Ambtsbrief / Dienstmededeling 10 september 1940 De Directeur (waarschijnlijk van het Marktwezen) Den Heer Wethouder voor de Arbeidszaken, Raadhuis, Alhier. [Rechtsboven handgeschreven:] W. Ruffler [?]

vP/HG.

8A/107/2 M.

10 September 1940.

Wijziging werktijden van het personeel in verband met verduisteringsvoorschriften.

den Heer Wethouder
voor de Arbeidszaken,
Raadhuis,
A l h i e r .

Ter beantwoording van de vragen, gesteld in Uw circulaire d.d. 3 dezer (No.1302 Arb.1940) heb ik de eer U het navolgende te berichten.

I en II Voor het administratieve personeel van het Marktwezen geldt in hoofdzaak de werktijd van 9 tot 17 uur (des Zaterdags tot 13 uur). Een wezenlijke onderbreking van den werktijd vindt niet plaats: de ambtenaren hebben om beurten een half uur gelegenheid om boterham te eten, zonder dat de kantoren voor het publiek worden gesloten.

III Ik acht het mogelijk voor het hoofdkantoor een werktijd aan te houden, welke, althans in de maanden November, December en Januari, zal eindigen om 16½ uur, zonder uitbreiding van personeel en zonder den aanvang van den bureautijd te vervroegen.

IV Bijzondere voorzieningen met betrekking tot den schoonmaak der kantoren zijn niet noodig. Eventueel zullen de kantoren gedeeltelijk tijdens de kantooruren, moeten worden schoongemaakt.

V Het is inderdaad mogelijk, dat nu en dan onverwijld overwerk moet worden verricht. Daartoe wordt een der kantoorlokalen speciaal verduisterd, terwijl in sommige gevallen, het overwerk door de ambtenaren in hun eigen huis kan worden verricht. Uiteraard lijkt het mij gewenscht, dat een voorschrift wordt gesteld, krachtens hetwelk alleen van overwerk sprake is, voor zoo ver meer dan 8 uur per dag, Zaterdags meer dan 4 uur wordt gewerkt.

VI Het lijkt mij mogelijk den werktijd der in gewonen dagdienst werkende werklieden (en der met hen samenwerkende ambtenaren) in dier voege te regelen, dat duisternis geen bezwaar oplevert, zonder dat dit leidt tot uitbreiding van personeel.

De Directeur,
[Onleesbare paraaf]

[Stempel/tekst rechtsonder:]
akkoord met deze brief
[paraaf]
De Secretaris * Taalgebruik: Het document is geschreven in ambtelijk Nederlands met de toen gangbare spelling (bijv. "den werktijd", "noodig", "zoo ver").
* Inhoud: De directeur van een gemeentelijke dienst (vermoedelijk Marktwezen) reageert op een circulaire van de Wethouder voor Arbeidszaken. Hij stelt voor om de werktijden in de wintermaanden iets in te korten (einde om 16:30 uur) zodat het personeel niet in het donker naar huis hoeft of hoeft te werken onder de strikte verduisteringsmaatregelen.
* Operationele details: Er wordt gezocht naar praktische oplossingen: het verduisteren van slechts één kantoorlokaal voor overwerk, de mogelijkheid tot thuiswerken (vroege vorm van telewerken), en het schoonmaken tijdens kantooruren.
* Arbeidsvoorwaarden: Er wordt expliciet gedefinieerd wat als overwerk telt (meer dan 8 uur op werkdagen, meer dan 4 op zaterdag), om onduidelijkheid door de gewijzigde tijden te voorkomen. Dit document stamt uit september 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De verduisteringsvoorschriften waar de titel naar verwijst, waren door de bezetter opgelegd om te voorkomen dat geallieerde bommenwerpers steden als oriëntatiepunten konden gebruiken.

Het document illustreert hoe het dagelijks leven en de gemeentelijke bureaucratie zich onmiddellijk moesten aanpassen aan de nieuwe realiteit van de oorlog. De noodzaak om voor donker klaar te zijn met werk had direct invloed op de efficiëntie en de inrichting van de werkplek (zoals het verduisteren van ramen met zwarte verf of karton). De vermelding van "eigen huis" voor overwerk suggereert dat men thuis flexibeler kon omgaan met verduistering of dat de reistijd in het donker het grootste struikelblok was.