Getypte brief / ambtelijk memorandum. 10 september 1940. Waarschijnlijk de directeur van de Dienst van het Marktwezen (gezien de referentie naar "het administratieve personeel van het Marktwezen"). Kenmerk: VP/HG. 8A/107/2 M. Den Heer Wethouder voor de Arbeidszaken, Raadhuis, Alhier. [Handgeschreven tekst bovenaan:] extra

VP/HG.

8A/107/2 M.

10 September 1940.

Wijziging werktijden van het
personeel in verband met ver-
duisteringsvoorschriften.

den Heer Wethouder
voor de Arbeidszaken,
Raadhuis,
A l h i e r .

Ter beantwoording van de vragen, gesteld in Uw circu-
laire d.d. 3 dezer (No.1302 Arb.1940) heb ik de eer U het
navolgende te berichten.
I en II Voor het administratieve personeel van het
Marktwezen geldt in hoofdzaak de werktijd van 9 tot 17 uur
(des Zaterdags tot 13 uur). Een wezenlijke onderbreking van
den werktijd vindt niet plaats: de ambtenaren hebben om beur-
ten een half uur gelegenheid om boterham te eten, zonder dat
de kantoren voor het publiek worden gesloten.
III Ik acht het mogelijk voor het hoofdkantoor een werk-
tijd aan te houden, welke, althans in de maanden November,
December en Januari, zal eindigen om 16 1/2 uur, zonder uitbrei-
ding van personeel en zonder den aanvang van den bureautijd
te vervroegen.
IV Bijzondere voorzieningen met betrekking tot den
schoonmaak der kantoren zijn niet noodig. Eventueel zullen de
kantoren gedeeltelijk tijdens de kantooruren, moeten worden
schoongemaakt.
V Het is inderdaad mogelijk, dat nu en dan onverwijld
overwerk moet worden verricht. Daartoe wordt een der kantoor-
lokalen speciaal verduisterd, terwijl in sommige gevallen, het
overwerk door de ambtenaren in hun eigen huis kan worden ver-
richt. Uiteraard lijkt het mij gewenscht, dat een voorschrift
wordt gesteld, krachtens hetwelk alleen van overwerk sprake
is, voor zoo ver meer dan 8 uur per dag, Zaterdags meer dan 4
uur wordt gewerkt.
VI Het lijkt mij mogelijk den werktijd der in gewonen
dagdienst werkende werklieden (en der met hen samenwerkende
ambtenaren) in dier voege te regelen, dat duisternis geen be-
zwaar oplevert, zonder dat dit leidt tot uitbreiding van per-
soneel.

De Directeur,
[onleesbare paraaf]
geparafeerde minuut,
De Secretaris Dit document is een ambtelijk antwoord op een rondschrijven (circulaire) van de wethouder van Arbeidszaken. Het centrale thema is de aanpassing van de werkorganisatie aan de nieuwe realiteit van de Duitse bezetting, specifiek de verduisteringsvoorschriften.

De belangrijkste punten uit het document zijn:
1. Werktijden: Voor de wintermaanden (nov-jan) wordt voorgesteld de werkdag te bekorten tot 16:30 uur, zodat personeel voor het intreden van de volledige duisternis naar huis kan.
2. Continuïteit: Er wordt benadrukt dat deze aanpassingen niet mogen leiden tot extra personeelskosten of sluiting van loketten voor het publiek.
3. Verduistering: Om overwerk mogelijk te maken, wordt voorgesteld slechts één lokaal specifiek te verduisteren (om kosten/moeite te besparen) of ambtenaren thuis te laten werken.
4. Definitie overwerk: Er wordt een strakke grens getrokken voor wat als overwerk telt (meer dan 8 uur op werkdagen, meer dan 4 uur op zaterdag). De brief dateert van september 1940, slechts vier maanden na de Nederlandse capitulatie. De bezetter stelde strikte verduisteringsmaatregelen in om te voorkomen dat geallieerde vliegtuigen steden konden gebruiken voor navigatie.

Dit document illustreert de praktische en bureaucratische uitdagingen waar gemeentelijke diensten (in dit geval waarschijnlijk van de gemeente Amsterdam, gezien de term "Marktwezen" en de structuur) voor stonden. Men probeerde de publieke dienstverlening in stand te houden terwijl men moest voldoen aan veiligheidseisen die het dagelijks ritme ingrijpend veranderden. Het feit dat er gesproken wordt over "boterham eten" aan het bureau toont een zekere pragmatische werkcultuur in oorlogstijd.