Archief 745
Inventaris 745-312
Pagina 88
Dossier 25
Jaar 1940
Stadsarchief

Getypt doorslag- of kopie-document (mogelijk een ambtelijke brief of intern memo).

Ongetekend/ongedateerd, maar de inhoud verwijst naar gebeurtenissen in september 1940 (gezien de referentie naar "langer dan een jaar" sinds september 1939).

Origineel

Getypt doorslag- of kopie-document (mogelijk een ambtelijke brief of intern memo). Ongetekend/ongedateerd, maar de inhoud verwijst naar gebeurtenissen in september 1940 (gezien de referentie naar "langer dan een jaar" sinds september 1939). Ditzelfde geldt voor B.Kloos, die sedert 14 September 1939, dus reeds langer dan een jaar ondersteuning geniet; hij bezette plaatsen op Uilenburg en Dapperstraat met haring; op deze markten kan men trouwens in den regel spoedig voor een vaste plaats in aanmerking komen. Ook in dit geval wordt dezerzijds geadviseerd de plaatsen in te trekken.

Op de in bijlage II van mijn brief d.d. 2 Augustus jl. no.17/1/3 M. genoemde kooplieden had betrekking Uw brief d.d. 7 September jl. no.152 L.M.1939, waarin U mededeelde, geen bezwaar te hebben, dat de plaatsen van de daarin bedoelde kooplieden, behalve van I.Stibbe, werden ingetrokken. Hieraan is inmiddels gevolg gegeven. Ik merk hierbij nog op, dat I.Stibbe begin September jl. uit steun is gekomen, doch dat zijn plaats op 23 September daaropvolgend wegens wanbetaling werd ingetrokken.

De Directeur, * Administratieve controle: Het document toont de strikte controle op de combinatie van het hebben van een marktplaats en het ontvangen van "steun" (sociale uitkering). In de economische malaise van die tijd werd het onwenselijk geacht dat mensen die van de staat afhankelijk waren, ook schaarse marktplaatsen bezetten die anderen de kans op een zelfstandig bestaan konden bieden.
* Specifieke gevallen:
* B. Kloos: Hij verkocht haring op de bekende Amsterdamse markten Uilenburg en de Dapperstraat. Omdat hij al meer dan een jaar een uitkering ontving, werd geadviseerd zijn vergunning in te trekken.
* I. Stibbe: Er was aanvankelijk bezwaar tegen het intrekken van zijn plaats. Hoewel hij in september 1940 stopte met het ontvangen van steun, verloor hij zijn marktplaats alsnog kort daarna, maar dan vanwege "wanbetaling".
* Stijl: Het taalgebruik is zakelijk, formeel en ambtelijk ("dezerzijds geadviseerd", "gevolg gegeven"). De onderstrepingen in de tekst dienen om de belangrijkste redenen voor de besluitvorming te benadrukken. Dit document stamt uit de periode kort na het begin van de Duitse bezetting van Nederland (september/oktober 1940). De genoemde markten, met name de Uilenburgermarkt, bevonden zich in het hart van de oude Amsterdamse Jodenbuurt. De naam I. Stibbe is een veelvoorkomende Joodse achternaam in Amsterdam. Hoewel de tekst op zichzelf puur administratief lijkt over steun en marktplaatsen, valt deze periode samen met de eerste stappen van de bezetter om Joodse burgers economisch te isoleren. Het intrekken van marktvergunningen was een effectieve manier om de bestaansmiddelen van kleine zelfstandigen te controleren of te ontnemen. Zelfs zonder directe verwijzing naar anti-Joodse maatregelen, geeft dit document een inkijk in de harde bureaucratische realiteit voor kooplieden die afhankelijk waren van zowel de markt als de sociale voorzieningen.

Samenvatting

  • Administratieve controle: Het document toont de strikte controle op de combinatie van het hebben van een marktplaats en het ontvangen van "steun" (sociale uitkering). In de economische malaise van die tijd werd het onwenselijk geacht dat mensen die van de staat afhankelijk waren, ook schaarse marktplaatsen bezetten die anderen de kans op een zelfstandig bestaan konden bieden.
  • Specifieke gevallen:
    • B. Kloos: Hij verkocht haring op de bekende Amsterdamse markten Uilenburg en de Dapperstraat. Omdat hij al meer dan een jaar een uitkering ontving, werd geadviseerd zijn vergunning in te trekken.
    • I. Stibbe: Er was aanvankelijk bezwaar tegen het intrekken van zijn plaats. Hoewel hij in september 1940 stopte met het ontvangen van steun, verloor hij zijn marktplaats alsnog kort daarna, maar dan vanwege "wanbetaling".
  • Stijl: Het taalgebruik is zakelijk, formeel en ambtelijk ("dezerzijds geadviseerd", "gevolg gegeven"). De onderstrepingen in de tekst dienen om de belangrijkste redenen voor de besluitvorming te benadrukken.

Historische Context

Dit document stamt uit de periode kort na het begin van de Duitse bezetting van Nederland (september/oktober 1940). De genoemde markten, met name de Uilenburgermarkt, bevonden zich in het hart van de oude Amsterdamse Jodenbuurt. De naam I. Stibbe is een veelvoorkomende Joodse achternaam in Amsterdam. Hoewel de tekst op zichzelf puur administratief lijkt over steun en marktplaatsen, valt deze periode samen met de eerste stappen van de bezetter om Joodse burgers economisch te isoleren. Het intrekken van marktvergunningen was een effectieve manier om de bestaansmiddelen van kleine zelfstandigen te controleren of te ontnemen. Zelfs zonder directe verwijzing naar anti-Joodse maatregelen, geeft dit document een inkijk in de harde bureaucratische realiteit voor kooplieden die afhankelijk waren van zowel de markt als de sociale voorzieningen.

Kooplieden in dit dossier 100

A. Meyer Waterlooplein
A. Barmhartigheid Waterlooplein
A. Barmhartigheid Waterlooplein Is nog steeds in werkverschaf-fing. Kan op markt zijn brood niet verdienen.
A. Barmhartigheid Waterlooplein Is nog steeds in werkverschaffing. Kan op markt zijn brood niet verdienen.
A Boumeester Waterlooplein
A. Bouwmeester Uilenburg bezet thans reeds sedert 9 maanden zijn plaatsen niet en verzocht wederom uitstel
A. Bouwmeester meerdere Bezet thans reeds sedert 9 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel.
A. Eysden Uilenburg Aan oproeping geen gevolg gegeven.
A. Eysden Uilenburg Aan oproeping geen gevolg gegeven.
A. Hagenaar Waterlooplein
Aron Vogel meerdere Reeds voorgesteld d.d. 4-9-1939 no. 17/2/5 M. Rapport Dir. M.S. d.d. 2 October 1939 advies: plaats aanhouden; Vogel gaat bij eenige opleving weder staan; is echter nimmer verschenen.
Aron Vogel Waterlooplein 21/1 39
Abraham Prins Waterlooplein 27/2 39
B.F. Reinen Waterlooplein Idem. Advies: 4 maanden gevangenis; komt daarna weer op de markt; is echter niet verschenen.
J. Scherpenzeel Waterlooplein Is in werkverschaffing.
J. Scherpenzeel Waterlooplein Is in werkverschaffing.
B.J. van Straten meerdere Bezet thans reeds sedert 10 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel is 66 jaar en ziek.
B.J. van Straten meerdere bezet thans reeds sedert 10 maanden zijn plaatsen niet en verzocht wederom uitstel; is 66 jaar en ziek.
B. Kloos Uilenburg heeft geen kans thans op de markten zijn brood te verdienen.
B. Kloos Zwanenburgwal Ziet geen kans thans op de markten zyn brood te verdienen.
B. Kloos Zwanenburgwal Ziet geen kans thans op de markten zyn brood te verdienen.
Benjamin Schelvis Waterlooplein 15/1 40
C Bleekrode-Kinsbergen Waterlooplein
C. Prins Waterlooplein 18/1 40
M.C.A. Renes meerdere Is 68 jaar; wil in steun blyven.
C. Renes meerdere is 69 jaar; wil in steun blijven.
C.E. Molenaars Waterlooplein 21/12 39 sg
C. van Bambergen Waterlooplein
D.A. Overmars Waterlooplein 23/12 39
D.M. de Groot Waterlooplein
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 2