Administratieve notitie op een officieel 'bijblad' formulier.
Origineel
Administratieve notitie op een officieel 'bijblad' formulier. Meerdere data vermeld in juni en juli 1939 (8/6, 22/6, 24/6 en 4-7-39). (In het kader linksboven:)
BIJBLAD VAN:
M. No. 84/86/1 193.9.
DOORGEZONDEN: 22/6
(Midden boven, met potlood doorgekrast:)
[Onleesbaar, mogelijk namen of een korte instructie]
(Rechtsboven:)
2008
(Midden, in rood potlood:)
M. Brouwer
(Rechts, schuin omhoog geschreven:)
Hr. Sixma
(Hoofdtekst in handgeschreven inkt:)
Indien steeds aantal vr. vrijw. met EHBO opleiding
tijdens oorlog op Ch. aanwezig zou kunnen zijn, zou
hiervoor niet uit eigen personeel behoeven te worden
voorzien - dit zou dan geheel kunnen worden
gereserveerd voor brandweer, gasverkenn., ontsmetting
en opruiming.
(Daaronder, met een ander handschrift/datum:)
Marktpersoneel en ventcontroleurs 24/6 39 [Paraaf]
kunnen m.i. niet vervangen worden
door vrouwen.
(Daaronder, gedateerd:)
4-7-39
Deleeuw
(Helemaal onderaan, schuin geschreven:)
Hr. Van Duinhoven bespreken.
(Administratie).
(Linksonder, gedrukte code:)
Alg. Zaken Model No. 14
10.000-10-1937-1016 * Onderwerp: Het document betreft de personeelsplanning en de inzet van vrouwen in functies tijdens een mogelijke oorlogssituatie.
* Kerngedachte: De auteur van de eerste passage stelt voor om vrouwelijke EHBO-vrijwilligers ("vr. vrijw.") in te zetten op "Ch." (mogelijk het Chemisch Laboratorium of een specifieke post). Hierdoor zou het mannelijke personeel vrijkomen voor zwaardere taken van de Luchtbeschermingsdienst, zoals de brandweer, het verkennen van gifgas ("gasverkenn."), ontsmetting en het opruimen van puin.
* Tegengeluid: In de tweede passage (24 juni) wordt dit plan genuanceerd of beperkt. Er wordt expliciet gesteld dat "marktpersoneel en ventcontroleurs" niet door vrouwen vervangen kunnen worden, wat wijst op de toenmalige opvatting dat handhavings- en toezichthoudende rollen in de publieke ruimte ongeschikt waren voor vrouwen.
* Proces: De verschillende handschriften en parafen tonen een ambtelijke weg waarbij een voorstel wordt gedaan, getoetst en uiteindelijk wordt doorverwezen naar een bespreking met een hogere functionaris (Hr. Van Duinhoven). Dit document is opgesteld in de zomer van 1939, slechts enkele maanden voor de Duitse inval in Polen en de daaropvolgende algehele mobilisatie in Nederland (augustus 1939). Het geeft een zeldzaam inkijkje in de pragmatische, maar ook behoudende voorbereidingen op lokaal of provinciaal bestuurlijk niveau. Overheden probeerden scenario's te maken voor wanneer grote groepen mannen onder de wapenen zouden moeten. De focus op "gasverkenners" en "ontsmetting" illustreert de grote angst voor chemische oorlogsvoering die destijds heerste, gebaseerd op de ervaringen uit de Eerste Wereldoorlog. De notitie over marktpersoneel weerspiegelt de toenmalige maatschappelijke normen omtrent vrouwenarbeid in de openbare orde. Hr. Sixma M. Brouwer (in rood) Deleeuw (of Delier) Hr. Van Duinhoven.