Doorslag (carbonkopie) van een getypte brief. 18 december 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). Mw. D. Polak-Verdoner, Majubastraat 63 I, Amsterdam-Oost. M. de Boer (handgeschreven)
VD/HG.

Mw. D. Polak-Verdoner,
Majubastraat 63 I,
Amsterdam-Oost.

Wijk 20.
30/72/2 M. 18 December 1940.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 December jl. bericht ik U, dat de plaatsen van Uw echtgenoot op de markten Lindengracht Waterlooplein en Westerstraat, gedurende den tijd, dat hij is ingesloten, voor hem beschikbaar worden gehouden. Gedurende den tijd zijner insluiting behoeft geen marktgeld te worden betaald.

De Directeur, In deze brief reageert de directeur van het Amsterdamse Marktwezen op een schrijven van mevrouw Polak-Verdoner. De kern van de boodschap is een administratieve toezegging: de marktplaatsen van haar echtgenoot op drie bekende Amsterdamse markten (Lindengracht, Waterlooplein en Westerstraat) blijven voor hem gereserveerd zolang hij "ingesloten" (gedetineerd) is. Bovendien hoeft er gedurende deze periode geen staangeld (marktgeld) betaald te worden.

De toon is formeel en strikt zakelijk-ambtelijk. Het gebruik van de term "insluiting" is opvallend; het is een neutrale term voor detentie, zonder de reden daarvan te specificeren. De brief is gedateerd op 18 december 1940, zeven maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De context is essentieel voor het begrip van dit document:

1. Joodse achtergrond: De achternamen Polak en Verdoner zijn veelvoorkomende Nederlands-Joodse namen. De Majubastraat ligt in de Transvaalbuurt (Amsterdam-Oost), een buurt die destijds een zeer grote Joodse populatie kende.
2. De "insluiting": Hoewel de reden voor de gevangenschap van de echtgenoot niet wordt genoemd, vonden er in het najaar van 1940 al regelmatig arrestaties plaats van Joodse Amsterdammers, of werden mensen vastgezet om uiteenlopende redenen die verband hielden met de nieuwe bezettingswetten.
3. Bureaucratische continuïteit: Het document toont aan dat het gemeentelijk apparaat in de eerste fase van de bezetting nog volgens de bestaande regels functioneerde. Het Marktwezen paste hier de standaardprocedure toe voor marktkooplieden die buiten hun schuld om (door detentie) hun nering niet konden uitoefenen.
4. Markten: De genoemde markten, met name het Waterlooplein, waren van oudsher plekken waar veel Joodse handelaren werkten. Later in de oorlog zouden Joodse marktkooplieden volledig van de reguliere markten worden verbannen en mochten zij alleen nog op speciaal aangewezen "Joodse markten" staan, totdat ook dat onmogelijk werd gemaakt door deportaties. D. Polak M. de Boer Marktwezen