Getypte ambtelijke brief met archiefkenmerken en een handgeschreven annotatie. 24 mei 1941. Onbekende ambtenaar/diensthoofd (kenmerk D/HG.), waarschijnlijk verbonden aan de gemeentelijke vismarkt of financiële administratie. Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier (ter plaatse). D/HG.

46A/G/3 M.

24 Mei 1941.

Omzetbelasting
Vischmarkt.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

In aansluiting op mijn brief van 9 April jl. No. 46A/15/2 M. (en onder verwijzing naar mijn brief van 23 Januari jl. No. 46A/6/1 M., voor zoover betreft het doorberekenen van de omzetbelasting) waarin ik U onder andere rapporteerde over de moeilijkheden, die mijn dienst ondervond in verband met de vaststelling van maximumprijzen voor zoetwatervisch, heb ik de eer U het volgende te berichten.

De nadeelen, die het bedrijf van de Vischmarkt tot heden heeft ondervonden als gevolg van het vaststellen van maximumprijzen voor zoetwatervisch, waardoor het doorberekenen van de omzetbelasting in den vorm van het heffen van administratiekosten slechts tot aan het bedrag der maximumprijzen toelaatbaar werd en, wanneer de visch tegen de maximumprijzen werd gemijnd, zelfs geheel achterwege moest blijven, zijn tot heden niet groot geweest. Dit houdt verband met de omstandigheid, dat de vischtijd voor de meeste zoetwatervischsoorten tot 1 Juni a.s. gesloten is. Het laat zich aanzien, dat na 1 Juni a.s. weder groote partijen zoetwatervisch ter markt zullen worden aangevoerd en dat de maximumprijzen, gezien de bijzondere tijdsomstandigheden, als regel steeds zullen worden bereikt.

Voor de zeevisch zijn tot heden geen maximumprijzen voor iedere groep van verkoopers (namelijk visschers grossier en detaillist) vastgesteld, doch wel maximum winstmarges (namelijk voor den grossier en voor den detaillist, doch niet voor den visscher).

De mogelijkheid is echter niet uitgesloten, dat in de toekomst, gezien de moeilijke contrôle op de prijzen bij dit stelsel, ook voor zeevisch maximumprijzen zullen worden bepaald. In dat geval zullen dus ook voor deze vischsoorten, bij het bereiken van den maximumprijs, geen administratiekosten in rekening mogen worden gebracht. Een en ander zou dus beteekenen, dat de omzetbelasting van visch, waarvoor de vischafslag mede aansprakelijk is, geheel ten laste van de Gemeente zou komen.

--- * Kern van de problematiek: De visafslag (een gemeentelijke instelling) int omzetbelasting door deze als 'administratiekosten' bovenop de verkoopprijs te rekenen. Echter, door de door de overheid ingestelde maximumprijzen ontstaat een juridisch/financieel plafond. Als een partij vis voor de maximumprijs wordt verkocht (gemijnd), mag er wettelijk niets meer bovenop worden geteld. Hierdoor kan de afslag de verschuldigde omzetbelasting niet verhalen op de koper.
* De huidige status: Tot mei 1941 was de schade beperkt omdat het gesloten seizoen voor zoetwatervis gold.
* Verwachting: De schrijver voorziet grote problemen na 1 juni, wanneer het seizoen opent. Door de oorlogsschaarste ("bijzondere tijdsomstandigheden") wordt verwacht dat de prijs standaard tegen het maximum aan zal zitten.
* Risico voor de gemeente: Indien dit beleid ook voor zeevis wordt ingevoerd (waar op dat moment alleen nog winstmarges golden), moet de gemeente de volledige omzetbelasting uit eigen zak betalen, omdat zij wel aansprakelijk blijft voor de afdracht aan de staat, maar het niet kan doorbelasten.

--- * Tijdsgewricht: Mei 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland.
* Prijsbeheersing: De bezetter voerde een strikte prijsbeheersing in om inflatie en woekerprijzen tegen te gaan in een economie van schaarste. Dit document illustreert hoe deze landelijke maatregelen botsten met de lokale uitvoering en de financiering van gemeentelijke diensten.
* Terminologie: "Gemijnd" verwijst naar de Nederlandse veilingmethode (bij afslag), waarbij de prijs daalt tot iemand "Mijn!" roept. In deze context betekent het dat de vis direct op de hoogst toegestane prijs werd weggekocht.
* Voedselvoorziening: De "Wethouder voor de Levensmiddelen" was een cruciale functie tijdens de oorlogsjaren, verantwoordelijk voor de distributie en betaalbaarheid van voedsel in de gemeente.