Getypte brief/rapportage (doorslag of officieel memorandum). 24 mei 1941 ("24 Mei x 41"). De Directeur (vermoedelijk van de Gemeentelijke Vischafslag). Bladzijde 3
46A/6/3
Amsterdam.

24 Mei x 41
den Heer Wethouder voor de
Levensmiddelen,

Op grond van hetgeen ik hierboven uiteenzette, heb ik de eer U voor te stellen goed te keuren, dat met ingang van 1 Juni a.s. 2½% respectievelijk ½% omzetbelasting aan den aanvoerder van visch op den afslag in rekening wordt gebracht.

Door dezen maatregel worden de moeilijkheden voor den afslag als gevolg van het vaststellen van maximumprijzen ook voor de toekomst volledig opgelost, terwijl het financieele nadeel voor de Gemeente, waarover ik in den aanvang van dit rapport mededeeling deed, tevens geheel wordt opgeheven.

Indien U zich met het bovenstaande kunt vereenigen, dient het besluit van Burgemeester en Wethouders d.d. 31 Januari 1941 no. 167 L.M.1941, waarbij ik werd gemachtigd aan de koopers van visch aan den Gemeentelijken Vischafslag in den afslag onder den naam van administratiekosten een bedrag van 2,565% in rekening te brengen van het door die koopers gemijnde bedrag van visch per 1 Juni a.s. te worden ingetrokken.

Ik geef U ten slotte beleefd in overweging omtrent een en ander het advies in te winnen van Uw Ambtgenoot voor de Financiën.

De Directeur, In dit document doet de directeur van de visafslag een formeel voorstel aan de Wethouder voor de Levensmiddelen om de belastingstructuur op de visafslag te wijzigen. Het kernvoorstel is om de bestaande "administratiekosten" van 2,565% (die door de kopers werden betaald) per 1 juni 1941 af te schaffen. In plaats daarvan stelt hij voor om een omzetbelasting van 2½% en ½% direct bij de aanvoerder (de visser/leverancier) in rekening te brengen.

De reden voor deze wijziging is tweeledig:
1. Het wegnemen van administratieve en financiële complicaties die zijn ontstaan door de invoering van wettelijke maximumprijzen.
2. Het compenseren van een financieel tekort voor de gemeente Amsterdam.

De directeur adviseert tevens om de Wethouder van Financiën bij dit besluit te betrekken, aangezien het de gemeentelijke inkomsten en belastingheffing raakt. Het document dateert van mei 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De context van de oorlog is essentieel voor het begrijpen van de tekst:

• Distributie en Prijsbeheersing: Tijdens de bezetting werd de voedselvoorziening strikt gereguleerd door de overheid (het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening). Er werden maximumprijzen vastgesteld om inflatie en zwarte handel tegen te gaan. Deze maximumprijzen maakten de bestaande marges en toeslagen op de visafslag onhoudbaar, wat de noodzaak voor deze nieuwe regeling verklaart.
• Gemeentebestuur onder Toezicht: Hoewel het college van Burgemeester en Wethouders hier nog wordt genoemd, stond het lokale bestuur onder scherp toezicht van de bezetter. De "Wethouder voor de Levensmiddelen" had de uiterst moeilijke taak om de stad te voeden in een tijd van toenemende schaarste.
• Economische Verschuiving: De overgang van een kopersheffing naar een heffing bij de bron (de aanvoerder) is een typisch voorbeeld van hoe de overheid probeerde grip te houden op de geldstromen binnen een strak gereguleerde oorlogseconomie. Gemeente Amsterdam Rijksbureau