Getypte brief op officieel briefpapier.
Origineel
Getypte brief op officieel briefpapier. 2 juli 1941. Nederlandsche Visscherijcentrale, 's-Gravenhage. De Heer Directeur van den Vischafslag, Amsterdam. NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE
Telefoon 720080 — Telegramadres: Nedviscen
Intercomm. X X 1 — Girorekening: 245271
Afd.: Verd. Nº 7130/345 — 's-Gravenhage, 2 Juli 1941.
Betr.: vischverdeeling
[Stempel in paars/blauw:] Nº 46A/31/1 M. 1941 4/7
A A N
den Heer Directeur van
den Vischafslag
AMSTERDAM.
[Handgeschreven paraaf/aantekening in blauwe inkt en potlood, o.a. "Th Müller"]
Hiermede bericht ik U, dat mij de mededeeling bereikte, dat door den "Chef-Intendant beim Wehrmachtbefehlshaber" begin Mei een rondschrijven aan alle onderdeelen van de weermacht is gezonden, waarin er op wordt gewezen, dat de aankoop van alle soorten levensmiddelen rechtstreeks bij de producenten is verboden.
Ten aanzien van visch beteekent dit, dat iedere aankoop van alle soorten visch rechtstreeks bij den visscher of op de afslagen eveneens verboden is. In voorkomende gevallen kunt U zich hieraan houden.
Indien gevallen te Uwer kennis mochten komen, waarin niet overeenkomstig dit verbod wordt gehandeld, verzoek ik U de Nederlandsche Visscherijcentrale daarvan mededeeling te doen, opdat zoo noodig de aandacht van de terzake bevoegde instanties daarop kan worden gevestigd.
DE SECRETARIS,
[Handtekening: Pouw(?)]
Vij/ES. Deze brief is een formeel bevel vanuit de Nederlandsche Visscherijcentrale aan de directeur van de Amsterdamse visafslag. De kern van de boodschap is een verbod voor Duitse Wehrmacht-onderdelen om direct vis in te kopen bij vissers of op de afslagen.
Enkele opvallende punten:
* Centrale controle: De bezetter probeerde via de "Chef-Intendant" de voedselstromen volledig te beheersen. Door directe verkoop aan militairen te verbieden, werd voorkomen dat er buiten het officiële distributiesysteem (de bonnen en centrale toewijzingen) om handel werd gedreven ("zwarte handel" door militairen).
* Handhavingsverzoek: De directeur van de afslag krijgt de expliciete taak om als informant op te treden als militairen zich niet aan deze regels houden.
* Bureaucratie: De brief toont de complexe administratieve laag van de bezetting, waarbij Nederlandse instanties (zoals de Visscherijcentrale) Duitse bevelen moesten doorgeleiden naar lokale uitvoerders. Het document dateert van juli 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode nam de schaarste aan voedsel toe en werd het distributiesysteem steeds strenger.
De Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) werd tijdens de oorlog opgericht als een crisis-instelling om de visserijsector te reguleren onder toezicht van de Duitsers. Het doel was om de visvangst zo efficiënt mogelijk in te zetten voor zowel de Nederlandse bevolking als de Duitse behoeftes.
De vermelding van de "Chef-Intendant beim Wehrmachtbefehlshaber" verwijst naar de hoogste Duitse militaire autoriteit in Nederland die verantwoordelijk was voor de logistiek en bevoorrading van de troepen. Het verbod op directe inkoop diende om te voorkomen dat individuele legeronderdelen de lokale markt leegkochten, wat de centrale voedselplanning en de rust onder de burgerbevolking in gevaar zou kunnen brengen. Hieruit blijkt dat de Duitse legerleiding meer belang hechtte aan een gecontroleerde distributie dan aan de vrijheid van haar eigen soldaten om goederen op te eisen.