Ambtelijke correspondentie / doorslag van een brief. 30 mei 1942. De waarnemend Directeur (waarschijnlijk van de Marktdienst of een gerelateerde gemeentelijke instelling). [Rechtsboven handgeschreven:] W. Müller

HG.

[Linksboven:] 53/57/3 M.
[Midden handgeschreven in blauw:] Verzonden 1/6

30 Mei 1942.

Restitutie entréegeld.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat bij mijn dienst bericht is ingekomen, dat de kooper R.Coppenhagen, wonende De Clercqstraat 42 alhier, met ingang van 11 Maart jl. zijn zaak heeft moeten sluiten. Coppenhagen voornoemd had het entréegeld ad ƒ 10,- voor het kalenderjaar 1942 voldaan en verzoekt hem thans restitutie te verleenen van het te veel betaalde, welk verzoek mij billijk voorkomt.

Indien Coppenhagen het entréegeld per maand en per week had voldaan, zou hij schuldig zijn geweest 2 x ƒ 1,- + 2 x ƒ 0,25 = ƒ 2,50, zoodat hem restitutie ware te verleenen tot een bedrag ad ƒ 7,50 (ƒ 10,- - ƒ 2,50).

Ik geef U beleefd in overweging wel te willen bevorderen, dat aan Coppenhagen voornoemd, op gronden van billijkheid, ingevolge het bepaalde in artikel 36 van de Verordening op de Heffing van markt-, standplaats- en ventgelden door den Burgemeester teruggave van betaald entréegeld wordt toegestaan tot een bedrag van ƒ 7,50.

De Directeur,
wnd. Dit document is een ambtelijk voorstel aan de Amsterdamse wethouder voor de Levensmiddelen om een gedeelte van het markt-entréegeld terug te betalen aan een zekere R. Coppenhagen. De kooper (marktkoopman) had voor het gehele jaar 1942 vooruitbetaald (10 gulden), maar moest zijn zaak op 11 maart 1942 stuiten.

De ambtenaar rekent nauwkeurig uit wat de kosten zouden zijn geweest over de periode januari-maart (2,50 gulden) en stelt voor om het restant van 7,50 gulden terug te geven op basis van "billijkheid" en artikel 36 van de geldende verordening. De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch, typerend voor de gemeentelijke administratie in oorlogstijd. Opmerkelijk is dat de brief op 30 mei is geschreven en de verzenddatum (1 juni) handmatig is toegevoegd. De historische context van dit document is wrang. Hoewel de brief leest als een reguliere administratieve handeling, vindt deze plaats tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De datum (mei 1942) valt in de periode dat de anti-Joodse maatregelen in Amsterdam een hoogtepunt bereikten.

De genoemde persoon is Rubens Coppenhagen (geboren 1895), een Joodse marktkoopman die inderdaad op de De Clercqstraat 42-II woonde. In 1941 en 1942 werden Joodse marktkooplieden stelselmatig van de reguliere markten verbannen en werd hun het werken onmogelijk gemaakt door de bezetter. De zinsnede dat hij zijn zaak "heeft moeten sluiten" is dan ook geen vrijwillige keuze geweest, maar het directe gevolg van de Ariërisering of de uitsluiting van Joden uit het economisch verkeer.

Uit archiefbronnen (zoals het Joods Monument) blijkt dat Rubens Coppenhagen later in 1942 is gedeporteerd. Hij werd op 17 september 1942 vermoord in Auschwitz. Dit document vormt daarmee een bureauctratisch spoor van de onteigening en uitsluiting die voorafging aan de deportatie en vernietiging van de Joodse bevolking van Amsterdam. De "billijkheid" waar de ambtenaar over spreekt, staat in schril contrast met de gruwelijke werkelijkheid van die tijd.