13 Maart 1942. De Wethouder voor de Arbeidszaken (Dr. J. Smit). P/B. Nº 75/1/1 M. 1942 16/3

GEMEENTE AMSTERDAM.

ac
No. 411 Arb. 1941.
AMSTERDAM, 13 Maart 1942.

[Handgeschreven: Spoed] [Paraaf]

Zooals U bekend is, zijn krachtens Verordening 36/1941 alle Gemeentelijke Commissies ontbonden. Voor de onderscheiden diensttakken beteekende dit o.a., dat opgeheven werden de Medezeggenschapscommissies, de Veiligheidscommissies en de Dienstcommissies.
Het ligt thans in het voornemen van den Burgemeester het bij de diensttakken bestaan hebbende contact tusschen Directie eenerzijds en ambtenaren en werklieden anderzijds, zij het in gewijzigden vorm, wederom te herstellen.
Hiertoe zullen commissies in het leven geroepen dienen te worden, die ik met den naam "contact-commissies" zou willen aanduiden.
De commissies zullen kunnen vergaderen over onderwerpen, die voorheen in de Veiligheidscommissies, alsmede over de werkroosters, welke in de Dienstcommissies worden besproken en zullen worden samengesteld uit vertegenwoordigers van de directie, de ambtenaren en de werklieden van den betrokken diensttak. Van den aard der te bespreken onderwerpen zal het afhangen, of de Commissie in pleno, hetgeen b.v. bij bespreking van onderwerpen betreffende de veiligheid het geval kan zijn, ofwel de directie uitsluitend met de leden-ambtenaren of met de leden-werklieden bijeen zal komen. Het laatste zal zich bij bespreking in zake den werktijd (de werkroosters) voordoen. De werkwijze dezer commissies, welke een huishoudelijk karakter dienen te dragen, zal nader worden geregeld.
De Commissies zullen, meen ik, over het algemeen kunnen worden ingesteld bij die diensttakken, waar ook vóór Maart 1941 dergelijke commissies werkzaam waren. Het is gewenscht het aantal commissies zooveel mogelijk te beperken en niet zooals vroeger voor verschillende afdeelingen van één tak van dienst commissies in te stellen.
Het aantal leden der commissies dient zoo klein mogelijk te zijn, b.v. 1 werkman-lid en 1 ambtenaar-lid en voor ieder een plv. lid. Voor bijzondere onderwerpen zouden zij zich door een deskundige uit den dienst kunnen doen bijstaan.
Gaarno zal ik, kan het zijn por ommegaande, van U vernemen, of, naar Uw moening, bij Uw administratie, dienst of bedrijf instelling van een dergelijke commissie gewenscht is.
Voor bijzondere opmerkingen in verband met deze aangelegenheid houd ik mij aanbevolen.

De Wethouder voor de Arbeidszaken,
[Handtekening: J. Smit]

Aan Heeren Hoofden van Administratiën,
Diensten en Bedrijven.

Arb.Z., Stadhuis,
Maart '42, A'dam.

--- * Inhoud: De brief informeert hoofden van gemeentelijke diensten over de wens van de burgemeester om nieuwe "contact-commissies" op te richten. Deze moeten de functies overnemen van de commissies die eerder door de bezetter zijn ontbonden.
* Doel: Het herstellen van een vorm van overleg tussen directie en personeel (ambtenaren en arbeiders), specifiek gericht op veiligheid en werkroosters.
* Structuur: De voorgestelde commissies zijn sober van opzet: ze hebben een "huishoudelijk karakter" en een minimale bezetting (één afgevaardigde per groep). Dit wijst op een verschuiving van democratische medezeggenschap naar een puur zakelijk en beheersbaar overlegorgaan.
* Toon: Formeel, directief en administratief-efficiënt ("zooveel mogelijk beperken", "zoo klein mogelijk").

--- * Historische periode: De brief dateert uit maart 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland.
* Verordening 36/1941: Dit verwijst naar de Verordening betreffende het bestuur van de gemeenten en provinciën, uitgevaardigd door Rijkscommissaris Seyss-Inquart. Deze verordening schafte de gemeenteraden en provinciale staten af en verving deze door het "leidersbeginsel" (Führerprinzip). Als gevolg hiervan werden ook alle bestaande inspraak- en medezeggenschapscommissies ontbonden.
* Bestuurders: De burgemeester van Amsterdam in 1942 was Edward Voûte, die door de bezetter was aangesteld. De ondertekenaar, de Wethouder voor de Arbeidszaken Dr. Johannes (Jan) Smit, was een lid van de NSB.
* Betekenis: Het document illustreert de reorganisatie van het Amsterdamse ambtenarenapparaat onder nationaalsocialistisch bewind. Terwijl formele medezeggenschap was verboden, was er voor de bedrijfsvoering (veiligheid en roosters) toch behoefte aan een gecontroleerde vorm van contact met het personeel. De "contact-commissies" waren een instrument om de orde op de werkvloer te handhaven zonder politieke inspraak toe te staan. J. Smit Gemeente Amsterdam NSB Stadhuis