Doorslag van een ambtelijke brief (typschrift). 2 december 1941. De Directeur (vermoedelijk van de Vismarkt of een aanverwante gemeentelijke dienst). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier. [Handgeschreven bovenin:] Verzonden 2/12

[Rechtsboven:] VD/HG.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

46A/51/5 M. [Links] 2 December 1941. [Rechts]

Ariseering Vischmarkt.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 24 November jl. No.1058 L.M.1941 heb ik de eer U te berichten, dat mij inmiddels uit een telefonische mededeeling van den Administrateur Uwer Afdeeling is gebleken, dat ten aanzien van het door mij (via den heer Van Meurs) ingediende plan een misverstand is ontstaan. Bij het door mij ingediende plan staat het namelijk vast, dat de Joden geenerlei contact in de hal der Vischmarkt met de niet-Joden kunnen hebben, omdat de geprojecteerde afscheiding van hout wordt gemaakt en voldoende hoog zal worden. Bovendien zijn de 2 kassen volledig van elkaar gescheiden, zoodat aan de eene kas uitsluitend Joden zullen betalen en aan de andere kas uitsluitend niet-Joden. Ook hier is contact derhalve niet mogelijk.

Ik vertrouw, dat U zich na deze uiteenzetting met mijn plan kunt vereenigen en verzoek U derhalve beleefd gevolg te geven aan het voorstel, vervat in mijn brief van 12 November jl.No.46A/51/3 M.

De mij gezonden teekening doe ik U hierbij weder toekomen.

De Directeur,

[Handgeschreven paraaf: Lu] * Kernboodschap: De brief dient om een misverstand weg te nemen bij de wethouder over de geplande fysieke scheiding tussen Joden en niet-Joden op de Vismarkt. De directeur benadrukt dat de voorgestelde maatregelen (houten wanden en gescheiden kassa's) afdoende zijn om elk contact te voorkomen.
* Toon: Formeel-ambtelijk, zakelijk en meewerkend aan het discriminerende beleid van de bezetter. Er is geen sprake van moreel voorbehoud; de focus ligt puur op de technische en logistieke uitvoering van de segregatie.
* Administratieve context: De brief verwijst naar eerdere correspondentie (12 en 24 november 1941) en een bijgevoegde bouwtekening, wat aantoont dat de uitvoering van anti-Joodse maatregelen een proces van nauwgezette bureaucratische planning was. Dit document is een direct bewijsstuk van de actieve rol die het lokale Nederlandse ambtenarenapparaat speelde bij de uitvoering van de anti-Joodse maatregelen tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog.

• Arisering: Hoewel de term 'Ariseering' vaak wordt gebruikt voor de onteigening van Joodse bedrijven, duidt het hier op de bredere 'zuivering' van de publieke ruimte van Joodse aanwezigheid of invloed.
• Segregatie: In 1941 werd de uitsluiting van Joden steeds systematischer. Nadat zij uit veel openbare gelegenheden waren verbannen (zoals parken en cafés), werd ook op markten een strikte fysieke scheiding doorgevoerd.
• Lokaal bestuur: De brief illustreert hoe de 'Wethouder voor de Levensmiddelen' (verantwoordelijk voor de voedselvoorziening) nauw betrokken was bij de praktische uitwerking van de rassensegregatie. Het document toont de kille efficiëntie waarmee de sociale isolatie van de Joodse bevolking tot in de kleinste details (hoogte van schotten, aparte kassa-stromen) werd geregeld.