17 mei 1943 (met latere kanttekeningen op 19 en 25 mei 1943) [Linksboven in rood potlood:]
No. 37/61/1/M. 1943 24/5

[Rechtsboven:]
Adam 17 mei ’43

[Hoofdtekst:]
Heden middag te c.a. half vier riep een ambtenaar van den economischen dienst mijn assistente in om hem pakhuis O.3 te helpen opensluiten daar zich daar contrabande in moest bevinden. Aardappelpotter de Lange was hierbij tegenwoordig doch deelde mede dat de chauffeur de sleutel bij zich had. Ik heb de gevraagde sleutel van de sleutelkamer gehaald. Toen ik terug kwam deelde de ambtenaar mij mede, dat het niet pakhuis O.3 maar O I 7 moest zijn en vroeg wie de huurder was. Ik deelde hem mede, dat de fa v.d. Burg als lid van de VBNA dit pand in huur had. Ik ben met hem naar den Heer v.d. Burg in het hal kantoor gegaan. Hij deelde den ambtenaar mede dat de bergplaats O I. 7 door hem aan de aardappelverwerkers in gebruik was afgestaan en zij over den sleutel beschikten.

We hebben de sleutel van de sleutelkamer gehaald. Toen we bij O I 7 kwamen bleek de deur door de aardappelwerkers reeds te zijn ontsloten. We begaven ons naar binnen. Een zestal aardappelverwerkers, onder wien het bestuurslid Wilmans en twee ambtenaren van den Econ. dienst bevonden zich binnen. Er werd hen een verhoor afgenomen. Er bleken 87 zakken bevattende bruine en witte boonen en tarwe aanwezig te zijn. Wilmans deelde mede dat deze bestemd waren voor 140 aardappelverwerkers. Hij had er c.a. f 7000,- voor betaald. Een schipper waarvan de naam onbekend was had ze op de markt aan hem verkocht. De balen zijn door de ambtenaren in beslag genomen en van de markt gevoerd.

[Onderaan links:]
Den Heer
Bedrijfschef
Em. G.v.B. [?]

[Handtekening midden-rechts:]
[Onleesbaar, mogelijk J. v. Landt]

[Marge links, verticale tekst in rood:]
Onderzoek t.z. overleg met de politie wie de verantwoordelijke persoon is. 25/5 '43.

[Marge links, verticale tekst in potlood:]
Spreken Dr. wil Maandag bericht. 19/5

[Onderkant pagina:]
202 [onderstreept] 37.

--- Dit document is een intern rapport van een haven- of veilingbedrijf in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting (1943). Het beschrijft de opsporing van illegale voorraden ("contrabande") door de Economische Dienst.

Kernpunten:
* Verwarring over locatie: De ambtenaren zochten aanvankelijk pakhuis O.3, maar het bleek om bergplaats O I 7 te gaan.
* De vondst: 87 zakken peulvruchten (witte en bruine bonen) en tarwe.
* Zwarte markt: De goederen waren voor de aanzienlijke som van 7.000 gulden (in 1943 een fortuin) gekocht van een onbekende schipper.
* Motief: Volgens de verklaring van bestuurslid Wilmans waren de goederen bedoeld als voedselvoorziening voor 140 arbeiders ("aardappelverwerkers").

Het taalgebruik is zakelijk en ambtelijk, typerend voor oorlogsrapportages waarin getracht wordt de feitelijke gang van zaken vast te leggen zonder direct partij te kiezen, hoewel de inbeslagname onverbiddelijk was.

--- Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de voedselvoorziening in Nederland strikt gerantsoeneerd. De Economische Dienst (onderdeel van de Crisis Controle Dienst of de politie) hield toezicht op de distributie en trad hard op tegen de zwarte handel.

De genoemde VBNA staat voor de Vereniging van de Beurs voor den Nieuwen Aardappelhandel. Het feit dat een bestuurslid (Wilmans) betrokken was bij de aankoop van illegale partijen voedsel om personeel te kunnen voeden, was een veelvoorkomend fenomeen: bedrijven probeerden buiten de officiële kanalen om hun werknemers van extra voedsel te voorzien om de productie gaande te houden, aangezien de officiële rantsoenen vaak ontoereikend waren.

De marginalia (aantekeningen in de kantlijn) tonen aan dat de zaak serieus werd genomen; er werd overleg gepleegd met de politie om te bepalen wie strafrechtelijk verantwoordelijk kon worden gehouden voor de illegale voorraad. Politie