Ambtelijk rapport/proces-verbaal. 10 oktober 1943. No. 37/109/1 M. 1943 1/10

Amsterdam 10 October 1943.

Rapport.

Ik, ondergetekende, A. H. Kijland, Controleur bij het Marktwezen, bevond mij hedenavond om 19.45 op de gaanderij der 3e verdieping in de hal. Toen ik drie onbekende personenen bemerkte, die bij het pakhuisnis 2 van den Heer Hilkman zich verdacht ophielden.
Ik hield de drie personen in het oog en hoorde dat zij met een sleutel het pakhuisnis opende, [In de kantlijn:] het hek omhoog schoven en weer naar beneden deden, waarna hoorde ik dat het pakhuisnis (2) weer werd gesloten.
Ik probeerde tijdens voorgaande handelingen mij naar beneden te begeven om de daders te betrappen.
Daar echter de deur der 3e verdieping van de hal kraakte, kregen zij argwaan en zetten het op een loopen, beneden aangekomen zijnde zag ik niemand meer.
Ik ging naar het pakhuisnis 2 toe en zag daar dat 3 bakken met druiven gereed stonden om medegenomen te worden.

De inbeslag genomen druiven heb ik in het gashok neergezet.

[In de kantlijn in rode inkt:] Wat is er verder mee gebeurd? 20-10-43 [Paraaf]

Den Heer bedrijfschef:
J. H. Steenbeek.
[Paraaf: f16]

Amsterdam 10 October 1943
De Controleur
A. H. Kijland [Handtekening]

[Paraaf in de linkerkantlijn in rode inkt] In dit rapport doet controleur Kijland verslag van een verijdelde diefstal in de centrale hal (vermoedelijk de Centrale Markthal in Amsterdam). Op de avond van 10 oktober 1943 ziet hij vanaf een galerij op de derde verdieping drie onbekende personen inbreken in een specifieke opslagruimte ("pakhuisnis 2") van een zekere heer Hilkman.

De daders gebruikten een sleutel en bedienden het hek, maar werden opgeschrikt door een krakende deur toen Kijland probeerde hen te onderscheppen. De daders vluchtten zonder buit. Kijland trof drie bakken druiven aan die al klaarstonden voor transport en heeft deze veiliggesteld in het gashok.

Opvallend is de administratieve verwerking: de rode aantekening van 20 oktober vraagt naar de verdere afhandeling, wat duidt op een strikte bureaucratische controle op de goederenstroom en incidenten. Het document dateert uit de herfst van 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van toenemende schaarste en strenge rantsoenering van voedsel. Diefstal uit pakhuizen en de zwarte handel in luxe goederen zoals fruit (druiven) waren aan de orde van de dag.

Het "Marktwezen" in Amsterdam, met name de Centrale Markthal aan de Jan van Galenstraat, was een cruciaal punt voor de voedselvoorziening. De aanwezigheid van controleurs en de gedetailleerde verslaglegging laten zien hoe men probeerde de grip op de legale voedseldistributie te behouden in een tijd waarin criminaliteit uit noodzaak of winstbejag sterk toenam. De "pakhuisnissen" waren genummerde opslagplekken voor handelaren binnen de grote markthal. A.H. Kijland H. Kijland H. Steenbeek J.H. Steenbeek Marktwezen