Archief 745
Inventaris 745-405
Pagina 553
Dossier 67
Jaar 1943
Stadsarchief

Getypt verslag (Bericht/proces-verbaal).

20 december 1943.

Origineel

Getypt verslag (Bericht/proces-verbaal). 20 december 1943. Anlage beim Briefe 37/133/2 M. an Feldgendarmerie Amsterdam von den Direktor Marktwesen.

Nr. 37/133/1 M.1943.

B E R I C H T .
-----------------

Amsterdam, den 20.Dezember 1943.

Heuteabend ungefähr 21.40 Uhr sah Unterzeichneter auf seiner Runde jemand mit einem Fahrrad auf dem Zentralmarkt fahren. Auf meine Frage wer das sei bekam ich keine Antwort. Darauf setzte ich ihn auf meinem Fahrrad nach. Bei der Baracke der Wächter der Wehrmacht habe ich ihn überholt, es war eine Person in Zivil. Ich befahl ihn zu halten, welchem Befehl er wieder keine Folge leistete, zwar fluchte er und gab zur Antwort: "Ich habe nichts mit Dir zu schaffen." Worauf er auf die Schildwache, die dort seine Runde machte zuging und sagte: "Du, Du kennst mich wohl nicht", diese liess seine Laterne scheinen und schien ihn wieder zu erkennen. Wieder befahl ich ihn sich auszuweisen, wonach er wieder sehr rauh auftrat und das Gewehr von der Schildwache abnehmen wollte um mich zu Leibe zu rücken. Aber dieser widersetzte sich und fragte, ob er verrückt sei, Du siehst doch wohl, dass es Marktpolizei ist. Diese Schildwache heisst J. STRONK und stand zu dieser Zeit dort Posten. Ich habe mich danach mit dem Wachtkommandanten in Verbindung gesetzt, dieser ist mit mir hinausgegangen und fragte die Schildwache wer es sei. Die Schildwache nannte den Namen. Der Kommandant rief diesen Namen, worauf die Person aus der Finsternis zum Vorschein kam. Der Kommandant hat ihm zu verstehen gegeben, dass er, wenn er in Zivil ist, sich auf Befehl des Marktbeamten ausweisen solle. Auch nun zeigte er keine Papiere, zwar gab er in Gegenwart des Kommandanten und der Schildwache auf zu sein: GERRIT BOERS, geboren am 20.1.1913 und nannte sich Oberwachtsmann. Nach dem Fall fuhr er mit mir nach dem Tor und bat mich ob ich diese Sache auf sich beruhen lassen wollte, da sonst viele Schwierigkeiten für ihn hieraus erwachsen würden. Hierauf antwortete ich die Entschuldigung nicht anzunehmen und dass er als Oberwachtsmann das gute Beispiel der Ordnung und Zucht geben sollte aber keinen Beamten wenn er tätig war hindern und mit einem Gewehr drohen. Hierauf fuhr er weg und rief, sodass mein Kollege DE GROOT es hörte: "Dann werden wir schon sehen, wer ~~immer~~ Recht hat."
Ich werde diesen BOERS gerichtlich verfolgen lassen wegen Bedrohung mit einer Feuerwaffe gegen einen Beamten der amtshalber tätig ist.

Der Betriebschef des Zentralen Marktes
Der Kontrolleur
gez. J.F.G.v.d. Hoek.

Die gleichlautende Abschrift bezeugt:
Der Direktor Marktwesen:

--- Dit document is een formeel verslag van een geweldsincident op het terrein van de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

Kern van het incident:
De controleur Van der Hoek spreekt een man in burger aan die 's avonds laat op de markt fietst. De man weigert zich te legitimeren en wordt agressief. Het incident escaleert wanneer de man probeert het wapen van een aanwezige Wehrmacht-schildwacht (J. Stronk) af te pakken om de controleur aan te vallen.

De dader:
De dader blijkt Gerrit Boers te zijn, een Oberwachtsmann (waarschijnlijk van de Ordnungspolizei of een vergelijkbare paramilitaire eenheid), die op dat moment niet in uniform was. Dit verklaart zijn arrogante houding ("Jij kent mij zeker niet") tegenover de marktpolitie.

Juridische implicaties:
Ondanks een poging van Boers om de zaak in de minne te schikken ("op zich beruhen laten"), besluit Van der Hoek aangifte te doen bij de Feldgendarmerie. Hij voert aan dat juist iemand met een militaire of politie-rang het goede voorbeeld moet geven. De beschuldiging is ernstig: bedreiging van een ambtenaar in functie met een vuurwapen.

--- De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat waren tijdens de bezetting een strategische locatie voor de voedselvoorziening. Vanwege de schaarste en distributie was de controle op wie zich op het terrein bevond zeer streng. Er was zowel eigen marktpolitie als bewaking door de Wehrmacht aanwezig.

Het document illustreert de onderlinge spanningen tussen verschillende handhavingsinstanties en personen met een bepaalde rang binnen het bezettingsapparaat. De dader, Boers, voelt zich duidelijk verheven boven de lokale marktcontroleur. Dat de controleur toch doorzet met een formele klacht bij de Feldgendarmerie (de Duitse militaire politie), getuigt van een strikte naleving van de dienstvoorschriften, zelfs wanneer dit conflict met een (Duitse) meerderwaardigheidspositie betekende.

De tekst is in het Duits opgesteld, wat gebruikelijk was voor correspondentie gericht aan de bezettende macht, ook al waren de betrokkenen (zoals Van der Hoek en mogelijk ook Boers, gezien zijn Nederlandse naam) waarschijnlijk van Nederlandse afkomst of werkzaam in Nederlandse dienst onder Duits toezicht. J. Stronk Politie Wehrmacht

Samenvatting

Dit document is een formeel verslag van een geweldsincident op het terrein van de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

Kern van het incident:
De controleur Van der Hoek spreekt een man in burger aan die 's avonds laat op de markt fietst. De man weigert zich te legitimeren en wordt agressief. Het incident escaleert wanneer de man probeert het wapen van een aanwezige Wehrmacht-schildwacht (J. Stronk) af te pakken om de controleur aan te vallen.

De dader:
De dader blijkt Gerrit Boers te zijn, een Oberwachtsmann (waarschijnlijk van de Ordnungspolizei of een vergelijkbare paramilitaire eenheid), die op dat moment niet in uniform was. Dit verklaart zijn arrogante houding ("Jij kent mij zeker niet") tegenover de marktpolitie.

Juridische implicaties:
Ondanks een poging van Boers om de zaak in de minne te schikken ("op zich beruhen laten"), besluit Van der Hoek aangifte te doen bij de Feldgendarmerie. Hij voert aan dat juist iemand met een militaire of politie-rang het goede voorbeeld moet geven. De beschuldiging is ernstig: bedreiging van een ambtenaar in functie met een vuurwapen.


Historische Context

De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat waren tijdens de bezetting een strategische locatie voor de voedselvoorziening. Vanwege de schaarste en distributie was de controle op wie zich op het terrein bevond zeer streng. Er was zowel eigen marktpolitie als bewaking door de Wehrmacht aanwezig.

Het document illustreert de onderlinge spanningen tussen verschillende handhavingsinstanties en personen met een bepaalde rang binnen het bezettingsapparaat. De dader, Boers, voelt zich duidelijk verheven boven de lokale marktcontroleur. Dat de controleur toch doorzet met een formele klacht bij de Feldgendarmerie (de Duitse militaire politie), getuigt van een strikte naleving van de dienstvoorschriften, zelfs wanneer dit conflict met een (Duitse) meerderwaardigheidspositie betekende.

De tekst is in het Duits opgesteld, wat gebruikelijk was voor correspondentie gericht aan de bezettende macht, ook al waren de betrokkenen (zoals Van der Hoek en mogelijk ook Boers, gezien zijn Nederlandse naam) waarschijnlijk van Nederlandse afkomst of werkzaam in Nederlandse dienst onder Duits toezicht.

Genoemde Personen 1

Locaties

Centrale Markt

Producten

A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Huishoudelijk: Pan Huishoudelijk: Soda Kruidenier (Droog): Meel Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Stof Textiel & Kleding: Textiel Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vleeswaren: Rund Vleeswaren: Vlees

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Politie Wehrmacht

Kooplieden in dit dossier 36

Alg. Verbond v. Volkstuinvereenigingen C 3 X
B. den Haas quit. 1870
Bieten (gekookt) *35, =*
Bieten (gekookt) 58.75
T.H. Roelofs *4290, =*
T.H. Roelofs 1359. =
C. Dikstaal quit. 1875
Fa. J. de Geus en Co's A 10 X
Gereserveerd bedrag voor onderhoud transportmateriaal voor vervoer naar koelhuis (Telefonische prijsopgave)
G. v. d. Wal quit. 1876.
H. van Dijk B 1 X
J.C. Cramer C 4 X
E. Kool *1900, =*
E. Kool 540. =
Koolkratten voor opslag kool
L.H. Buys [bijbehorend bij H 23 X]
N. Brink H 23 X
No. 2 Zeeuwsche Bonten en blauwen -
No. 3 Zand- en gelijkgestelde soorten 6,5
No. 4 Tusschensoorten (Klei) 5
N.V. Keizer's Fruithandel plaats H 5 X
Alle 36 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 5