Dienstbrief / Rondschrijven (administratieve kennisgeving). 26 maart 1943. GEMEENTE AMSTERDAM.

AFD. ARBEIDSZAKEN — RAADHUIS
No. 40/51d A.V. 1942.
Onderwerp: Statistiek van ongevalsoorzaken.

[Handgeschreven in de rechterbovenhoek:]
n.i. v.B. —
dupl. in map
besl. v. Voorz.

AMSTERDAM, 26 MAART 1943

Bij mijn rondschrijven dd. 9 November 1942, No. 40-51b A.V., werd U mededeeling gedaan van het door het Bestuur der Rijksverzekeringsbank ontworpen schema van ongevalsoorzaken, ingericht volgens het decimale registratuurstelsel ten behoeve van de samenstelling eener ongevallenstatistiek.

Ik bericht U thans, dat door de Gemeente overgegaan zal worden tot invoering van het hierbedoelde schema.

Naar aanleiding hiervan breng ik het navolgende te Uwer kennis.
De samenstelling der statistiek van de in gemeentedienst plaats gevonden ongevallen zal centraal geschieden ter Afdeeling Arbeidszaken.

In de tot dusver gevolgde wijze van behandeling van ongevalsaangiften zal dit geen wijziging ten gevolge hebben.

Ten aanzien van de aangifte der ongevallen geldt echter als bijzonderheid, dat in den vervolge, t.w. te beginnen met de op en na 1 April 1943 plaats gevonden ongevallen, op de aangifteformulieren vermeld moet worden de toedracht van het ongeval. Hiertoe dienen te worden vermeld:

A. De werkzaamheid, waarmede de getroffene bezig was, toen het ongeval hem overkwam.
B. De verstoring van het normale verloop der werkzaamheden.
C. Het voorwerp, hetwelk een belangrijke rol bij het ongeval heeft gespeeld.

Uit de samenhang dezer drie deelen blijkt, dat bij het verrichten van de onder A. vermelde werkzaamheden, de onder B. vermelde verstoring optrad, waarbij het onder C. vermelde voorwerp een belangrijke rol speelde in de veroorzaking van het ongeval.

Aan de hand van het onder A., B., en C. vermelde zal m.a.w. de omschrijving van de toedracht van het ongeval moeten plaats vinden.

Eenige voorbeelden van een juiste vermelding van het ongevalsgebeuren moge een en ander toelichten.

Voorbeeld 1: Bij het lossen van kolen uit een schip, stootte een arbeider tijdens het wegtremmen een ander met zijn schop tegen zijn been. De werkzaamheid bestaat in dit geval dus uit het werken met de schop bij het lossen van kolen uit een schip, waarbij als nadere aanduiding wordt vermeld, dat het ongeval tijdens het wegtremmen plaats vond. Als verstoring wordt vermeld het stooten van de schop tegen het been van een ander. Het voorwerp ten slotte is de schop.

Aan het Hoofd van den Dienst markten.
ALHIER.

[Stempels en handgeschreven nummers onderaan:]
No. 43/181 M. 10433 4/3
43

Stadsdrukkerij Amsterdam 5713-2-43-150

--- * Administratieve vernieuwing: Het document getuigt van een proces van bureaucratische standaardisering. De introductie van een "decimaal registratuurstelsel" voor ongevallenstatistieken duidt op de behoefte aan meer gestroomlijnde en analyseerbare data binnen de gemeentelijke overheid.
* Methodiek: De verplichte uitsplitsing in 'werkzaamheid', 'verstoring' en 'voorwerp' is een vroege vorm van systematische ongevallenanalyse. Dit moest subjectieve verslaglegging vervangen door objectieve data.
* Terminologie: Het gebruik van het woord "wegtremmen" (het verplaatsen van kolen in een scheepsruim naar de opening van de laadbak) herinnert aan de fysiek zware haven- en transportarbeid die destijds veelvuldig voorkwam in Amsterdam.
* Datering: Hoewel gedateerd in 1943 (tijdens de Duitse bezetting), vertoont de tekst het karakter van reguliere ambtelijke bedrijfsvoering zonder expliciete ideologische kleuring, wat typerend is voor de continuïteit van de civiele administratie in die periode.

--- Dit schrijven valt binnen de context van de sociale verzekeringswetgeving in Nederland (zoals de Ongevallenwet van 1901). De Rijksverzekeringsbank (RVB) speelde hierin een centrale rol. Door ongevallen uniform te registreren, kon de gemeente Amsterdam beter voldoen aan de eisen van de RVB en mogelijk preventieve maatregelen nemen op basis van de verzamelde statistieken. Het document is specifiek gericht aan de 'Dienst der Markten', wat impliceert dat deze nieuwe regels gold voor alle gemeentelijke takken waar fysieke arbeid werd verricht. De handgeschreven aantekeningen en stempels suggereren dat dit een archiefexemplaar is dat door meerdere handen is gegaan voor registratie.