Felthuis

Proces-verbaal / Politierapport (getypt)

Dit document is een verslag van een opsporingsambtenaar die getuige is van een verdachte handeling. De verdachte, Kist, wordt geobserveerd terwijl hij een bankbiljet van 10 gulden weggooit wanneer hij door de politie wordt benaderd. Kist bekent vervolgens dat hij het geld heeft gestolen uit een gevonden etui op de Centrale Markt. De rechtmatige eigenaar, Asser Kool, wordt geïdentificeerd aan de hand van een toegangskaart in het teruggevonden etui. Kist bekent bovendien dat hij nog in een proeftijd loopt vanwege een eerdere diefstal in maart 1938.

Dienstverslag / Rapport.

Het document beschrijft een geval van burgerlijke ongehoorzaamheid of frictie aan het "voedselfront" tijdens de bezettingsjaren. De kern van het incident is dat koper W. Zwart probeert aardappelen te bemachtigen zonder het verplichte nummerbewijs. Wanneer de controleur hem sommeert achteraan te sluiten en zijn toegangskaart te tonen, weigert Zwart dit en dreigt hij met een klacht bij de directie. Opvallend is de ambtelijke precisie: de leeftijd en het exacte adres van de koper worden genoteerd. De handgeschreven kanttekeningen laten zien dat het rapport direct tot actie heeft geleid: de bedrijfschef heeft besloten een officiële schriftelijke waarschuwing naar Zwart te sturen, waarin gedreigd wordt met zwaardere strafmaatregelen bij een volgend incident.

Ambtsbericht/Rapportage betreffende marktstraffen.

Het document is een ambtelijke kennisgeving over de disciplinaire bestraffing van twee handelaren (kooplieden) op de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van de zaak is de diefstal van zeven lege kisten van een grossier genaamd Van Belle op 15 april 1941. De schrijver (vermoedelijk de marktmeester of een directielid van de markt) rapporteert dat hij gebruik heeft gemaakt van zijn bevoegdheid onder Artikel 35 van het Marktreglement om beide heren voor twee weken de toegang tot de markt te ontzeggen. Opvallend is de vermelding van het 'strafblad' van Kreyte: hij was een recidive-dief wiens eerdere proeftijd (van een zware straf uit 1939) toevalligerwijs net een maand voor het nieuwe vergrijp was afgelopen.

Handgeschreven memo of interne notitie.

* **Inhoud:** De notitie beschrijft een bezoek van een zekere Dijkstal aan de directeur op 14 juli 1941. Dijkstal probeert zijn naam te zuiveren (rehabilitatie) en beweert dat een proces-verbaal tegen hem is geseponeerd vanwege zijn onschuld. Hij stelt dat hij hierover een officiële verklaring heeft ondertekend bij de politie. * **Actie:** Er wordt verzocht om deze bewering te laten natrekken door Felthuis bij de recherche. * **Resultaat:** Een aantekening van een dag later (15 juli) meldt dat Felthuis op de hoogte is gesteld. De conclusie onderaan is echter strijdig met de bewering van Dijkstal: er staat dat het "verbaal" (de rechtsvervolging) juist wel door de politie wordt doorgezet. * **Schrift:** Een vlot, zakelijk handschrift in inkt, kenmerkend voor administratieve correspondentie uit de vroege jaren veertig.

Rapport van de Amsterdamse Marktpolitie/Controleur.

Dit rapport documenteert een onderzoek naar **koppelverkoop** (het verplicht bijverkopen van een minder gewild product bij een schaars product). Twee huisvrouwen klaagden dat zij geen rode kool konden kopen zonder ook komkommers af te nemen. De verdachte, Coenraad Esveld, bekent de feiten maar voert een verdediging aan die tekenend is voor de oorlogseconomie: hij krijgt zijn voorraad toegewezen (distributiesysteem) en wordt gedwongen ook producten af te nemen die hij niet direct kwijt kan. Om zelf niet met verliezen en onverkoopbare voorraad te blijven zitten, dwingt hij de consument tot hetzelfde. Opvallend is de juridische/administratieve discussie in de kantlijn: Esveld claimt een erkenning als groothandelaar te hebben, maar de controleur of een latere lezer noteert in de marge "kleinhandelaar dus", omdat hij op straat (Sumatrastraat) verkoopt in plaats van op de Centrale Markt.

Getypt rapport (proces-verbaal).

Het document beschrijft de aanhouding van twee jonge broers (17 en 15 jaar oud) die wortelen verkochten op straat in de Jordaan. Ze hadden 300 bossen wortelen ingekocht voor 16 cent en verkochten deze voor 18 cent. Hoewel de winstmarge klein lijkt (2 cent per bos), was dit in 1942 een overtreding van de distributiewetten. Opvallende details: * **Locatie:** De verkoop vond plaats op de hoek van de 3e Bloemdwarsstraat en de Bloemstraat (Jordaan). * **Inkoop:** De wortelen kwamen van een onbekende tuinder uit de Jan van Galenstraat (de locatie van de Centrale Markthallen). * **C.C.D.:** De zaak werd overgedragen aan de Crisis Controle Dienst (C.C.D.), de instantie die tijdens de bezetting toezag op de naleving van prijsvoorschriften en distributieregels.

Officieel rapport (getypt met handgeschreven correcties en handtekening).

* **Kern van de zaak:** Dit rapport betreft de illegale handel in aardappelbonnen en prijsopdrijving tijdens de Duitse bezetting. Een partij van 25 hectoliter (H.L.) zandaardappelen werd verhandeld via een keten van tussenpersonen. * **Betrokkenen:** 1. **A.H.J. van Mourik:** De oorspronkelijke eigenaar van de bon, die deze verkocht omdat de kwaliteit van de aardappelen slecht zou zijn. 2. **J.F. Jansen:** Kocht de bon van Van Mourik en verkocht deze door aan Karseboom. 3. **Jan Karseboom:** Expediteur die de bon kocht voor f 14,50 per H.L. en doorverkocht aan Groot. 4. **P. Groot:** De uiteindelijke koper/winkelier die de bon kocht om zijn geslonken voorraad aan te vullen voor zijn klanten. 5. **H.J. ter Beek:** De expediteur die de aardappelen bezorgde en de betaling inde, maar die volgens het rapport "te goeder trouw" handelde. * **Financiële gegevens:** De officiële prijs voor een H.L. Drentsche zandaardappelen was **f 3,75**. De zwarte marktprijs in dit rapport liep op tot **f 15,00** per H.L., wat een overschrijding is van 400%. * **Sancties:** De toegangskaarten voor de Centrale Markt van de hoofdverdachten zijn ingenomen en er is proces-verbaal opgemaakt voor "handel in distributiebescheiden" en "prijsoverschrijding".

Officieel rapport met handgeschreven kanttekeningen en ambtelijke reactie.

Dit document betreft de ambtelijke afhandeling van een vergunningsaanvraag voor de verkoop van groenten en fruit in Amsterdam-West tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: * **Economische regulering:** De aanvraag wordt getoetst aan het 'behoeftebeginsel'. Omdat er in de omgeving van de Hoofdweg al voldoende winkels zijn, wordt geoordeeld dat een extra handelaar niet nodig is. Dit was een typische vorm van marktregulering om "over-concurrentie" te voorkomen. * **Sociale context:** De aanvrager is een 64-jarige bouwvakarbeider. Het is aannemelijk dat hij vanwege zijn leeftijd of de oorlogsomstandigheden (mogelijk materiaalschaarste in de bouw) een andere bron van inkomsten zocht. * **Bureaucratisch proces:** Het document laat de korte lijnen zien tussen de 'Commissie van Advies', de lokale controleur en de directie van de Centrale Markt. De afhandeling is zeer snel (rapport op de 19e, reactie op de 20e), mede door het stempel "SPOED".

Handgeschreven ambtelijk verslag / getuigenverklaring.

Het document betreft een verslag van een verhoor of confrontatie naar aanleiding van een onregelmatigheid in de vismarkt-handel (specifiek garnalen) in september 1942. Er is sprake van een direct conflict tussen de verklaringen van de handelaren (Bonnier en Goedhart) en de officiële rapportage van de controleur (Felthuis). De kern van het geschil is of er op 8 september een partij garnalen is verhandeld en of hierover vooraf (telefonisch) afspraken waren gemaakt. Bonnier ontkent zelfs de controleur ooit gesproken te hebben, wat door de rapporteur als "vreemd" wordt bestempeld gezien Bonniers ervaring op de markt. Goedhart probeert de zaak te sussen door te stellen dat hij "te goeder trouw" handelde in de veronderstelling dat de partij was vrijgegeven.

Handgeschreven verslag/notitie van een verhoor.

Het document beschrijft een verwarrende getuigenis of verhoorsituatie waarbij sprake is van een persoonsverwisseling. De kernpunten zijn: 1. **Ontkenning:** H. Bonnier ontkent alles. Hij voert een gebrek aan scholing (analfabetisme/laaggeletterdheid) aan als reden waarom hij de inhoud van een belastende brief niet zou kennen. 2. **Verdediging Goedhart:** Frans Goedhart (verzetsnaam Pieter 't Hoen) probeert Bonnier te ontlasten door te verklaren dat Bonnier niets met de "actie" te maken had. 3. **De Wissel:** Felthuis (de rapporteur of verhoorder) geeft toe dat er een fout is gemaakt. De journalen (waarschijnlijk illegale kranten) waren niet bestemd voor of ontvangen door H. Bonnier, maar door C. Bonnier. 4. **Het Risico:** Er wordt gesproken over het gezamenlijk "dragen van risico", wat duidt op een collectieve verzetsactiviteit waarbij men probeerde elkaars identiteit te beschermen door elkaars namen te gebruiken.

Handgeschreven memo/dienstnota.

De kern van deze nota is een dringend verzoek ("Spoed") voor een discreet onderzoek. Th. Steenbeek verzoekt om "Controleur Felthuis" voor een specifieke zaak in te zetten. De reden die hiervoor gegeven wordt, is dat "Wachtopziener Vrij" ter plaatse te bekend is, wat een succesvol resultaat van het onderzoek in gevaar zou brengen. Dit suggereert dat anonimiteit of het verrassingselement cruciaal was voor de missie. De aantekening onder de streep laat de afhandeling zien op dezelfde dag (18 juni 1942). De zaak is overgedragen aan Th. Bleys, die direct een ambtenaar met het onderzoek heeft belast. Dit wordt bevestigd door de initialen/paraaf "JH".

Officieel rapport (getypt).

In dit rapport doet controleur Felthuis verslag van een inspectie naar aanleiding van een vermoeden van illegale handel vanuit een woning. De controle vindt plaats op zaterdag 25 juli 1942 in de 1e Jacob van Campenstraat te Amsterdam. De bevindingen zijn als volgt: 1. **Vaststelling:** J. De Rooy verkocht inderdaad groenten en fruit op straat vanaf een handkar voor zijn woning. 2. **Legitimiteit:** De Rooy bleek een geregistreerde handelaar (erkenning K.56777) met toegang tot de Centrale Markt. Hij was dus geen "beunhaas" of zwarte handelaar in de volledige zin van het woord. 3. **Onjuiste locatie:** De Rooy had een vaste standplaats op de nabijgelegen Albert Cuypmarkt. Het verkopen voor zijn eigen deur was technisch gezien niet toegestaan volgens zijn vergunning. 4. **Conclusie:** Omdat De Rooy direct gehoor gaf aan de sommatie om naar de markt te gaan en er geen bewijs was voor verkoop *vanuit* de woning (wat een ernstiger overtreding van de distributiewetten zou zijn), besluit de controleur dat er geen sprake is van een beboetbare overtreding.

Dienstverslag / Rapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit document is een proces-verbaal van een economisch delict tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van de overtreding is drieledig: 1. **Illegale straathandel:** Bekkering verkocht groenten zonder de vereiste vergunning ("erkenning"). 2. **Omzeiling van de distributieketen:** Hij kocht zijn waar direct bij een tuinder in plaats van via de officieel aangewezen Centrale Markt. 3. **Woekerwinsten:** Er is sprake van "prijsoverschrijding", wat duidt op verkoop boven de vastgestelde maximumprijzen. De sanctie was direct: de handelswaar (bessen, wortelen en andijvie) werd in beslag genomen en naar de veiling gestuurd. Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt de administratieve afhandeling: de man krijgt een ontzegging en er wordt een aantekening gemaakt op zijn "stamkaart", het centrale registratiesysteem van marktkooplieden.

Handgeschreven conceptbrief of interne correspondentie.

De brief is een formele klacht van een gemeentelijke functionaris aan de commandant van de brandweer. De aanleiding is een rapport van een zekere "Controleur Felthuis", waaruit blijkt dat brandweerpersoneel sleutels bijmaakt voor deuren van gemeentelijke gebouwen ("Gem.") in opdracht van derden. De schrijver hanteert een beleefde maar zeer besliste toon ("heb ik de eer U mede te deelen dat ik er een ernstig bezwaar tegen zou moeten hebben"). Het verzoek is glashelder: er moeten officiële verbodsbepalingen komen om deze praktijk onmiddellijk te stoppen. Het feit dat brandweerlieden — die vaak toegang hebben tot lopers of technische vaardigheden bezitten — sleutels maken voor onbevoegden, wordt gezien als een ernstige inbreuk op de veiligheid van de gemeentelijke eigendommen.

Dienstverslag / Rapport van diefstal.

* **Inhoud:** Het rapport betreft de aangifte van diefstal van fietsbanden (zowel binnen- als buitenbanden) van drie verschillende bakfietsen die geparkeerd stonden op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. * **Kernpunt van het incident:** De controleur benadrukt dat de diefstal plaatsvond op een **bewaakt** parkeerterrein en dat de drie getroffen bakfietsen naast elkaar stonden. Dit impliceert ofwel grote brutaliteit van de dieven, ofwel nalatigheid (of betrokkenheid) van het bewakingspersoneel. * **Afhandeling:** De handgeschreven noten onderaan tonen de hiërarchische afhandeling. De opmerking "Onvergeefl. bij personeel" en "Personeel hierover onderhouden" wijst erop dat de directie de diefstal hoog opnam en het bewakingspersoneel verantwoordelijk hield voor het falen van de bewaking. De klacht ("reklame") van de handelaren werd gegrond verklaard.

Handgeschreven ambtelijke brief/nota.

Dit document is een ambtelijke correspondentie waarin verslag wordt gedaan van een onderzoek naar de handelswijze van een zekere Frans Kat. De kern van de rapportage, gebaseerd op een onderzoek door controleur Felthuis, is dat er bij deze zaak groenten aanwezig zijn die niet voor de reguliere consumptie door de Nederlandse bevolking bestemd zijn. De toevoeging in de marge is cruciaal voor de interpretatie: deze legt uit dat de betreffende goederenstromen buiten de normale distributie vallen omdat ze onder "Wehrmachtsvergunning" worden geleverd. De producten worden onttrokken aan de voorraad die voor export (waarschijnlijk naar Duitsland) gereserveerd was en worden via een specifieke groothandelaar gesluisd.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rood potlood]: domei 48/49 n.w. [Handgeschreven, rood potlood]: copy N E D E R L A N D S C H E V E E H O U D E R I J C E N T R A L E. No. 2128 afd. Wa. A Opgave voor de Nederlandsche Veehouderijcentrale afdeeling secretariaat. In het [doorgehaald: 6 Juli] **vrieshuis** opge- slagen op Zaterdag ____________________ 1940. desmiddags 12 uur.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte tabel met handgeschreven annotaties. * **Onderwerp:** Overzicht van bruto en netto oppervlakten en inhouden van verschillende ruimtes (cellen en verdiepingen) in een gebouw, waarschijnlijk een koelhuis. * **Datering:** De getypte tekst vermeldt mei 1939; de handgeschreven toevoegingen dateren van juni 1940 tot juli 1941. * **Instanties:** Genoe...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypt afschrift van een krantenartikel met ambtelijke aantekening. * **Kenmerken:** No.48/5/1 M.1940 15/2 en No. 191 L.M.1940 14/2. * **Bron:** Algemeen Handelsblad (Avondblad) d.d. 10-2-'40. * **Datum document:** 14/15 februari 1940. * **Onderwerp:** De bouw van het nieuwe koelhuis te Utrecht. * **Betrokken personen:** De heer Boers (voorzitter v...

# TRANSCRIPTIE vP/DV. 48/17/4 M. 1 2 December 1939. Bouw van koel- of vrieshuis door N.V. Nederlandsche Veem. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Raadhuis, A l h i e r . *Handgeschreven in potlood of in...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte financiële lijst (saldistaat). * **Titel:** SALDISTAAT VAN KOELHUISDEBITEUREN PER 30 JUNI 1940. * **Instelling:** N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten "Amsterdam". * **Datum:** 30 juni 1940. * **Fysieke kenmerken:** Machineschrift op papier; bevat handgeschreven markeringen in rood kleurpotlood, een paars stempel en een h...