Archiefdocument
Origineel
10 maart 1943 F. P. Guépin (Wethouder voor de Arbeidszaken) GEMEENTE AMSTERDAM.
No. 382. Arb. 1943.
Onderwerp :
Ontslag werklieden.
Amsterdam, 10 Maart 1943.
[Stempel in paarse inkt:] No. 44/2/1 M. 1943 11/3
Aan Heeren Hoofden van administratiën,
diensten en bedrijven.
Hierbij verzoek ik U mij voortaan mededeeling te doen van ieder ontslag, hetwelk aan een werkman bij Uw dienst wordt verleend op eigen verzoek en niet wegens het bereiken van den pensioengerechtigden leeftijd.
Vermeld moeten hierbij worden: naam en voor-letters, leeftijd, functie en huisadres.
De Wethouder voor de Arbeidszakén,
F. P. GUÉPIN.
[Linksonder:]
Stadsdrukkerij Amsterdam
5759-2-43-100
[Rechtsonder, handgeschreven in paarse inkt:] 47 Dit document is een officiële administratieve circulaire van de gemeente Amsterdam, opgesteld tijdens de Duitse bezetting in 1943. De brief bevat een strikte instructie aan alle hoofden van gemeentelijke diensten en bedrijven om gegevens door te geven van werknemers die uit eigen beweging ontslag nemen.
Opvallend is de eis om zeer specifieke persoonsgegevens te verstrekken, waaronder het huisadres. Het uitsluiten van gepensioneerden van deze rapportageplicht onderstreept dat de focus lag op mannen in de werkzame leeftijd. De bureaucratische taal verhult de dwingende aard van deze maatregel, die bedoeld was om de grip op de mannelijke beroepsbevolking te maximaliseren. In 1943 was de druk van de Duitse bezetter om Nederlandse mannen in te zetten voor de Arbeidseinsatz (gedwongen tewerkstelling in de Duitse oorlogsindustrie) tot een hoogtepunt gestegen. De wethouder in kwestie, F.P. Guépin, was een NSB-functionaris die deel uitmaakte van het collaborerende gemeentebestuur.
Door ontslagen op eigen verzoek nauwgezet te registreren, kon de gemeente Amsterdam (onder toezicht van de bezetter) direct zien welke mannen "vrijkwamen" op de arbeidsmarkt. Deze personen konden vervolgens onmiddellijk worden opgeroepen voor tewerkstelling in Duitsland. Daarnaast diende deze registratie om te voorkomen dat mannen door hun baan op te zeggen konden verdwijnen in de illegaliteit of konden onderduiken zonder dat de autoriteiten hun laatst bekende adres en status kenden.
Samenvatting
Dit document is een officiële administratieve circulaire van de gemeente Amsterdam, opgesteld tijdens de Duitse bezetting in 1943. De brief bevat een strikte instructie aan alle hoofden van gemeentelijke diensten en bedrijven om gegevens door te geven van werknemers die uit eigen beweging ontslag nemen.
Opvallend is de eis om zeer specifieke persoonsgegevens te verstrekken, waaronder het huisadres. Het uitsluiten van gepensioneerden van deze rapportageplicht onderstreept dat de focus lag op mannen in de werkzame leeftijd. De bureaucratische taal verhult de dwingende aard van deze maatregel, die bedoeld was om de grip op de mannelijke beroepsbevolking te maximaliseren.
Historische Context
In 1943 was de druk van de Duitse bezetter om Nederlandse mannen in te zetten voor de Arbeidseinsatz (gedwongen tewerkstelling in de Duitse oorlogsindustrie) tot een hoogtepunt gestegen. De wethouder in kwestie, F.P. Guépin, was een NSB-functionaris die deel uitmaakte van het collaborerende gemeentebestuur.
Door ontslagen op eigen verzoek nauwgezet te registreren, kon de gemeente Amsterdam (onder toezicht van de bezetter) direct zien welke mannen "vrijkwamen" op de arbeidsmarkt. Deze personen konden vervolgens onmiddellijk worden opgeroepen voor tewerkstelling in Duitsland. Daarnaast diende deze registratie om te voorkomen dat mannen door hun baan op te zeggen konden verdwijnen in de illegaliteit of konden onderduiken zonder dat de autoriteiten hun laatst bekende adres en status kenden.