Zakelijke brief (briefpapier van de reederij). 9 februari 1943. N.V. Reederij, Haring- en Bokkinghandel „Hollandia”, Scheveningen. [Briefhoofd, gedrukt:]
N.V. REEDERIJ, HARING- EN BOKKINGHANDEL
„HOLLANDIA” -
TELEFOON No. 551445 · A.B.C. CODE · TELEGRAM-ADRES: „HOLLANDIA”
POST-GIROREKENING NO. 1751 BANKRELATIE: ROTTERD. BANKVEREENIGING, SCHEVENINGEN

SCHEVENINGEN, 9 Februari 1943.
BADHUISSTRAAT 61 J

[Stempel linksboven:]
No. 46a/16/4M. 1943 ^10/2

[Getypt:]
Marktwezen Amsterdam,
Amsterdam.

Mijne Heeren,

Naar aanleiding van Uw schrijven dd. 22 Januari 1943 deelen wij U mede, dat wij niet het risico tijdens de verzending kunnen nemen, anders kunnen wij niet aan U zenden.

Inmiddels verblijven wij,

Hoogachtend,
N.V. Reederij, Haring- & Bokkinghandel
„HOLLANDIA”
[Handtekening onleesbaar]

[Handgeschreven aantekeningen (in potlood en inkt):]
Bovenzijde: Vloeiboek [onderstreept] / mij Dir [?]
Midden links (blauw): opl 8
Linksonder (rood/bruin): Rep. bij brief M. Mansvelt Ma 15-2-43 a.s. [plus diverse andere administratieve krabbels met data zoals 2-3-43]
Onderaan (potlood, in groot handschrift): Het risico is voor de ontvanger Hij moet bij de vervoerder reclameeren. De kern van deze correspondentie is een zakelijk geschil of een vaststelling van voorwaarden met betrekking tot het transportrisico. De firma "Hollandia" uit Scheveningen reageert op een schrijven van het Marktwezen Amsterdam. Hollandia stelt expliciet dat zij de verantwoordelijkheid voor eventuele schade of verlies tijdens het transport niet op zich nemen. Zij stellen dit als harde voorwaarde: zonder deze uitsluiting van aansprakelijkheid zal er niet geleverd worden.

De handgeschreven notitie onderaan de brief vat het standpunt nog eens krachtig samen voor intern gebruik of als instructie voor de verdere afhandeling: het risico ligt bij de ontvanger, die zich bij problemen tot de vervoerder moet wenden. De diverse rode en blauwe aantekeningen wijzen op een actieve administratieve verwerking door het Marktwezen, waarbij op 15 februari 1943 een antwoord is verzonden. Dit document dateert uit februari 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog. Deze context is cruciaal voor het begrijpen van de inhoud:
1. Transportrisico's: Tijdens de bezetting was transport riskant door brandstoftekorten, vorderingen van voertuigen, diefstal (vanwege voedselschaarste) en mogelijke militaire handelingen. Het is logisch dat een rederij dit risico niet wilde dragen.
2. Voedselvoorziening: De haring- en bokkinghandel viel onder de strikte distributieregels van de bezetter. Het "Marktwezen Amsterdam" speelde een centrale rol in de controle op de voedselstromen naar de hoofdstad.
3. Scheveningen: De badplaats was in 1943 onderdeel van de Atlantikwall. Grote delen waren geëvacueerd of verboden gebied, maar de visserij en gerelateerde handel gingen onder streng toezicht door voor de voedselvoorziening.
4. Terminologie: De verwijzing naar het "vloeiboek" duidt op de toenmalige kantoorpraktijk waarbij kopieën van uitgaande stukken in een persboek of vloeiboek werden bewaard. M. Mansvelt N.V. Reederij Marktwezen