Archiefdocument
Origineel
13 januari 1943. Vischverdeeling A'dam, 13/1 1943
W. h. M. 468/19/2
Onder terugzending van de met Uw handbrief dd. 13 dezer om advies ontvangen stukken No 105 L.M. 1943 hebben ondergetekenden de eer U te berichten, dat de ~~versche en gezouten~~ zeebliek als zeevisch wordt beschouwd en daarom door de Vischmacht wordt verdeeld onder de versche vischhandelaren.
De gerookte en gestoomde zeebliek wordt verdeeld onder de gerookte vischhandelaren (in gerookte visch). Hieromtrent de regel vastgelegd in onzen brief dd. 6 Nov '42 No 468/3/1, waaraan U met uw brief dd. 19 Oct. '42 No 884 C.m '42 uit uw goedvinden heeft willen hechten.
Indien nu Vrouwenbroek voor versche en gezouten zeebliek in aanmerking zou moeten komen, zou hij hiermede tot versche vischhandelaar worden erkend, met alle consequenties van dien voor andere vischhandelaren.
Voor de goede orde deelen wij U nog mede, dat adressant, volgens van de Verdeelingscommissie ontvangen inlichtingen, tot voor een jaar uitsluitend als haringhandelaar bekend stond en dat ook Vrouwenbroek in de basisjaren 1939-1940 bekend staat als kleinhandelaar in haring, zuurwaren, ger. en gest. visch.
De Gem. Adv. [getekend] SD * Kernboodschap: De brief dient als advies over de categorisering van "zeebliek" (sprot) voor distributiedoeleinden. Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen verse/gezouten vis (voor de verse-vis-handelaren) en gerookte/gestoomde vis (voor de gerookte-vis-handelaren).
* Casus Vrouwenbroek: Er is een specifiek verzoek van een handelaar genaamd Vrouwenbroek. Het advies luidt negatief: hij wordt niet erkend als verse-vis-handelaar omdat hij historisch (in de referentiejaren 1939-1940) geregistreerd stond als haring- en kleinhandelaar in verwerkte visproducten (zuurwaren, gerookte vis).
* Terminologie: Termen als "Vischmacht" en "Verdeelingscommissie" wijzen op de strakke overheidscontrole op de voedselvoorziening.
* Schrijfstijl: Administratief-juridisch taalgebruik met veelvuldige verwijzingen naar eerdere correspondentie en dossiernummers. De tekst bevat diverse handgeschreven correcties en invoegingen (zoals "in", "mede", "deelen"), wat duidt op een conceptversie of een nauwgezet gecorrigeerd besluit. Dit document stamt uit januari 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van een schaarste-economie waarbij bijna alle goederen, inclusief vis, "op de bon" waren of via strikte distributiesystemen werden verdeeld.
De Vischmacht was een crisisorganisatie die toezag op de handel en distributie van vis. Om de markt te beheersen en de zwarte handel tegen te gaan, mochten handelaren alleen producten verkopen die binnen hun oorspronkelijke vakgebied vielen (vastgesteld op basis van de "basisjaren" 1939-1940, net voor de invasie). Dit document illustreert de bureaucratische precisie waarmee werd voorkomen dat handelaren hun assortiment uitbreidden, aangezien dit de zorgvuldig berekende distributiequota zou verstoren. Zeebliek, een relatief goedkope vis, was in oorlogstijd een belangrijk volksvoedsel.