Getypte brief (doorslag of kopie), pagina 2. Omstreeks juni 1942 (de brief verwijst naar een regeling die op 18 mei 1942 is ingegaan). -2-

ringen van stimuleering der aanvoeren vanzelfsprekend geen
sprake meer kan zijn. De Nederlandsche Visscherij Centrale be-
paalt, welke hoeveelheden van elk der vischgroepen: zoetwater-
visch, aal en zeevisch naar een bepaalde stad moeten worden ge-
zonden. Zij doet dit zoo goed mogelijk aan de hand van de aan-
koopen der kleinhandelaren bij de verschillende grossiers in
den lande in bepaalde basisjaren. In welke verhouding de hui-
dige aanvoeren tot die van vóór de regeling staan is niet na
te gaan, aangezien de visch vroeger niet centraal werd aange-
voerd. Wat Amsterdam betreft, is de practijk ten deze echter
niet teleurstellend, aangezien wij nimmer de hoeveelheden heb-
ben ontvangen, welke ons door de Centrale zijn toegezegd.

De Gemeente-afslag heft van de inzenders-grossiers van de

bruto-opbrengst der aanvoeren, welke alle soorten visch om-
vatten, 2 % voor zijn bemoeiingen.

Zij nog opgemerkt, dat de bovenomschreven regeling, welke

18 Mei 1942 in werking is getreden, ten doel heeft om de visch
tegen de daarvoor vastgestelde prijzen onder de bevolking te
brengen, in zooverre bevredigend heeft gewerkt, dat de klein-
handelaren op den afslag de visch tegen de juiste prijzen toe-
gewezen hebben gekregen, terwijl gezegd kan worden, dat de
kleinhandelaren, die verplicht zijn om hun visch op de hun aan-
gewezen dagmarkten, onder contrôle van de marktambtenaren te
verkoopen, zich in het algemeen aan de vastgestelde maximum-
prijzen hebben gehouden. Van de winkeliers kan dit evenwel niet
worden verklaard, aangezien de contrôle op verspreid liggende
winkels, welke wordt verricht door den Centralen Contrôle Dienst
veel moeilijker is.

Ik geef U beleefd in overweging den Wethouder van Sociale

Zaken te Breda van een en ander mededeeling te doen.

                       De Directeur, *   **Centrale Regie:** Het document beschrijft de overgang van een vrije markt naar een strak gereguleerd systeem onder de **Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC)**. De NVC bepaalt de quota per stad op basis van historische verkoopcijfers ("basisjaren").

• Schaarste in Amsterdam: De schrijver merkt op dat de toegezegde hoeveelheden vis voor Amsterdam in de praktijk nooit volledig worden gehaald, wat duidt op structurele tekorten.
• Prijsbeheersing en Controle: Er is een duidelijk onderscheid in de effectiviteit van de prijscontrole. Op de centrale visafslagen en dagmarkten werkt de prijsbeheersing goed vanwege de aanwezigheid van marktambtenaren. Bij individuele winkels is dit echter veel problematischer.
• Toezicht: De Centralen Contrôle Dienst (CCD) is verantwoordelijk voor het toezicht op de winkeliers, maar kan de verspreide locaties lastig effectief controleren.
• Intergemeentelijke communicatie: De brief eindigt met het advies om de Wethouder van Sociale Zaken in Breda te informeren, wat wijst op een uitwisseling van ervaringen tussen grote steden over de voedselvoorziening. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). De Nederlandsche Visscherij Centrale werd door de bezetter opgericht om de volledige controle over de vissector te verkrijgen. Dit was enerzijds om de eigen bevolking te voeden (distributiestelsel), maar anderzijds om grote hoeveelheden vis naar Duitsland te kunnen exporteren.

De genoemde datum van 18 mei 1942 markeert een aanscherping van de regels waarbij de vrije handel nagenoeg volledig werd uitgeschakeld ten gunste van een centraal geleide distributie-economie. De CCD (Centralen Contrôle Dienst), die in de tekst wordt genoemd, was in deze jaren een gevreesde instantie die jacht maakte op prijsopdrijvers en handelaren op de zwarte markt. Het document illustreert de bureaucratische werkelijkheid van een land in oorlog, waar schaarste en controle de dagelijkse gang van zaken bepaalden.