Zakelijke brief (typschrift met handgeschreven kanttekeningen). 7 april 1943. Firma Gebr. van den Berg, Vischhandel en Rookerij, Makkum (Friesland). Gemeentelijke Vischafslag, De Ruyterkade, Amsterdam. [Briefhoofd]
FIRMA GEBR. VAN DEN BERG :: MAKKUM (HOLLAND)
Giro no. 246418 | VISCHHANDEL EN ROOKERIJ | Bankier: Kingma's Bank
Telefoon No. 15 | EXPORT —————— IMPORT | Telegr.-adr.: BERG, Makkum

[Stempel linksboven]
No. 46a/32/1/M. 1943 13/4

[Rechtsboven handgeschreven kanttekeningen]
MAKKUM, 7 April 1943.
om adres van stam. Spoed v
M.i. Dri
[in rood potlood:] M. beboge / teve / [paraaf]

[Adres]
Gemeentelijke Vischafslag
De Ruyterkade
A M S T E R D A M.

[Aanhef]
H.H.,

[Inhoud]
Uw afrekening van morgen ontvangen, dit is voor ons een schadepost.
Wij hadden gehoopt, dat U zich in de toestand kon verplaatsen, waarin
wij leefden, maar helaas. De bot hebben wij hier aan de Vischafslag op
Zaterdag ontvangen op toewijzing voor de volle prijs. De bot was niet
mooi door het slechte weer maar wij moesten ze ontvangen en wanneer wij
hier Uw standpunt innamen kwam er helemaal geen visch weer uit zee, daar
de visserlui met een beperkte olietoewijzing onmogelijk elke dag uit kun-
nen varen, dus wij geregeld visch ontvangen, welke wel goed maar soms ook
verslagen is. Wij kunnen onmogelijk zo door sturen, daar wij ze dan beter
af kunnen geven in de omtrek, waar ze graag geaccepteerd worden.

[Afsluiting]
inmiddels,
hoogachtend,
[Handtekening]
[Stempel:] GEBROEDERS VAN DEN BERG
Vischhandel en Rookerij MAKKUM

[Handgeschreven linksonder]
afgekeurd door / Rentmeester! Deze brief is een formeel bezwaarschrift van een vishandel uit Makkum gericht aan de Amsterdamse visafslag. De kern van het conflict draait om de kwaliteit van de geleverde "bot" (een platvis) en de financiële gevolgen daarvan. De afzender stelt dat zij de vis verplicht moesten afnemen tegen de volledige prijs, ondanks de matige kwaliteit veroorzaakt door slecht weer.

Opvallend is de verdediging van de afzender: zij stellen dat als zij te kritisch zouden zijn op de kwaliteit ("Uw standpunt innamen"), de vissers helemaal niet meer zouden uitvaren. De brief eindigt met een lichte dreiging of praktisch voorstel: als de Amsterdamse afslag niet coulant is in de afrekening, zal de firma de vis voortaan liever lokaal verkopen waar men minder kritisch is op de versheid ("verslagen is").

De handgeschreven notitie linksonder ("afgekeurd door Rentmeester!") maakt duidelijk dat het protest van de firma Van den Berg geen succes had bij de Amsterdamse autoriteiten. De brief dateert uit april 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog. De tekst biedt een unieke inkijk in de distributieproblematiek tijdens de bezetting:
1. Olietoewijzing: De brief noemt expliciet de "beperkte olietoewijzing". Brandstof was schaars en werd door de bezetter gerantsoeneerd. Dit beperkte de actieradius en de frequentie waarmee vissersvloot kon uitvaren, wat direct invloed had op de versheid van de vis.
2. Toewijzingssysteem: Er was geen sprake van een vrije markt. Producten werden via "toewijzing" verdeeld. Handelaren waren vaak verplicht partijen af te nemen die hun door de centrale instanties (zoals de Vischafslag onder toezicht van de Rijksbureaus) werden toegewezen.
3. Schaarste: De opmerking dat vis in de eigen omtrek "graag geaccepteerd" werd, onderstreept de algemene voedselschaarste. Wat in Amsterdam als kwalitatief onvoldoende werd beschouwd voor de officiële afrekening, was voor de lokale bevolking nog steeds gewild voedsel.