Typoscript (doorslag van een ambtelijke brief). 17 april 1943. De Gemeentelijke Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden en De Directeur (vermoedelijk van de lokale distributiedienst). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, alhier. vD/SV

$46^A/138/2$ M.

17 April 1943.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r .

Hiermede hebben wij de eer U te berichten, dat in de week voor Paschen en wel op 21, 22 en 23 April a.s. te dezer stede gedistribueerd zullen worden de door de Nederlandsche Visscherijcentrale beschikbaar gestelde bokkingen.
Het ligt in de bedoeling om bij deze distributie alle in de verdeeling van visch opgenomen kleinhandelaren in te schakelen, die ieder een gelijk aantal bokkingen zullen krijgen toegewezen. Hierdoor wordt bereikt, dat de verkoop van bokkingen over vele verkoopplaatsen in de stad wordt verspreid. De kleinhandelaren zullen de op de Vischmarkt ontvangen bokkingen met van het publiek ontvangen bons moeten verantwoorden. Zij zijn genoodzaakt zich strikt aan de aanwijzingen te houden, aangezien het niet voldoende verantwoorden der bons uitsluiting van de geheele verdeeling tot gevolg dient te hebben.
In bijlage dezes leggen wij U over een circulaire, welke aan iederen kleinhandelaar zal worden uitgereikt. Bij de werkzaamheden op de Vischmarkt zullen de leden der Verdeelingscommissie worden ingeschakeld. Hun vergoeding daarvoor kan worden betaald uit het U bekende zoogenaamde vrachtpotje, dat met goedvinden van de Nederlandsche Visscherijcentrale sedert de verdeeling werkt, op de Vischmarkt wordt geadministreerd. Er worden bons aangewezen van de tot nu toe niet gebruikte groentenkaarten.
Door het Centraal Distributiekantoor te Den Haag zijn maatregelen getroffen, waardoor wordt voorkomen, dat bons van deze kaarten uit andere steden worden opgekocht om daarmede te Amsterdam bokkingen te koopen. In dat geval worden namelijk bij de volgende distributie-uitgifte geen nieuwe distributie-bescheiden uitgereikt, wanneer niet de groentenkaart met de bons welke daarop nog aanwezig moeten zijn, wordt overgelegd.

De Gemeentelijke Adviseur voor                     De Directeur,
Voedings- en Distributieaangelegen-
heden, * Kern van de brief: De brief betreft de logistieke afhandeling van een extra distributie van bokkingen (gerookte haring) vlak voor Pasen in 1943.
* Distributiesysteem: De overheid probeert de verkoop te decentraliseren door alle geregistreerde viskleinhandelaren in te zetten, om zo rijen en centrale drukte te voorkomen. De administratie geschiedt via de lokale Vischmarkt.
* Controle en Sanctuarium: Er wordt expliciet gedreigd met uitsluiting van de handel als kleinhandelaren hun ingenomen bonnen niet correct verantwoorden.
* Fraudepreventie: Opvallend is de melding over het Centraal Distributiekantoor in Den Haag. Men gebruikt ongebruikte bonnen van 'groentenkaarten' voor de bokkingen. Om te voorkomen dat mensen uit andere steden (met name Amsterdam wordt genoemd) bonnen opkopen om elders voorraad te plunderen, wordt de uitgifte van toekomstige distributiebescheiden gekoppeld aan het kunnen overleggen van de huidige kaarten.
* Financiën: De medewerkers van de Verdeelingscommissie worden betaald uit een "vrachtpotje", een informeel fonds dat door de Nederlandsche Visscherijcentrale is goedgekeurd. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1943 was de voedselschaarste nijpend en was bijna elk voedingsmiddel "op de bon". De distributie was een complexe bureaucratische operatie die zowel door landelijke organen (zoals de Nederlandsche Visscherijcentrale en het Centraal Distributiekantoor) als lokale gemeentelijke diensten werd beheerd.

De vermelding van de "week voor Paschen" toont aan dat de autoriteiten probeerden rond feestdagen iets extra's beschikbaar te stellen om de publieke moraal enigszins te ondersteunen, al was dit strikt gereguleerd. De angst voor fraude en de "zwarte handel" (zoals het opkopen van bonnen uit andere steden) was groot, wat de strenge toon en de koppeling van verschillende distributiekaarten verklaart. Hoewel de stad in de brief niet bij naam wordt genoemd (er staat "te dezer stede"), wijst de structuur en de verwijzing naar een lokale Vischmarkt op een grotere stad met een eigen distributieapparaat.