Officiële circulaire / brief. 1 oktober 1941. Centraal Bureau van Tuinbouwveilingen in Nederland, Javastraat 80, 's-Gravenhage. CENTRAAL BUREAU VAN TUINBOUWVEILINGEN IN NEDERLAND.
Javastraat 80 's-GRAVENHAGE TELEFOON 111895

Betr.: optreden van Joden in 's-Gravenhage, 1 October 1941.
het openbaar

No.71/1941

                          <u>Aan de aangesloten Veilingsvereenigingen</u>

Mijne Heeren,

   Op 15 September jl. werd door den Commissaris-Generaal voor

de Veiligheid een verordening afgekondigd waarbij met ingang van 29
September aan Joden verboden werd direct of indirect deel te nemen
o.a. aan openbare veilingen.

   Aangezien twijfel werd geopperd omtrent de vraag of onze tuin-

bouwveilingen onder het begrip "openbaar" dienden te worden gerang-
schikt, heeft het Centraal Bureau zich tot de betreffende instantie
gewend om nadere toelichting.

   Intusschen ontvingen wij heden van den heer Regeeringscommis-

saris voor den Tuinbouw de mededeeling, dat het overleg met de Duitsche
instanties er toe heeft geleid, dat - waar bij invoering der
verordening op zoo korten termijn stagnatie in de groenten- en fruit-
voorziening niet altijd te vermijden zou zijn - ten aanzien van onze
groenten- en fruitveilingen een overgangsperiode van 2 (twee) maanden
gesteld wordt.

   Vertrouwend dat U hiervan goede nota zult nemen, teeken ik,

                                 met de meeste hoogachting,

                                 w.g.onleesbaar.
                                 Secretaris. Dit document is een formele mededeling van de koepelorganisatie van Nederlandse tuinbouwveilingen aan haar leden tijdens de Duitse bezetting. De kern van de brief is de implementatie van een anti-Joodse maatregel: het verbod voor Joden om deel te nemen aan openbare veilingen.

Opvallend is de bureaucratische toon. Het Centraal Bureau heeft blijkbaar gepoogd opheldering te krijgen over de definitie van "openbaar", mogelijk in een poging de bedrijfsvoering ongestoord te laten verlopen. De uitkomst is een pragmatisch compromis van de bezetter: hoewel de uitsluiting een feit is, wordt er een overgangsperiode van twee maanden toegestaan. De reden hiervoor is puur economisch en logistiek: men vreesde dat een onmiddellijk verbod de voedselvoorziening (groenten en fruit) zou verstoren ("stagnatie").

De ondertekening "w.g.onleesbaar" (waaronder getekend onleesbaar) duidt erop dat dit een getypte doorslag of kopie is van het originele, ondertekende document. De genoemde verordening van 15 september 1941 is Verordening 180/1941, uitgevaardigd door Hans Albin Rauter (de Höhere SS- und Polizeiführer). Deze maatregel was een ingrijpende stap in de isolatie van de Joodse bevolking in Nederland; het verbood Joden de toegang tot nagenoeg alle openbare inrichtingen en bijeenkomsten (zoals parken, dierentuinen, restaurants en dus ook veilingen).

Dit specifieke document illustreert hoe de Jodenvervolging diep doordrong in de haarvaten van de Nederlandse economie en het maatschappelijk middenveld. Het laat ook de spanning zien tussen de ideologische doelen van de nazi's (het verwijderen van Joden uit het openbare leven) en hun economische belangen (het in stand houden van de voedselproductie voor zowel Nederland als Duitsland). De tuinbouwsector was van vitaal belang, wat de tijdelijke "rek" in de uitvoering van de verordening verklaart.