Getypt beleidsplan met handgeschreven kanttekening. 9 januari 1942. MARKTWEZEN-AMSTERDAM.

PLAN VOOR DE VOORZIENING DER JOODSCHE BEVOLKING VAN AMSTERDAM MET AARDAPPELEN, GROENTEN en FRUIT.

1. Tot de Centrale Markt worden geen Joodsche groot- en kleinhandelaren meer toegelaten.
2. Voor de Joodsche bevolking van Amsterdam, zijnde ± 11%, moeten groenten, fruit en aardappelen van den totalen dagelijkschen aanvoer worden gereserveerd.
3. Voor wat betreft de aardappelen ligt de zaak eenvoudig, aangezien wij ons hiervoor tot de Vebena kunnen wenden, in welke vereeniging de geheele aardappelaanvoer is gecentraliseerd.
4. Moeilijker ligt de reserveering van 11% bij de producten groenten en fruit, aangezien deze aanvoer niet is gecentraliseerd in een verband, doch in handen is van ± 170 grossiers, die ieder voor zich producten aanvoeren.
5. Deze 11% moeten derhalve bij den groothandel worden gevorderd, waartoe wij ten spoedigste machtiging dienen te krijgen, of nog beter:
   Alle grossiers in groenten en fruit moeten in één organisatie worden ondergebracht, waarbij rekening moet worden gehouden met een aantal zetels in het Bestuur voor N.S.B.ers.
   De vordering kan eventueel – na bespreking met Groenten- en Fruitcentrale – reeds aan de veilingen plaatsvinden.
6. Deze organisatie moet zich verplichten de 11% van den dag-aanvoer af te zonderen voor de Amsterdamsche Joodsche bevolking.
7. De aflevering kan geschieden aan de niet in gebruik zijnde ingang der Centrale Markt aan de Keucheniusstraat, doch practischer is, dat wij een klein terreingedeelte op pier F ter beschikking voor dien afvoer stellen. Met een afscheiding van de markt, indien de Duitsche autoriteiten dit wenschen.
8. Met het Bestuur van vorengenoemde Grossiersorganisatie wordt overeengekomen, dat Directie Marktwezen zeer volledig van den gang van zaken en de door dit Bestuur te nemen contrôle-maatregelen op de hoogte wordt gehouden, aangezien het juist op de contrôle-middelen aankomt, of de reservering van 11% ook werkelijk wordt toegepast. (niet meer – niet minder). Directie Marktwezen moet de macht hebben om bepaalde richtlijnen en aanwijzingen dwingend voor te schrijven.

N.B. De "punten" van de Joodsche groothandelaren, die dus van Centrale Markt verdwijnen, moeten in overleg met Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale te Den Haag ten goede komen van Amsterdam.

Het is dringend gewenscht, dat een Verordening wordt uitgevaardigd, waarbij het het Joodsche publiek wordt verboden om in niet-Joodsche zaken te koopen en omgekeerd, aangezien anders nog geenszins vaststaat, dat de Joodsche bevolking niet meer dan 11% van groenten en fruit krijgt.

Terzake van de onderlinge verdeeling, zullen Joodsche kleinhandelaren zelf personen kunnen aanwijzen, die terzake met Marktwezen overleg plegen.

(Handgeschreven onderaan:)
met dit plan is Th. Sixma + Dijkstra om 2.30 uur op 9 Jan. 1942 naar Wirtschaftsreferent Gombault gegaan. Dit document is een cruciaal bewijsstuk van de bureaucratische uitsluiting en segregatie van de Joodse bevolking in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het plan regelt de volledige uitsluiting van Joodse handelaren van de Centrale Markt en stelt een strikt rantsoeneringssysteem voor.

Opvallende punten in het plan:
* Segregatie: Er wordt voorgesteld om een fysieke scheiding aan te brengen op de markt (bij de Keucheniusstraat of pier F) om Joodse afnemers buiten het reguliere handelsverkeer te houden.
* Strikte limiet: De toewijzing van 11% (gebaseerd op het bevolkingsaandeel van Joden in Amsterdam op dat moment) wordt gepresenteerd als een maximum: "niet meer - niet minder". Men wil voorkomen dat Joden via andere kanalen extra voedsel bemachtigen.
* Nazificatie: In punt 5 wordt expliciet geëist dat er NSB'ers in het bestuur van de nieuwe grossiersorganisatie komen te zitten.
* Collaboratie: De handgeschreven notitie onderaan toont de directe lijn tussen de Amsterdamse gemeentelijke dienst (Marktwezen) en de Duitse bezetter (Wirtschaftsreferent Gombault). In januari 1942 was de isolatie van de Joodse bevolking in Nederland in een stroomversnelling geraakt. Sinds 1941 waren er al tal van beperkende maatregelen ingevoerd, zoals de ariërverklaring en het verbod op toegang tot openbare parken en bioscopen. Dit document van 'Marktwezen' laat zien hoe de Amsterdamse ambtenarij actief meewerkte aan het uitvoeren van de anti-Joodse politiek door de voedselvoorziening volledig te scheiden.

Th. Sixma van Heemstra, de directeur van Marktwezen die in de kanttekening wordt genoemd, bleef gedurende de bezetting in functie en voerde de Duitse verordeningen nauwgezet uit. De genoemde Wirtschaftsreferent Gombault was de Duitse functionaris in Amsterdam die toezicht hield op economische zaken en de 'ontjoodsing' van de Amsterdamse handel coördineerde. Kort na dit plan, in de loop van 1942, zouden de grootschalige deportaties naar de concentratie- en vernietigingskampen beginnen. Marktwezen N.S.B. NSB