Getypt bericht/circulaire (pagina 3 van een groter document). Het Secretariaat van de Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen (getekend door Mr. G.L. van der Jagt). J/Ku. -3-

Het Bedrijfschap voor Vee en Vleesch; het Hoofdbedrijfschap voor Zuivel, Margarine, Vetten en Oliën; het Bedrijfschap voor Zuivel; Margarine, Vetten en Oliën; het Hoofdbedrijfschap voor Akkerbouwproducten; de Bedrijfsschappen voor Granen, Zaden en Peulvruchten; Zaaizaad en Pootgoed; Veevoeder; Aardappelen; Vlas en Hennep; Suiker; Hooi, Stroo en Ruwvoeder; Griend en Riet; Pluimvee en Eieren; het Hoofdbedrijfschap voor Tuinbouwproducten; de Bedrijfsschappen voor Groenten en Fruit; Sierteeltproducten; Tuinbouwzaden.

Nieuwe conserveeringsmethode.
Bij de nieuwe bloemkoolcampagne is men te Grootebroek begonnen met het z.g. "stukjes" pellen van de bloemkool, voor het invriezen, een voor ons land nieuwe bedrijfstak.

NAGEKOMEN BERICHT.

Klompen.
Zoojuist ontvingen wij een circulaire van het Rijksbureau voor Huiden en Leder te Amsterdam, waarin wordt medegedeeld, dat per 1 Augustus jl. een regeling voor de klompenindustrie in werking is getreden, waarbij de klompenfabrikanten en klompenmakers verplicht zijn aan de afnemers, aan wie zij in de jaren 1938, 1939 en 1940 klompen hebben geleverd, thans eveneens klompen te leveren, met dien verstande, dat zij gemiddeld per maand aan deze afnemers ten minste 80 % moeten leveren van de hoeveelheid, welke zij gemiddeld per maand in de genoemde jaren hebben geleverd. Zij ontvangen hiervoor het benoodigde hout.

Extra toewijzingen klompen kunnen niet worden verleend. Voor zoover men in de genoemde basisjaren rechtstreeks orders heeft geplaatst kan men bij de betreffende leveranciers orders plaatsen tot vorengenoemd percentage.

Ook de grossiers zijn verplicht 80 % aan hun afnemers te leveren met dien verstande echter, dat grossiers, die voorheen ook klompen importeerden, slechts 80 % behoeven te leveren van het aantal, dat zij vroeger in Nederland verkochten. Dit is dus in ieder geval minder dan 80 % van de hoeveelheid, welke hun afnemers vroeger van hen betrokken.

Met het oog op het bovenstaande verzoeken wij U ons, behalve hetgeen reeds werd verzocht, nog op te geven hoeveel klompen in de genoemde basisjaren per maand door U werden betrokken, met vermelding van de leveranciers dezer klompen.

Uit de circulaire van het Rijksbureau voor Huiden en Leder blijkt wel, dat de houtpositie van dien aard is, dat slechts de allernoodzakelijkste aanvragen kunnen worden toegewezen.

's-Gravenhage, 31 October 1942.

Het Secretariaat van de Ondervakgr.
Koel- en Vrieshuizen.

[Handtekening: G.L. v d Jagt]

(Mr. G.L. van der Jagt). * Administratieve structuur: De lijst bovenaan het document toont de uitgebreide bureaucratische structuur van de zogenaamde 'Bedrijfschappen'. Tijdens de bezetting werd de Nederlandse economie volgens corporatistisch model georganiseerd onder de 'Organisatie-Woltersom' (Verordening 126/1941), bedoeld om de productie en distributie centraal te beheersen ten behoeve van de Duitse oorlogsvoering.
* Innovatie onder druk: De vermelding van het invriezen van bloemkoolstukjes in Grootebroek is opmerkelijk. Het toont aan dat ondanks de oorlog, technische ontwikkelingen in de voedselconservering doorgingen, waarschijnlijk om voorraden langer houdbaar te maken voor transport of opslag.
* Grondstoffenschaarste: Het gedeelte over de klompen illustreert de nijpende tekorten in 1942. Omdat leer schaars was en grotendeels naar de Wehrmacht ging, werden klompen essentieel schoeisel voor de Nederlandse arbeider en boer.
* Rantsoenering: De regeling hanteert de jaren 1938-1940 als 'basisjaren'. Afnemers krijgen nog maar 80% van wat zij in de vooroorlogse periode ontvingen. De expliciete melding dat de "houtpositie" precair is, benadrukt dat zelfs de productie van houten schoeisel in gevaar was door gebrek aan ruw materiaal. Dit document stamt uit de herfst van 1942, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland steeds grimmiger werd en de schaarste aan vrijwel alle goederen toenam. Het Rijksbureau voor Huiden en Leder (onderdeel van het Departement van Economische Zaken) was verantwoordelijk voor de distributie van schoeisel.

Klompen werden in deze jaren een 'strategisch' product. Voor zware arbeid in de landbouw of in de koelhuizen (waar de geadresseerden van dit document werkten) waren zij onmisbaar. De "Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen" fungeerde hier als doorgeefluik van de overheid naar de individuele bedrijven, waarbij zij data moesten verzamelen (de "opgave van betrokken klompen") om de beperkte quota te kunnen verdelen. Bedrijfschap Rijksbureau Wehrmacht