Pagina uit een ambtelijk verslag of rapport (pagina 5). 1 september 1942. Het Secretariaat van de Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen (getekend door Mr. G.L. van der Jagt). J/Ku. -5-

het verleden het geval was. Voorheen beperkte men zich voornamelijk tot het verwerken van goedkoope visch en van vischafval tot vischmeel voor pluimvee en bemesting. Thans tracht men uit de voornoemde grondstoffen eiwit, fosfaat en olie te winnen. Vóór den oorlog werden groote hoeveel-heden eiwit en eigeel ingevoerd. In 1939 bedroeg de waarde van den invoer van bevroren eiwit en eigeel f. 93.000. Aan ander eiwit en eigeel werd in hetzelfde jaar voor een waarde van f. 550.000 ingevoerd. Ook tracht men uit visch en vischafval celwol te vervaardigen. De vischhuiden tenslotte kunnen worden gelooid. Het onderzoek van de verschillende mogelijkheden verkeert nog in een beginstadium.

Engeland - Vriesprocédé.
In het jaarverslag van de Smithfield and Argentine Meat Company te Londen wordt o.m. melding gemaakt van een nieuw vriesprocédé, dat snel-ler werkt dan het tot nu toe gebruikte en 1/3 van de benoodigde scheeps-ruimte bespaart.

Duitschland - Koeltechniek.
Te München is onlangs opgericht de commanditaire vennootschap Neuerburg en Pankofer met een kapitaal van 5 mill. RM. De vennootschap heeft ten doel in het buitenland geconcentreerde vruchtensappen te laten produceeren, terwijl de verdere bewerking ervan in Duitschland plaats vindt. De geconcentreerde vruchtensappen worden uit het ooft gewonnen door het toepassen van een nieuwe vriestechniek. Op twintig plaatsen in Europa en Afrika zullen koelinstallaties worden geplaatst. In Italië, Bulgarije en Nederland is het werk reeds begonnen.

De citroen en sinaasappel kosten in Sicilië slechts een gering bedrag, maar wanneer deze vruchten naar West-Europa worden vervoerd, be-draagt de vracht verscheidene malen de oorspronkelijke waarde. Door middel van nieuwe methoden in de vriestechniek wordt het water "uitgevroren", waardoor een aanmerkelijke besparing op het gewicht ontstaat en tegelijk-de voedings- en genotsbestanddeelen worden geconserveerd. Op deze wijze kan het fruit, dat Europa oplevert, doelmatiger over de verschillende consumptiegebieden worden verdeeld.

Op dezelfde wijze heeft de koeltechniek de vischvoorziening ver-eenvoudigd en zoodoende tot een nieuwe samenwerking tusschen Duitschland en Noorwegen geleid. Deze beide voorbeelden toonen duidelijk aan, dat de nieuwe koeltechniek de voedselvoorziening van het Continent nieuwe moge-lijkheden biedt.

's-Gravenhage 1 Sept. 1942.

Het Secretariaat v.d. Ondervakgr.
Koel- en Vrieshuizen.

[Handtekening: Van der Jagt]

(Mr. G.L. van der Jagt). Dit document is een ambtelijk verslag over technologische ontwikkelingen in de koelsector tijdens de Tweede Wereldoorlog. De tekst is zakelijk en gericht op efficiëntie en economische waarde. Er worden drie hoofdpunten besproken:
1. Hoogwaardige visverwerking: De verschuiving van visafval als meststof naar de winning van eiwitten, oliën en zelfs textielgrondstoffen (celwol).
2. Logistieke besparing: Een Brits procedé dat scheepsruimte bespaart, wat cruciaal was in oorlogstijd.
3. Duitse innovatie: Het concentreren van vruchtensappen door water "uit te vriezen". Dit verminderde het transportgewicht aanzienlijk, wat de distributie binnen het door Duitsland gedomineerde Europa (het "Continent") moest verbeteren.

De tekst getuigt van een sterke focus op autarkie en het optimaliseren van schaarse middelen. Het document dateert van september 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De "Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen" maakte deel uit van de nationaalsocialistische ordening van het bedrijfsleven (de zogeheten 'Organisatie van de Gewerbliche Wirtschaft').

In deze fase van de oorlog was de voedselvoorziening een kritiek punt. Door de blokkades was de import van overzee (zoals eiwit en eigeel) weggevallen, waardoor men naarstig op zoek was naar surrogaten en efficiëntere bewaarmethoden. De genoemde samenwerking tussen Duitsland, Noorwegen en andere satellietstaten onderstreept de economische integratie van Europa onder het "Nieuwe Orde"-bewind, waarbij technologische innovatie werd ingezet om de continentale voedselvoorziening beheersbaar te houden ondanks de oorlogsomstandigheden.