Handgeschreven brief (verzoekschrift). 10 mei 1944. Rusthuis v.d. Lelie, Alexanderkade 7, Amsterdam (C). Bureau der Gemeentelijke Visafslag, Amsterdam. Nº 466/76/1 M. 1944 11/5

Amsterdam 10/5. 44

Aan het Bureau der Gem. Vischa fslag
Alhier

Mijne Heeren

Hiermede verzoeken wij U
beleefd of het ook mogelijk is, voor ons
Rusthuis, dat wij voor onze oudjes en zieken
eens een maaltje visch van U kunnen betrekken.
Wij zijn in doorsnede met 30 menschen
die al in geen paar jaar een vischje hebben geproefd
U zou hier dan ook een weldaad mede verrichten.
Wij zien gaarne Uw antwoord hierop tegemoet
en verblijven in afwachting Hoogachtend
Rusthuis v.d. Lelie
Alexanderkade 7
Amsterdam (C)

[Aantekeningen rechtsboven:]
n.i. Du.
afwijzend
15-5-44

[Aantekening linker marge:]
nem

[Onderaan in rood potlood:]
466/76/2 Deze brief is een hartverscheurend verzoek van een Amsterdams rusthuis aan de Gemeentelijke Visafslag tijdens de Tweede Wereldoorlog. De directie van Rusthuis v.d. Lelie vraagt beleefd of het mogelijk is om een "maaltje visch" te mogen kopen voor hun dertig bewoners, die zij omschrijven als "oudjes en zieken".

De schrijver benadrukt de schrijnende situatie door te vermelden dat deze mensen "al in geen paar jaar een vischje hebben geproefd". Het verkrijgen van vis zou door de bewoners als een "weldaad" (een goede daad of zegen) worden ervaren.

De administratieve aantekeningen op de brief vertellen echter het vervolg: de term "afwijzend" met de datum 15-5-44 geeft aan dat het verzoek vijf dagen later werd afgewezen. In een tijd van extreme schaarste en strikte rantsoenering was er blijkbaar geen ruimte om buiten de reguliere kanalen om vis te leveren, zelfs niet aan een rusthuis voor kwetsbare ouderen. De brief is geschreven in mei 1944, een maand voor de invasie in Normandië (D-Day). Nederland was op dat moment al vier jaar bezet door nazi-Duitsland. De voedselvoorziening was in deze fase van de oorlog zeer problematisch; bijna alle levensmiddelen waren op de bon en de rantsoenen werden steeds kleiner.

De Gemeentelijke Visafslag in Amsterdam was het centrale punt voor de handel en distributie van vis. Vanwege de oorlogsomstandigheden, zoals het verbod voor vissersschepen om uit te varen (vanwege mijnen en oorlogsgevaar op de Noordzee) en de vorderingen door de bezetter, was de aanvoer van vis minimaal.

Instellingen zoals rusthuizen en ziekenhuizen hadden grote moeite om hun bewoners van voldoende voedsel te voorzien. Deze brief illustreert de wanhoop van zorgverleners die probeerden een extraatje of gezonde voeding te regelen voor hun patiënten, en de bureaucratische onverbiddelijkheid van het distributiesysteem in oorlogstijd. De Alexanderkade, waar het rusthuis gevestigd was, ligt in de Amsterdamse Plantagebuurt.