Politierapport / Proces-verbaal van toezicht. 15 en 16 april 1944. Rapport

Zaterdag 15 April '44 heeft de agent van
Politie W. van Dam mij medegedeeld, dat omstreeks
19 uur een klacht op het politiebureau Stadhouders-
kade was ingekomen dat een kar met visch in een
perceel aan de Quellijnstraat 144 heimelijk was binnen-
gebracht. Hij had zich, gekleed in burger, daarheen be-
geven en geconstateerd dat een driewielige bakfiets
met visch aanwezig was. Tevens had hij gezien dat
een kist met visch op den grond stond en dat twee
staven ijs aanwezig waren. Hij heeft den vischkoop-
man gevolgd naar de verkoopplaats Alb. Cuypstr.
Bedoelde koopman is genaamd Al. G. Bonnier
geb. 11-7 1896. Genoemde Al. G. Bonnier heeft mij,
in bijzijn van den agent W. van Dam en den heer
van Kleef, verklaard dat hij zijn weegschaal uit
de loods Quellijnstraat 146 heeft gehaald. Zijn broer C.
Bonnier, die als regel ook zijn toewijzing visch
verkoopt, was plotseling ziek geworden. De weeg-
schaal had hij niet medegenomen naar de vischmarkt.
Er ontstond een vrij heftige discussie, Bonnier wond
zich daarbij op en vermeende dat hij in geen geval
eenig voorschrift had overtreden. Hij haalde aan
dat men hem zocht omdat hij lid was van de
partij; hij wilde deze aangelegenheid voorleggen in de
Euterpestraat.
De Controleur v. Berg heeft de twee toewijzingen die op
de driewielige bakfiets lagen nauwgezet gecontroleerd,
door tijdens de verkoop h.g. te wegen.
Gebleken is dat de hoeveelheid k.g. visch die verkocht
zijn in overeenstemming is met de toewijzigingen
verdeelvisch.
C. Bonnier had een toewijzing schol groot 80 k g à 90 ct
per k.g. en Al. G. Bonnier zijn toewijzing bedroeg
eveneens 80 k g schol à 90 ct per k.G.

Amsterdam, 16 April '44
[handtekeningen]
v. Berg
A. Brinkman
Politie Stadh. kade

[Kantlijn links:]
Alb Cuypstr

[Rode aantekeningen bovenaan:]
Politie Stadh. kade
ingez. v. d. Inspecteur v. d. Visscherij 27-4-44
25/4 44

--- Het document is een verslag van een politie-inspectie op de Albert Cuypmarkt tijdens de Duitse bezetting. Na een tip over verdachte handelingen in de Quellijnstraat (mogelijk illegale handel of opslag), wordt visboer Al. G. Bonnier gecontroleerd.

De kern van het incident is de felle reactie van de visboer. Wanneer hij geconfronteerd wordt met de verdenking van het heimelijk verplaatsen van vis, verweert hij zich door te stellen dat hij slechts een weegschaal ophaalde omdat zijn broer ziek was. Cruciaal is zijn dreigement: hij stelt dat hij geviseerd wordt vanwege zijn lidmaatschap van "de partij" (de NSB) en dreigt de zaak aan te kaarten in de Euterpestraat. Dit was een directe intimidatie richting de controlerende agenten, aangezien daar het beruchte hoofdkwartier van de Duitse Sicherheitsdienst (SD) gevestigd was.

Uiteindelijk blijkt de verdenking ongegrond; de controleur stelt vast dat de hoeveelheid aanwezige vis (80 kg schol per persoon) exact overeenkomt met de officiële toewijzing.

--- 1. Distributiestelsel: In 1944 was Nederland volledig aangewezen op distributie. Voedsel zoals vis mocht alleen verkocht worden met officiële "toewijzingen". Controle op de zwarte markt was een dagelijkse taak voor de politie en speciale controleurs.
2. Machtsverhoudingen: De verwijzing naar de "Euterpestraat" (tegenwoordig de Gerrit van der Veenstraat) is typerend voor de sfeer van angst en corruptie tijdens de bezetting. NSB-leden gebruikten hun politieke connecties vaak om onder controles uit te komen of Nederlandse ambtenaren onder druk te zetten.
3. Locatie: Het incident speelt zich af in "De Pijp" in Amsterdam, met de Albert Cuypmarkt als centraal punt. Het politiebureau aan de Stadhouderskade was het verantwoordelijke bureau voor deze wijk. A. Brinkman C. NSB Politie