J.H.C. Jansen
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
J.H.C. Jansen was actief als marktkoopman in Amsterdam, met name in de vishandel (visch) en haring. Hij leverde vis aan de Rijksafslag in IJmuiden en was betrokken bij de aanvoer van kabeljauw en haver op de Noordermarkt. In 1939 werd hij op een lijst vermeld als PTT-medewerker, maar in latere documenten (1943-1944) werd hij geconfronteerd met administratieve controles door de Dienst Marktwezen en een formele oproeping voor een verhoor. Hij leverde vis samen met een andere Jansen (vermoedelijk familie) en was getuige op de Lindengracht.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven notitie op gelinieerd papier (mogelijk uit een notitieblokje).
Het document is een lijst van vier individuen. De notaties bij de namen geven specifieke informatie over hun achtergrond of rol: 1. **J. Logger:** De eerste naam op de lijst. Erachter staat een letter 'K' gevolgd door een woord dat zwaar is doorgehaald met horizontale lijnen. 2. **J.H.C. Jansen:** Voorzien van de toevoeging "(Post personeel.)", wat duidt op een medewerker van de PTT (Post, Telegraaf en Telefoon). 3. **R. Goudeketting - Menko:** Een gecombineerde naam. "Goudeketting" is een bekende Joodse familienaam in Nederland; "Menko" kan verwijzen naar een tweede familienaam of een specifieke tak van de familie. 4. **K. Lammers:** De vierde naam, afgesloten met dubbele punten. Onderaan de namenlijst is een duidelijke schets van een **veiligheidsspeld** te zien. Dit is een cruciaal detail voor de interpretatie van het document.
Getypte naam- en adreslijst met handgeschreven annotaties.
* **Ordening:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (sectie H t/m K). De adressen bevinden zich voornamelijk in Amsterdam (Jordaan, Oud-West, De Pijp, Rivierenbuurt) met uitlopers naar Volendam. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is een werklijst. Handgeschreven toevoegingen verduidelijken namen (bijv. "Leendert Jansen" bij een bedrijfsnaam of de correctie naar "W.v. Jolingen"). Er zijn ook expliciete doorhalingen bij J.W. Jans en L.J. Klein. * **Opmerkelijke namen:** De vermelding van "Jopie Huisman" is interessant; dit betreft mogelijk de bekende Friese fijnschilder die in zijn jonge jaren in Amsterdam woonde en werkte. Ook informele namen zoals "Joop en Dries" en "Kassie" duiden op een persoonlijke of informele relatie tussen de samensteller en de geregistreerden. * **Typografie:** Gebruik van Romeinse cijfers (I, II, III) en de letter 'h' (huis) achter huisnummers om verdiepingen aan te duiden, wat standaard was in de Amsterdamse adressering.
Getypte namenlijst op papier.
Dit document is een administratieve lijst van 123 groothandelaren in vis. De lijst is opgesteld op een schrijfmachine. Wat opvalt, zijn de handgeschreven toevoegingen die wijzen op een actieve status- of controlefunctie: * **Vinkjes:** Een groot aantal namen aan de linkerkant (voornamelijk in de eerste kolom en sporadisch in de tweede) is voorzien van een handgeschreven vinkje. * **Rode strepen:** Achter veel namen staat een dikke, horizontale rode streep of stip. Deze markeringen lijken selectief te zijn aangebracht, wat suggereert dat deze handelaren een specifieke status hadden of al waren afgehandeld in een proces. * **Inhoud:** De lijst bevat bekende namen uit de IJmuidense viswereld (zoals Osendarp, Van der Zee, en diverse 'Prinsen' en 'Vissers'). De toevoegingen tussen haakjes bij sommige nummers (bijv. 102: K. Visser) duiden op naamswijzigingen of overnames. * **Fysieke staat:** Het papier vertoont vouwen en verkleuring, passend bij een werkdocument dat intensief is gebruikt.
Dienstbrief / Oproeping (doorslag of kantoorkopie).
* **Doel van het document:** Het betreft een formele oproeping voor een bespreking of controle op kantoor. De heer Jansen wordt gesommeerd om op maandag 3 januari (1944) te verschijnen. * **Inhoudelijke vereisten:** De geadresseerde moet zijn financiële administratie ("boeken en gegevens") over de vooroorlogse jaren 1939 en de vroege oorlogsjaren 1940 meenemen. Dit duidt op een (fiscaal) onderzoek of een controle op prijsvorming. * **Locatie:** Het genoemde adres, Jan van Galenstraat 14 te Amsterdam, was tijdens de Tweede Wereldoorlog het hoofdkantoor van de **Prijsbeheersing** (Directoraat-Generaal van de Prijzen). * **Toon:** De toon is zakelijk, autoritair en direct, passend bij een overheidsinstantie in oorlogstijd.
Officiële brief (oproeping) met handgeschreven ambtelijke aantekeningen.
Het document is een formele oproep van de Dienst der Marktwezen aan de heer Jansen voor een verhoor of administratieve controle. Opvallend is dat de dienst gegevens opvraagt over de jaren 1939 en 1940, dus van vóór en aan het begin van de bezetting. Dit suggereert een retrospectief onderzoek naar handelsactiviteiten of vergunningen. De handgeschreven aantekeningen onderaan vormen het verslag van het onderhoud dat op 3 januari plaatsvond ("met Insp." duidt op aanwezigheid van een Inspecteur). Jansen verweert zich tegen mogelijke beschuldigingen van illegale handel (zwarte handel) door te stellen dat hij slechts "sporadisch" vis leverde aan een zekere Marinus, in de veronderstelling dat deze een legale marktplaats/vergunning had. De opmerking "Ik bracht de visch" onderstreept dat hij de fysieke levering toegaf, maar de verantwoordelijkheid voor de legaliteit van de verkoop bij de afnemer legde.
Handgeschreven verklaring op een voorgedrukt adresformulier/briefkaart van de gemeente Amsterdam.
De handgeschreven tekst is een getuigenverklaring of antwoord op een officieel verzoek om informatie. De schrijver verklaart geen kennis te hebben van de bedrijfsactiviteiten (kleinhandel) van een zekere "Marinus" op de Lindengracht in Amsterdam. De argumentatie is tweeledig: 1. **Visueel:** De schrijver was slechts kortstondig ter plaatse ("reed met mijn auto direct weer door"). 2. **Administratief:** Marinus komt niet voor in de boekhouding ("mijn boeken") omdat alle transacties uitsluitend contant werden afgewikkeld. Dit duidt op een onderzoek naar mogelijk ongeregistreerde handel of een controle door de marktautoriteiten. De vermelding van "contant" verkopen suggereert dat er geen facturen of bewijsstukken van de handel bestaan.
Document
* **Centraal conflict:** Het document beschrijft de toetsing van S.C. Marinus door een verdeelingscommissie. Hij probeert erkenning te krijgen als kleinhandelaar in vis om een vergunning (en daarmee toewijzing van handelswaar) te verkrijgen. * **Beschuldiging:** De Nederlandsche Visscherij Centrale (een controle-orgaan tijdens de bezetting) heeft hem gemarkeerd als "provocateur en prijsopdrijver". Dit duidt op betrokkenheid bij de zwarte markt of het manipuleren van de gereguleerde prijzen. * **Bewijslast:** Er is discussie over zijn arbeidsverleden. Tussen 1938 en 1941 kan hij niet aantonen dat hij als zelfstandig kleinhandelaar actief was, mede doordat hij een tijd als chauffeur heeft gewerkt. * **Status van de tekst:** De grote diagonale krassen door de onderste twee derde van de pagina suggereren dat deze notulen later zijn ongeldig verklaard, herschreven of dat het besluit is opgeschort. De tekst in de marge specificeert welke commissieleden welke argumenten inbrachten.
Handgeschreven brief (slotfragment van een verzoekschrift of formele brief).
Het betreft hier de afsluiting van een formeel schrijven, waarschijnlijk een petitie of een officieel verzoek aan een overheidsinstantie of instelling. De toon is uiterst beleefd en onderdanig, wat blijkt uit de afsluiting "uwe dw [dienstwillige] dienaressen". Dit duidt erop dat de briefschrijfsters vrouwen zijn. De kern van de tekst is een verzoek om een "gunstig besluit" met betrekking tot "gevraagde toewijdingen". De schrijfsters bieden aan om hun verzoek mondeling toe te lichten indien de geadresseerde dit nodig acht. Onderaan het document is een ambtelijke notitie toegevoegd. De tekst aan de rechterkant ("Geeft aanleiding om te bevorderen dat aan verzoek wordt voldaan") is een positief advies van een ambtenaar of referent aan een hogere instantie om het verzoek in te willigen.
Handgeschreven brief (verzoekschrift)
De schrijver van deze brief (wiens naam waarschijnlijk op de achterzijde staat, gezien de aantekening "Z.o.Z.") dient een herhaald verzoek in bij een officiële instantie, nadat een eerder schrijven een jaar lang onbeantwoord is gebleven. De kern van het betoog is het aantonen van vakbekwaamheid en ervaring in de vishandel. De schrijver voert twee eerdere ondernemingen aan: 1. **Laurierstraat 146**: Overgenomen van J.P.C. Jansen. 2. **Nicolaas Beetsstraat 79**: Een gezamenlijke onderneming met de inmiddels overleden G. v. Woudenberg. De auteur legt uit dat hij de sector destijds moest verlaten vanwege het overlijden van zijn zakenpartner en het feit dat zijn eigen kinderen nog te jong waren om in de zaak bij te springen. De ambtelijke kanttekening in rode inkt is cruciaal: deze meldt dat het onderzoek naar aanleiding van deze brief op 30 mei 1944 is gestaakt ("stop").
Handgeschreven verslag of ambtelijke notitie (pagina 2).
* **Inhoud:** Het document is een onderzoek naar de beroepsactiviteiten van een persoon genaamd 'Marinus' (mogelijk Marinus Heijlis). Er wordt onderzocht of hij daadwerkelijk als visboer/kleinhandelaar werkzaam was in de periode vlak voor en aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. * **Correcties:** Er is een opvallende correctie in rode inkt. Een hele passage (regel 6 t/m 10) waarin de schrijver stelt dat er *geen* bewijs is voor het beroep van Marinus, is volledig doorgehaald. Dit suggereert dat er voortschrijdend inzicht was of dat nieuwe getuigenverklaringen de eerdere conclusie ontkrachtten. * **Getuigen:** Er worden twee specifieke visgrossiers genoemd, J.H.C. Jansen en P. de Ruiter, die bevestigen dat zij aan Marinus geleverd hebben voor de verkoop op de markt. Jansen nuanceert dit later door te zeggen dat het "sporadisch" was.
Handgeschreven ambtelijke verklaring/ontvangstbevestiging.
* **Inhoud:** Het document betreft de registratie van de aanvoer van kabeljauw door twee individuen met de achternaam Jansen. Beiden hebben exact 100 pond vis aangeleverd. Een niet nader genoemde ambtenaar verklaart de hoeveelheden te hebben gecontroleerd en akkoord te hebben bevonden. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands ("hedenochtend aangebracht", "accoord bevonden"). * **Administratieve sporen:** De aantekening "doss. controle" met paraaf ("deH") duidt op een latere administratieve verwerking of verificatie in een dossier, wat gebruikelijk is in een bureaucratische setting. * **Datering:** Het document is gedateerd midden in de Tweede Wereldoorlog (1943).
Keuringsbewijs / ontvangstbewijs voor levensmiddelen.
Dit handgeschreven document betreft een formele keuring van een partij haver op de Amsterdamse Noordermarkt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Twee personen, vermoedelijk familieleden (K.C. Jansen en J.H.C. Jansen), leverden respectievelijk 80 en 40 pond haver aan. De kwaliteit werd specifiek aangeduid als "prima" (met tussenregels toegevoegd). De partij is gekeurd door de heer Renz en de ondertekenaar, D. v. Raay, die de goederen "accoord" bevonden. Linksonder staat een administratieve aantekening "door controle afd" (afdeling), wat duidt op een officieel gecontroleerd proces binnen de toenmalige voedselvoorziening.
Koopliedenlijsten
Onbekend — standplaats geen geturfd
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Documenttype:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 17 augustus 1942. * **Afzender:** J.W. Jansen (geboren 15 december 1910). * **Adres afzender:** P. Jan van der Heydenstraat 107 II, Amsterdam-Zuid. * **Ontvanger:** Dienst voor het Marktwezen of een distributiecommissie (gezien de aantekening "Verdeel com."). * **Referentienummer:** Nº 46A/529/1 M....
# TRANSCRIPTIE 19 Dec. 1941 plaats J. Jansen Dapperplein [omkaderd: visch va buiten gekocht] 2 beurten overslaan
# TRANSCRIPTIE [Bovenaan] J. L. Jansen. Nº 20/124/1 **M. 1939** [stempel] [Adres] Slaperdijkstraat 9 huis [Tekst midden] vischventer. Vischkaart № [doorgehaald] vaste standplaats Lindengracht. Gaat een marktplaats innemen met binnenlandsch fruit. (Lindengracht). doorgeven aan W. de Heer J v P. [Linksonder, schuin geschreven] Gezien 17-10-39 d’Arnaud [Rechts...
# TRANSCRIPTIE HG. den Heer J.W.A. Jansen, Tollensstraat 81 I, Amsterdam-West. Wijk 12. 27/43/2 M. 18 Juli 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 30 Juni jl. verleen ik U hierbij gedurende drie maanden na dato dezes uitstel van Uw ver- plichting om regelmatig Uw plaats op de markt Ten Katestraat te be- zetten. U dient er echter zorg voor...
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] W. de Boer [Handgeschreven, middenboven:] Verzonden 24/6 VP/HG. 28/70/2 M. 24 Juni 1939. den Heer H. Jansen, Lindengracht 95 III, Amsterdam-Centrum. Wijk 9. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 26 Mei jl. verleen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming zich op de markten Lindengracht en Westerstraat te laten bijstaan - niet vervangen - d...