N. van Gelder

Getypte brief / officiële waarschuwing (doorslag of concept).

Dit document is een formele, zeer beknopte waarschuwing gericht aan een marktkoopman, de heer N. van Gelder. De kern van de boodschap is de herinnering aan of sommatie tot betaling van het zogenaamde "kramengeld" (het staangeld voor een marktkraam). Opvallende elementen: * **Locatie:** Waterlooplein 53 bevond zich in het hart van de toenmalige Joodse buurt in Amsterdam. Het Waterlooplein was (en is) een bekende marktplaats. * **Termijn:** De brief is gedateerd op 11 oktober en stelt een deadline voor vrijdag 13 oktober a.s. Dit duidt op een zeer korte termijn, wat suggereert dat het om een laatste herinnering gaat voordat er sancties (zoals het intrekken van de marktvergunning) volgen. * **Administratie:** De codes linksboven ("85/98/1 M.") verwijzen waarschijnlijk naar het dossiernummer van de koopman in de registers van de marktmeester.

Officiële brief/kennisgeving (doorslag).

* **Inhoud:** Het betreft een formele waarschuwing aan de heer N. van Gelder met betrekking tot de betaling van "kramengeld" (stageld voor een marktkraam). Er wordt verwezen naar een deadline op zaterdag 28 oktober a.s. (aanstaande). * **Administratieve details:** De brief bevat diverse referentienummers ("85/101/6 M. 1") en een lettercode ("Lett. R."). De handgeschreven notitie "Verzonden 26/10-'39" duidt op de feitelijke verzenddatum, één dag na de datering van het document zelf. De aanduiding "Wijk 2" verwijst naar het administratieve district. * **Locatie:** Het adres Waterlooplein 53 bevindt zich in het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt. Het Waterlooplein was destijds een zeer actieve marktplek.

Document

* **Soort document:** Dit betreft een officiële administratieve waarschuwing of aanmaning. Het lijkt een doorslag of kantoorkopie te zijn voor het archief, gezien de handgeschreven verzenddatum en de notitie over een extra exemplaar. * **Afkortingen:** De afkorting "HG." bovenaan kan staan voor een specifieke gemeentelijke afdeling, zoals de Hoofdafdeling Gemeentebelastingen. "a.s." staat voor 'eerstkomend' (aanstaande). * **Inhoud:** De heer N. van Gelder wordt gemaand tot betaling van het "kramengeld" (marktgelden voor het bezetten van een standplaats). Er wordt een specifieke deadline gesteld op zaterdag 11 november 1939. * **Locatie:** Het adres Waterlooplein 53 en de vermelding "Wijk 2" situeren de ontvanger in het hart van de oude Amsterdamse Jodenbuurt.

Officiële sommatie/betalingsherinnering.

* **Inhoud:** Het document is een laatste waarschuwing wegens een betalingsachterstand van "standplaatsgeld" en "kramengeld". De ontvanger, de heer Van Gelder, exploiteert vermoedelijk kramen die hij verhuurt aan andere marktkooplieden. * **Spelling en Stijl:** Er wordt gebruikgemaakt van de spelling-Marchant (gebruik van 'y' in plaats van 'ij' in woorden als *bylage*, *uiterlyk*, *Vrydag*, *mynen*, *zyn*). De toon is formeel en dwingend. * **Juridische consequentie:** De dreiging is niet alleen financieel, maar administratief: het intrekken van de vergunning door het college van Burgemeester en Wethouders (B&W), wat effectief een beroepsverbod voor de markten in Amsterdam zou betekenen. * **Locatie:** Het kantoor van de afzender bevindt zich aan de Jan van Galenstraat 14. Dit was het adres van de Centrale Markthallen in Amsterdam (Dienst van het Marktwezen).

Getypte brief (officiële aanmaning).

* **Inhoud:** De brief is een sommatie aan de heer N. van Gelder om achterstallig standplaatsgeld en kramengeld te betalen. Er wordt een zeer strikte deadline gesteld van slechts twee dagen (van 22 naar 24 februari). * **Sancties:** Bij niet-betaling dreigt de directeur met het intrekken van de vergunning voor het plaatsen van kramen. Dit zou betekenen dat de heer Van Gelder zijn nering niet meer mag uitoefenen en dat de mensen die van hem kramen huren, elders hun heil moeten zoeken. * **Toon:** De toon is zakelijk, dwingend en bureaucratisch. Het gebruik van archaïsche spelling en naamvallen ("den Heer", "te mynen kantore", "Vrydag") is typerend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd. * **Bedrijfsvoering:** Uit de tekst blijkt dat de heer Van Gelder een ondernemer was die kramen verhuurde aan derden ("Uw huurders") op de Amsterdamse markten.

Zakelijke correspondentie / betalingsherinnering (sommatie).

Dit document is een officiële sommatie gericht aan een markthandelaar. De kern van de boodschap is een betalingsachterstand voor "standplaatsgeld" en "kramengeld". De directeur stelt een zeer strikte deadline: betaling dient uiterlijk op vrijdag 24 februari 1939 te geschieden bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat 14. Indien er niet tijdig wordt betaald, dreigt een zware sanctie: intrekking van de vergunning door Burgemeester en Wethouders. Dit zou betekenen dat de geadresseerde zijn handel op de markt niet meer mag uitoefenen. De tekst onthult ook dat de heer Van Gelder waarschijnlijk zelf kramen verhuurt aan anderen ("Uw huurders"), wat aangeeft dat hij een zekere schaal van ondernemerschap op de markt had. De handgeschreven aantekening linksboven is cruciaal voor de administratieve afhandeling: het laat zien dat er op de dag van de deadline (24/2 '39) per kas een bedrag van 10 gulden is betaald, met verwijzing naar kwitantienummer 4962. De dreiging lijkt hiermee (deels) te zijn afgewend.

Getypte brief met handgeschreven aantekeningen.

Dit document is een officiële waarschuwing of herinnering voor de betaling van "kramengeld". Kramengeld was de belasting of vergoeding die marktkooplieden moesten betalen voor het gebruik van een staanplaats op de markt. De brief is gericht aan de heer N. van Gelder, die woonachtig was aan het Waterlooplein 53. De tekst "Vrijdag, 18 Augustus a.s." (aanstaande) dient waarschijnlijk als een uiterste betaaltermijn of een aanzegging voor een controlebezoek. De brief is kort en zakelijk van opzet, wat typisch is voor dergelijke administratieve correspondentie uit die tijd. De handgeschreven aantekening "Verzonden 15/8" bevestigt de verzending op dezelfde dag als de datum op de brief.

Dienstbrief / Betalingsherinnering (officiële waarschuwing).

* **Inhoud:** Het document is een formele waarschuwing aan de heer N. van Gelder betreffende de betaling van "kramengeld". Kramengeld is de belasting of huur die marktkooplieden betaalden voor hun standplaats op de markt. * **Betalingstermijn:** De uiterste datum voor betaling wordt gesteld op vrijdag 18 augustus 1939. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven aantekening "Betaald 18/8 39" met bijbehorende paraaf (waarschijnlijk van de ambtenaar M. Müller, wiens naam ook bovenaan staat) bevestigt dat de heer Van Gelder op de dag van de deadline aan zijn verplichting heeft voldaan. * **Locatie:** Het adres Waterlooplein 53 plaatst de ontvanger direct in het hart van de bekende Amsterdamse marktbuurt. De aanduiding "Wijk 2" was de toenmalige administratieve indeling van dit stadsdeel.

Handgeschreven rapport van de afdeling Centrale Boekhouding.

Dit ambtelijke rapport beschrijft een administratieve onregelmatigheid bij het Amsterdamse Marktwezen. Een kramenzetter, de heer N. van Gelder, meldde zich vrijwillig bij de Centrale Boekhouding om aan te geven dat hij voor bepaalde geplaatste marktkramen op 7 en 9 augustus 1939 geen rekening had ontvangen. Uit de opsomming blijkt dat het om aanzienlijke aantallen gaat: 19 kramen op de eerste dag en 26 op de tweede. De auteur van het rapport (waarschijnlijk een waarnemend boekhouder genaamd H. Droogh) stelt na intern onderzoek vast dat de betreffende ambtenaar die belast was met de inventarisatie ("het opnemen") van de stallen, verzuimd heeft deze op de dagrapporten te vermelden. Hierdoor kon de centrale administratie de verschuldigde bedragen niet factureren. Het document is een voorbeeld van nauwgezette boekhoudkundige controle en de interactie tussen marktkooplieden/dienstverleners en de gemeentelijke bureaucratie in de jaren '30.

Officiële waarschuwingsbrief (typschrift met handgeschreven annotaties).

* **Inhoud:** De brief betreft een officiële berisping aan het adres van de heer Bekkering. Hij wordt aangesproken op zijn nalatigheid bij het inventariseren van marktkramen op het Waterlooplein in Amsterdam. Specifiek wordt vermeld dat hij materiaal van karrenverhuurder N. van Gelder is vergeten te registreren op zijn staten. * **Toon:** De toon is formeel, autoritair en disciplinerend ("waarschuw U hierbij nadrukkelijk"). Dit duidt op een hiërarchische werkverhouding, waarschijnlijk binnen de gemeentelijke overheid. * **Persoonsnamen:** * **J.J.M. Bekkering:** De ontvanger, vermoedelijk een ambtenaar of controleur van de markt. * **N. van Gelder:** De karrenverhuurder wiens materiaal niet geregistreerd was. * **Duinhoven:** Mogelijk de naam van de klerk of secretaris die de verzending heeft afgehandeld.

Dienstbrief / Officiële waarschuwing.

* **Inhoud:** Het document is een formele berisping aan een ambtenaar of medewerker, de heer J.J.M. Bekkering. Hij wordt aangesproken op nalatigheid in zijn administratieve taken op 7 en 9 augustus 1939. Specifiek wordt hem verweten dat hij de kramen en materialen van karrenverhuurder N. van Gelder op het Waterlooplein niet correct heeft geregistreerd in zijn verslagen ("staten"). * **Toon:** De toon is autoritair, zakelijk en streng. De formulering "Ik waarschuw U hierbij nadrukkelijk" wijst op een officiële disciplinaire maatregel. * **Terminologie:** Het taalgebruik is typisch voor de vooroorlogse bureaucratie, met gebruik van de genitief ("der marktkramen") en archaïsche afkortingen zoals "jl." (jongstleden). * **Vormgeving:** Het gebruik van de onderstreping bij de plaatsnaam en het vermelden van de wijk (13C) was gebruikelijk voor de postdistributie in Amsterdam in die tijd.

Getypte brief / officiële kennisgeving.

Dit document is een formele waarschuwing betreffende de betaling van "kramengeld". Kramengeld is de belasting of huur die marktkooplieden aan de gemeente moesten betalen voor het recht om een kraam te bezetten op een openbare markt. De geadresseerde, de heer N. van Gelder, woonde op het Waterlooplein 53. Het Waterlooplein was (en is) een bekende marktlocatie in Amsterdam, die in 1939 midden in de Joodse buurt lag. Het is zeer waarschijnlijk dat Van Gelder een marktkoopman was. De lay-out is sober en functioneel, typisch voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. De handgeschreven toevoeging "extra" suggereert een verhoogde urgentie of een specifieke administratieve categorie. De uiterste termijn voor betaling wordt gesteld op vrijdag 1 september a.s.

Administratieve waarschuwing (betalingsherinnering).

* **Inhoud:** Het document betreft een officiële aanmaning voor de betaling van het zogenaamde 'kramengeld'. Dit was de verschuldigde belasting of huur voor het mogen bezetten van een standplaats op de openbare markt. * **Deadline:** De brief is verzonden op donderdag 4 januari 1940. De ontvanger krijgt slechts twee dagen de tijd om de schuld te voldoen, namelijk voor "Zaterdag, 6 Januari a.s.". * **Administratieve sporen:** De afkorting "HG." staat vermoedelijk voor een gemeentelijke instantie (mogelijk Hoofdbureau Gemeentebelastingen). De handgeschreven notitie "ten. Hr. Müller" duidt op de behandelend ambtenaar of afdeling. De stempel/notitie "Verzonden 4/1-'40" diende voor het interne archief om de verzending te bevestigen.

Ambtelijke waarschuwing (waarschijnlijk een doorslag of kantoorkopie).

Dit document is een formele waarschuwing gericht aan een marktkoopman, de heer N. van Gelder, gevestigd aan het Waterlooplein in Amsterdam. De kern van de brief is een sommatie tot betaling van het "kramengeld" (staangeld voor een marktplaats). Opvallende details zijn: * **Administratieve ordening:** Codes zoals "85/1/1 M.", "Letter: R" en "Wijk 2" duiden op een strak georganiseerd gemeentelijk of marktbeheersysteem. * **Handgeschreven toevoegingen:** De notitie "ter. Hr. Müller" suggereert dat het document ter attentie van of door een specifieke ambtenaar is verwerkt. Het woord "extra" kan duiden op een bijzondere status van de waarschuwing. * **Urgentie:** De brief is gedateerd op donderdag 4 januari en stelt de deadline op de eerstvolgende zaterdag, 6 januari. Dit geeft de ontvanger slechts twee dagen de tijd om aan de betalingsverplichting te voldoen.

Document

* **Inhoud:** De notitie lijkt een korte registratie van binnengekomen post of dossierstukken. * **Terminologie:** "nop schrijven" is een administratieve afkorting voor "nopens schrijven", wat "betreffende (het) schrijven" betekent. De afkorting "af" staat zeer waarschijnlijk voor "afkomstig van". * **Referenties:** De codes "85/1/1" en "85/1/2" zijn archief- of dossierkenmerken die gekoppeld zijn aan specifieke personen: N. van Gelder en F. Mayeret. * **Visuele kenmerken:** Het gebruik van rood potlood voor de dossiernummers en namen was een gangbare praktijk in archieven om belangrijke identificerende informatie direct zichtbaar te maken. De datum en de paraf onderaan bevestigen de administratieve afhandeling op die dag.

Officieel afschrift van een besluit van de Burgemeester van Amsterdam.

Het document betreft de intrekking van een bijzondere marktvergunning die in 1938 was verleend aan N. van Gelder. Deze vergunning gaf het recht om buiten de reguliere tijden marktkramen te exploiteren op drie specifieke locaties in Amsterdam: de Uilenburgerstraat, het Waterlooplein en het Amstelveld. Opvallend in de tekst is de doorhaling van de woorden "EN WETHOUDERS". Dit weerspiegelt de bestuurlijke realiteit onder de Duitse bezetting, waarbij het college van B&W was buitenspel gezet en de burgemeester optrad volgens het 'Leider-principe'. De reden voor de intrekking wordt zakelijk-ambtelijk omschreven: de houder maakt "geen gebruik meer" van de vergunning.

Een geadresseerde enveloppe (of voorzijde daarvan) van een gemeentelijke instelling.

Dit document is een officieel poststuk van de Amsterdamse dienst Marktwezen, verstuurd in de zomer van 1949. De geadresseerde, N. van Gelder, was woonachtig (of gevestigd) aan het Waterlooplein 53, een locatie die nauw verbonden is met de Amsterdamse markthandel. Het stuk is onbestelbaar gebleken. De postbode heeft met de hand aangetekend dat de persoon niet meer op het opgegeven adres woont en dat een nieuw adres binnen de wijk (Wijk 2) onbekend is. Hierop is de enveloppe voorzien van de stempel "TERUG AFZENDER". De blauwe potloodstrepen zijn typische postale markeringen uit die tijd om foutieve adresgegevens te markeren. De afzender, het Marktwezen, was destijds gevestigd bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. De correspondentie had waarschijnlijk betrekking op marktvergunningen of aanverwante administratieve zaken, gezien de doorschijnende tekst op het papier.

# TRANSCRIPTIE HG. [handgeschreven:] *extra* 85/89/4 M. 1 30 Augustus 1939. den Heer N.van Gelder, Waterlooplein 53, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. waarschuwing betaling kramengeld Vrijdag 1 September a.s.

# TRANSCRIPTIE *(Handgeschreven, rechtsboven:)* *lev. hr. Müller* DV. 85/10/3 M. *(Handgeschreven:)* *verzonden 8/2-'40.* Letter R 7 Februari 1940. den Heer N. van Gelder, Waterlooplein 53, Amsterdam-C. ...

# DOCUMENT INFO * **Titel:** Waarschuwing betaling kramengeld aan de heer N. van Gelder. * **Datum:** 8 november 1939. * **Instelling:** Vermoedelijk een gemeentelijke dienst (mogelijk Marktwezen of Gemeentebelastingen, aangeduid met "HG."). * **Kenmerk:** 85/107/5 M. / Lett.R. * **Fysieke beschrijving:** Getypte brief op papier met handgeschreven administratieve aantekeningen.

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] 2 ex. Hr. de Raes VP/HG. 25/203/6 M. [Middenboven, handgeschreven:] Verzonden 20/11-'39 18 November 1939. den Heer G. van Gelder, Roerstraat 117,. <u>Amsterdam-Zuid.</u> Wijk 22B. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 13 dezer be- richt ik U, dat het daarin vervatte verzoek om de U opgelegde voorwaardelijke straf kwijt te schelden, <u>niet</u> voor i...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven in potlood/pen:] *M. Kruijer* [onzeker] [Rechtsboven, paars stempel:] B [Rechtsonder kenmerk:] VP/G. 72/36/2 M. 20 Mei 1939 den Heer J.L.van Gelder, Blasiusstraat 105 I, Amsterdam-Oost. Wyk 11. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 9 dezer bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek om door U betaalde ventgelden te restitueeren, <u>niet</u> voor inwilli...