E. de Wilde
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 55
E. de Wilde was een marktkoopman die in 1939 aanvragen indient voor standplaatsen op het Amstelveld (consumptieartikelen) en het Waterlooplein (ijs). In 1939 kreeg hij toestemming om bijgestaan te worden door zijn vrouw of familielieden, maar deze laatste was vanwege gezondheidsredenen niet in staat om te helpen. In 1941 werd hij 'weggevoerd' van zijn standplaats op het Waterlooplein. Zijn vrouw, Mevr. E. de Wilde, kreeg in 1941 een aanvraag voor een overname in Hillegom afgewezen vanwege sociale uitkering en gebrek aan zelfstandigheid.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
In deze brief verzoekt E. de Wilde de Directeur van het Marktwezen om toestemming voor een vervangende helper bij zijn consumptiewagen. Normaal gesproken assisteerde zijn vrouw hem waarschijnlijk, maar zij is vanwege gezondheidsredenen niet in staat om te werken. De afzender stelt voor dat zijn oom, J. de Wilde, haar taken overneemt, specifiek het afwassen van glazen en het schoonhouden van de wagen. Het verzoek heeft betrekking op twee locaties/tijden: 1. De standplaats op de West Uilenburgerstraat op zondagochtend. 2. De reguliere standplaats op de Zwanenburgwal. De afzender heeft een doktersverklaring van een zekere Dr. E. Velleman bijgevoegd om de noodzaak van het verzoek te onderbouwen. Het stempel linksboven geeft aan dat het verzoek direct na ontvangst (1 juli 1939) administratief is verwerkt.
Ambtelijk bijblad/notitie betreffende marktvergunningen.
* **Onderwerp:** Het document betreft een administratieve wijziging voor de assistentie op marktplaatsen. Vergunninghouder E. de Wilde heeft twee standplaatsen voor consumptieartikelen (etenswaren/snoep). * **Wijziging:** De Wilde werd voorheen op de Uilenburg geassisteerd door zijn moeder (B. de Wilde-Roeg) en op de Zwanenburgwal door S. Gobets. Hij krijgt nu toestemming om zich op beide plekken te laten assisteren door (waarschijnlijk zijn zoon) eveneens genaamd E. de Wilde. * **Juridische nuance:** Er wordt nadrukkelijk vermeld "assistentie - niet vervangen". Dit betekent dat de vergunninghouder in principe zelf aanwezig moet zijn en de assistent slechts mag helpen, niet de gehele exploitatie mag overnemen.
Getypte brief (doorslag of officieel afschrift).
Deze brief is een officiële beschikking van de Amsterdamse gemeentelijke instantie die belast was met het marktwezen. In de brief wordt aan de heer E. de Wilde toestemming verleend om zich op zijn marktplaatsen te laten bijstaan door een persoon met dezelfde achternaam, waarschijnlijk een familielid (mogelijk een zoon). Het document specificeert twee locaties: de Uilenburgermarkt en de markt aan de Zwanenburgwal. Tegelijkertijd met deze nieuwe toestemming worden eerdere vergunningen voor andere assistenten — mevrouw B. de Wilde-Roeg (vermoedelijk zijn echtgenote) en de heer S. Gobets — officieel ingetrokken. De term "tot wederopzegging" geeft aan dat dit een doorlopende toestemming is die de gemeente op elk moment weer kan intrekken.
Handgeschreven administratieve notitie op een voorgedrukt formulier ("BIJBLAD VAN").
Dit document betreft een administratieve afhandeling van een verzoek voor een marktstandplaats op de markt van het Waterlooplein in Amsterdam. * **Verzoeker:** E. de Wilde, die normaal gesproken een vaste plek heeft op de Zwanenburgwal. * **Aanleiding:** Een andere marktkoopman, Montesinos, is afwezig wegens militaire dienst. De Wilde wil tijdelijk de plek van Montesinos op het zogeheten "fruitpleintje" innemen. * **Besluit:** Na overleg met de Chef Marktopziener is besloten dat De Wilde op het fruitpleintje een "losse plaats" mag innemen, mits er plek beschikbaar is. Hij moet echter wel het marktgeld voor zijn oorspronkelijke vaste plek aan de Zwanenburgwal blijven doorbetalen. * **Betrokkenen:** Mr. Remy (juridisch adviseur van de gemeente) heeft advies uitgebracht. De notities zijn geparafeerd door een ambtenaar (mogelijk "dellan" of "de Haan").
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
In deze brief verzoekt de heer E. de Wilde de directeur van het Amsterdamse Marktwezen om een standplaats op de markt. De afzender is specifiek geïnteresseerd in een van de vrijgekomen ("vacante") plaatsen, waarbij hij expliciet de nummers 6 (voorheen Waterman) en 53 (voorheen De Ketz) noemt. De schrijver geeft aan dat zijn handel ("verk.") plaatsvindt vanuit een consumptiewagen. Hij toont zich echter flexibel: indien het gebruik van zijn eigen wagen niet is toegestaan of mogelijk is, is hij bereid om voor de zondagen een marktkraam ("stal") te huren van de lokale stalhouders. De brief is geschreven in de formele, ietwat onderdanige stijl die gebruikelijk was voor officiële correspondentie met overheidsinstanties in die tijd.
Brief (verzoekschrift)
* **Inhoud:** In deze brief verzoekt E. de Wilde om een standplaats op de "Reclamemarkt van Standwerkers" die gepland staat voor 25 september 1939 op het Amstelveld in Amsterdam. De schrijver wil daar consumpties verkopen, zoals limonade, koffie, thee en kleine etenswaren. * **Toon:** De brief is geschreven in een formele en beleefde stijl, passend bij een verzoekschrift aan een gemeentelijke instantie ("Wel Ed Heer", "verzoek ik U beleefd"). * **Fysieke kenmerken:** Het betreft een handgeschreven brief op gelinieerd papier. Er is een officieel stempel van de gemeente Amsterdam op gezet voor de registratie van inkomende post. Een handgeschreven notitie in potlood suggereert dat het verzoek mogelijk niet in behandeling is genomen of afgewezen is.
Ambtelijk bijblad/notitie op voorgedrukt formulier (Model No. 14, Algemene Zaken).
* **Inhoud:** Het document is een interne instructie of memo waarin wordt vastgesteld dat een geplande "reclamedag" (een promotie-evenement) op de markt op het Amstelveld in Amsterdam voorlopig is afgelast. De heer E. de Wilde moet hiervan op de hoogte worden gesteld. * **Betrokken personen:** * **E. de Wilde:** De geadresseerde van het te verzenden bericht, waarschijnlijk een belanghebbende of organisator. * **Hr. Frenkel:** Voorzitter van de Handwerkersbond. Hij is reeds telefonisch geïnformeerd door de opsteller. * **De Waal:** De ambtenaar of functionaris die de notitie heeft geschreven en ondertekend op 14 september 1939. * **Administratief proces:** Het bijblad hoort bij een dossier met nummer 24/22/1 uit 1939. De afhandeling lijkt te zijn voltooid of gearchiveerd op 20 september 1939, getuige de aantekening onderaan.
Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).
* **Inhoud:** De brief is een formele mededeling aan de heer E. de Wilde dat een door hem voorgestelde of gevraagde "reclamemarkt" op het Amstelveld voorlopig niet doorgaat. * **Vorm:** Het betreft een zakelijke correspondentie met duidelijke archiefkenmerken. De afkorting "vP/HG" verwijst waarschijnlijk naar de initialen van de opsteller en de typist(e). De handgeschreven aantekening "Verzonden 21/9-'39" bevestigt de daadwerkelijke verzenddatum, één dag na de datering van de brief. * **Adressering:** De ontvanger woonde aan de Plantage Kerklaan, nabij dierentuin Artis. De toevoeging "Wijk 10" verwijst naar de oude Amsterdamse wijkindeling. * **Annotatie:** De notitie "1 ex - Jhr. de Haer" suggereert dat er een kopie is gestuurd naar of bestemd was voor een persoon met die naam, mogelijk een hogere ambtenaar of belanghebbende binnen de gemeente.
Getypte brief (doorslag of officieel afschrift).
* **Kernboodschap:** De brief is een officiële mededeling aan de heer De Wilde dat een door hem voorgestelde of gevraagde "reclamemarkt" op het Amstelveld in Amsterdam voorlopig niet doorgaat. * **Stijl:** De taal is formeel en bondig, typerend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd ("d.d. 9 dezer", "U", "bericht ik U"). * **Administratieve sporen:** De codes bovenaan duiden op een zorgvuldige archivering. De handgeschreven notitie "I ex. Hr. de Haes" suggereert dat er een kopie van dit schrijven is verstrekt aan een interne functionaris (Heer de Haes).
Brief (slotfragment).
* **Inhoud:** Het document betreft de afsluiting van een formele brief. De schrijver refereert aan iets dat "'s Zaterdags inneemt" (mogelijk tijd of ruimte) en doet een beroep op de "uiterste welwillendheid" van de geadresseerde. De zinsnede "tekent hij" wijst erop dat de brief namens een derde partij is geschreven of dat de schrijver in de derde persoon naar zichzelf verwijst in de formele slotformule. * **Handschrift:** Een verzorgd, hellend cursief handschrift dat typerend is voor de eerste helft van de 20e eeuw. * **Adres:** Het genoemde adres, Plantage Kerklaan 57 te Amsterdam, bevindt zich direct tegenover de dierentuin Artis. De toevoeging "II" duidt op de tweede verdieping.
Administratief bijblad/memorandum (Model No. 14, Algemeene Zaken).
Dit document betreft een administratieve beslissing over het recht op een marktplaats (nummer 77) in Hillegom. Mevr. E. de Wilde wilde de marktplaats van haar echtgenoot overnemen of deze door haar oom laten bezetten. De aanvraag wordt afgewezen op basis van de volgende gronden: 1. **Sociale uitkering:** Omdat Mevrouw de Wilde "steun" (een sociale uitkering) ontvangt, mag zij de vaste plaats van haar echtgenoot niet innemen. In die tijd was het ontvangen van steun vaak onverenigbaar met het bezitten van handelsvergunningen. 2. **Geen vervanging:** Het is niet toegestaan dat haar oom de vaste plaats in haar naam inneemt. 3. **Alternatief:** Er wordt een compromis geboden: de oom mag wel gebruikmaken van "losse plaatsen" op de markt (plaatsen die per dag worden vergeven aan degenen die geen vaste stek hebben). De zaak wordt op 20 maart 1941 als "afgedaan" beschouwd nadat dit aan de betrokkene is medegedeeld.
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
De brief is een formeel verzoek aan een overheidsinstantie om de exploitatie van een marktstandplaats op het Waterlooplein veilig te stellen. De feitelijke houder, Elias de Wilde, is op 23 februari 1941 "weggevoerd". Zijn vrouw, die zelf ziek is, laat via een tussenpersoon weten dat een oom de zaak tijdelijk wil overnemen. Het doel van dit verzoek is tweeledig: 1. **Behoud van inkomsten:** Voorkomen dat de standplaats vervalt aan concurrenten. 2. **Toekomstgarantie:** De plek behouden voor het moment dat de heer De Wilde zou terugkeren, zodat hij niet "brodeloos" zou zijn. De brief stipt een administratief probleem aan: de distributievergunningen voor de goederen staan nog op naam van de gedeporteerde echtgenoot, wat de overdracht naar de oom bemoeilijkt.
Getypte brief (doorslag/carbonkopie) op dun papier.
* **Inhoud:** Het betreft een administratieve kennisgeving aan een marktkoopman, de heer E. de Wilde. Hem wordt medegedeeld dat er een vrijstelling is verleend voor het marktgeld op de locaties Uilenburg en Zwanenburgwal. Er is sprake van een restitutie of verrekening ("Te goed") van 15 cent voor de markt op Uilenburg. * **Administratieve context:** De datum onderaan, 23 februari 1941, duidt waarschijnlijk op de specifieke dag waarop de vrijstelling betrekking heeft. Het document zelf is van anderhalve maand later (10 april 1941). * **Locatie:** De genoemde locaties (Uilenburg, Zwanenburgwal) en het adres van de ontvanger (Plantage Kerklaan) bevinden zich in de Joodse buurt van Amsterdam.
Administratieve notitie/correspondentie op een officieel formulier (Bijblad).
Het document betreft een ambtelijk advies over een vergunning voor "assistentie" op de markt van het Waterlooplein in Amsterdam. Mevrouw S. de Wilde-Barend, die marktplaats 105 bezet (eerder plaats 12 aan de Zwanenburgwal), vraagt toestemming om geholpen te worden, vermoedelijk door een familielid (E. de Wilde). De ambtenaar (J. Renz) adviseert de Inspecteur om dit toe te staan, maar stelt een scherpe voorwaarde: het mag geen "vervanging" zijn. In het marktrecht van die tijd betekende assistentie dat de vergunninghouder zelf aanwezig bleef. Als de assistent de houder volledig verving, werd dit gezien als bedrijfsvervanging, waarvoor een dagelijkse leges van 0,15 gulden verschuldigd was. Onderaan wordt nog een andere assistent genoemd, A. Roodveldt, met diens geboortedatum en adres.
Getypte administratieve lijst met handgeschreven (rode) annotaties en doorhalingen.
Dit document is een register van marktkooplieden die over een tijdelijke vergunning ("losse plaatsen") beschikten op de Ten Katemarkt in Amsterdam-West. Het document weerspiegelt een actieve administratie waarbij gegevens regelmatig werden bijgewerkt. De rode handgeschreven notities duiden op een controle of audit van de marktmeester, waarbij de frequentie van aanwezigheid werd genoteerd (sporadisch, af en toe, geregeld). De "X" achter de artikelen duidt waarschijnlijk op een bevestiging van de activiteit of betaling. Opvallend is de grote variëteit aan goederen: van levensmiddelen zoals verse vis (vaak uit Volendam) en bloemen, tot nicheproducten zoals likdoornzalf, zoolbeslag en eierkloppers. Er zijn diverse personen met typisch Joodse achternamen (o.a. Jacobs, Speyer, Frenkel) woonachtig in de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Waterlooplein), wat essentieel is voor historisch onderzoek naar de Amsterdamse marktbevolking.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte administratieve lijst van marktkooplieden.
| E.de Wilde | 4-5-06 | Pl.Kerklaan 57 II | Z. 12 | alc.vrije dranken ger. |
Getypte administratieve lijst met handgeschreven (rode) annotaties en doorhalingen.
| E. de Wilde | 19-9-09 | J. v. Lennepstraat 252 II | cons.ijs X |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats cons
Zwanenburgwal — standplaats Z
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Rechtsonder, in cursief handschrift]: *H. van Wild*
# TRANSCRIPTIE echter 's Zaterdags inneemt. Een beroep doend op Uw uiterste welwillendheid in deze, tekent hij, hoogachtend, E de Wilde E. de Wilde Pl. Kerklaan 57 II Amsterdam. C.
M. de Haan.
# TRANSCRIPTIE Den heer Inspecteur v/h Marktwezen alhier. In antwoord op brief 31/10/1 - 1939 van E. de Wilde, kan ik u mededeelen dat genoemde plaatsen No 6 en 53 Vrijdag 5 Februari 1939 door mij schriftelijk zijn bekend gemaakt en E de Wilde zich hiervoor aan mij schriftelijk kan opgeven. Amsterdam 10 Februari '39 T. A. Uitvlugt.
# TRANSCRIPTIE Amsterdam, 11 Maart 1941 INGEKOMEN 12 MRT. 1941 AFD. ONG. WERKL. Mijne Heren, Namens Mevr. de Wilde, Pl. Kerklaan 57, alhier, die wegens ziekte zelf niet schrijven kan, doe ik U het volgende schrijven toekomen. De echtgenoot van Mevr. de Wilde, E. de Wilde, was marktkoopman in consumptiewaren, en had als zoodanig een standplaats op het Waterlooplein. Daar hij d.d. 23 Febr. wer...