L. Boas

Ambtsbericht/Rapportage betreffende marktovertredingen.

* **Inhoud:** Dit document is een proces-verbaal of formele melding van een overtreding van de markttijden. Acht kooplieden worden gerapporteerd omdat zij op vrijdag 29 november 1940 na het sluitingsuur van 17:00 uur (5 uur n.m.) nog niet klaar waren met het inpakken van hun kramen op de markt van het Waterlooplein. * **Administratieve verwerking:** De nummers in de linkermarge (in rood en blauw) en de verticale aantekening "Waarschuwingen" duiden op de administratieve afhandeling. Er wordt onderscheid gemaakt tussen kooplieden die een eerste waarschuwing krijgen en degenen met een strafblad. * **Recidive:** Bijzondere aandacht gaat uit naar de koopman Witzenhuizen Brilleman. De inspecteur heeft genoteerd dat hij reeds eerder is gestraft op de markt op het Mosveld (Amsterdam-Noord) met een voorwaardelijke en een daadwerkelijke schorsing. Dit wijst op een streng toezicht en een gedeelde administratie tussen verschillende Amsterdamse markten. * **Handschrift en annotaties:** Het document bevat verschillende lagen van handschrift, wat gebruikelijk is voor een werkdocument dat door meerdere bureaucratische schijven is gegaan.

Doorslag (doorschrijfkopie) van een officiële waarschuwingsbrief/dienstbrief.

* **Inhoud:** Het document is een formele waarschuwing aan zes individuen. De overtreding betreft het niet tijdig verlaten van de markt op het Waterlooplein op vrijdag 29 november 1940. De toon is streng en bureaucratisch ("Ik maan U hierbij aan"). * **Administratieve codes:** De codes achter de namen (bijv. "no. 30/70/2 M.") verwijzen waarschijnlijk naar vergunningsnummers of dossiernummers van de Dienst van het Marktwezen ('M'). * **Handgeschreven notities:** De aantekening "Verzonden 4/12" bevestigt de uitvoering van de verzending. De naam "m. de Vrees" (mogelijk "m. de Leeuw") rechtsboven kan de ambtenaar zijn die de zaak behandelde of de ontvanger van de doorslag voor het dossier.

Doorslag van een officiële waarschuwingsbrief / circulair schrijven.

Het document is een formele waarschuwing gericht aan zes specifieke marktkooplieden. De kern van de berisping is een overtreding van de marktverordening: het niet tijdig ontruimen van de marktplaats op het Waterlooplein op vrijdag 29 november 1940. De toon is kortaf en dwingend ("Ik maan U hierbij aan"). Het feit dat er een lijst met namen en dossiernummers onderaan staat, wijst erop dat dit een gestandaardiseerde administratieve handeling was (een verzamel-doorslag voor het archief). De referentienummers (eindigend op 'M') verwijzen waarschijnlijk naar marktvergunningen of persoonsgebonden dossiers bij de marktdienst.

Document

Dit document is een officiële, voorwaardelijke strafoplegging aan een markthandelbaar, de heer L. Boas. De aanleiding is een overtreding van de marktvoorschriften: de heer Boas heeft de markt op het Waterlooplein op 29 november 1940 niet op tijd verlaten. De straf — uitsluiting van de markt voor één dag — wordt voorwaardelijk opgelegd met een proeftijd van één jaar. De brief is opgesteld in de formele, afstandelijke ambtenarentaal die kenmerkend is voor de gemeentelijke diensten van die tijd. De verwijzing naar "artikel 39 lid 1 van het Reglement op de Markten" onderstreept de juridische basis van de beslissing. Het gebruik van de 'y' in woorden als "Vrydag" en "voorwaardelyk" weerspiegelt de toenmalige spelling.

Officiële kennisgeving van een disciplinaire maatregel (brief).

Dit document is een officiële waarschuwing aan een marktkoopman, de heer L. Boas. De overtreding betreft het niet tijdig verlaten van de markt op het Waterlooplein op 29 november 1940. De opgelegde straf is een ontzegging van de markttoegang voor de duur van één dag, maar deze straf is voorwaardelijk met een proeftijd van één jaar. De spelling wijkt af van de huidige standaard (bijv. "vrydag", "tydstip", "den tyd") conform de toenmalige spellingvoorschriften. De toon is zakelijk en bureaucratisch, verwijzend naar specifieke artikelen uit het marktreglement.

Dienstbrief / Officiële waarschuwing.

Dit document is een formele waarschuwing aan een marktkoopman, de heer L. Boas, wegens het overtreden van de marktverordening. De specifieke overtreding is het niet tijdig verlaten van de markt op het Waterlooplein op 29 november 1940. De handgeschreven kanttekeningen onderaan de brief zijn van bijzonder belang voor de administratieve afhandeling. Een ambtenaar (mogelijk H. van Duinhoven) merkt op dat Boas een "zeer lastig persoon" is en dat hij slechts enkele dagen eerder (30 november) ook al was gewaarschuwd. Op basis hiervan wordt geadviseerd de schriftelijke waarschuwing om te zetten in een zwaardere sanctie: een "voorwaardelijke schorsing". De doorhaling van het adres en de toevoeging van de Valkenburgerstraat wijzen op een adreswijziging die tijdens de procedure werd vastgesteld.

Ambtsbericht/klachtrapport van de Dienst van het Marktwezen.

Dit document is een intern rapport van een marktmeester of controleur aan de Inspecteur van het Marktwezen. De kern van de klacht is tweeledig: 1. **Reglementaire overtreding:** De koopman L. Boas (houder van fruitplaats 34 op het Waterlooplein) bleef op 20 november 1940 vijftien minuten na de officiële sluitingstijd (17:00 uur) op de markt staan. 2. **Wangedrag:** Toen de ambtenaar hem hierop aansprak, reageerde de koopman met een "onbehoorlijk antwoord". De beambte, V. d. Vlught, adviseert expliciet om een straf op te leggen ("M. i. [mijns inziens] moet hij hiervoor worden gestraft"). De aantekeningen in de marge suggereren dat dit de eerste officiële melding van deze aard was voor deze specifieke koopman. De referentienummers (zoals 30/66/1) wijzen op een systematische administratieve verwerking van marktvergrijpen.

Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).

De brief is een formele waarschuwing of aanmaning gericht aan de heer L. Boas, een marktkoopman op het Waterlooplein in Amsterdam. De aanleiding is een overtreding van de marktvoorschriften op 28 november 1940: de heer Boas had de markt niet op tijd verlaten met zijn goederen. De toon is zakelijk en dwingend ("Ik maan U hierby aan"). Het document is een doorslag op dun papier, wat gebruikelijk was voor de administratie van de verzender.

Getypte brief/doorslag met handgeschreven notitie.

Dit is een formele waarschuwing gericht aan de heer L. Boas, een marktkoopman op het Waterlooplein in Amsterdam. De brief is gedateerd op 30 november 1940, kort na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de waarschuwing is een overtreding van de marktvoorschriften: de heer Boas had zijn goederen op 28 november niet op tijd van de markt verwijderd. De toon is streng ("Ik maan U hierby aan") en dwingend wat betreft toekomstig gedrag. Opvallende details: * **Adres:** De Lazarussteeg lag in de oude Jodenbuurt van Amsterdam (vlakbij het Waterlooplein). * **Handgeschreven toevoeging:** Bovenaan staat "extra" geschreven, wat mogelijk duidt op een speciale administratieve status of een extra kopie voor een specifiek dossier. * **Spelling:** Er wordt gebruikgemaakt van de toenmalige spelling (bv. "Mij" met een lange ij, maar ook "hierby" met een y).

Handgeschreven namenlijst met adressen en administratieve codes.

* **Namen:** De lijst bevat typisch Nederlands-Joodse achternamen (zoals Zwaaf, Cohen, Polak, Goudeketting, Wijnschenk). Sommige regels bevatten dubbele namen of toevoegingen (bijv. "m. Prins - Front", "J. Moffie - Zwaaf"), wat kan duiden op meisjesnamen of administratieve koppelingen. * **Locaties:** De genoemde straten bevinden zich in de Amsterdamse Jodenbuurt (Uilenburgersteeg, Waterlooplein, Markensteeg) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Tugelaweg, Vaalrivierstraat). De Transvaalbuurt werd in 1941 door de bezetter aangewezen als onderdeel van de Joodse wijken. * **Administratieve tekens:** De letter 'E' aan de rechterkant van de regels is een administratieve code. In de context van deportatielijsten of registers van de Joodsche Raad kon dit staan voor "Evacuatie" (een eufemisme voor deportatie) of een specifieke vrijstellingscategorie (Sperre), hoewel 'E' vaker wordt geassocieerd met transportlijsten (Einsatz of Evakuierung). * **Correcties:** Eén regel (J. Waterman) is doorgehaald, wat duidt op een mutatie in de lijst (bijvoorbeeld door verhuizing, vrijstelling of foutieve registratie).

Handgeschreven register/lijst van marktkooplieden.

* **Administratieve structuur:** De lijst is strak georganiseerd in twee kolommen. De linkerzijde betreft non-food (textiel en kleding), de rechterzijde betreft voedingsmiddelen. De nummers in de linkerkolommen verwijzen naar marktplaatsen of vergunningsnummers. * **Goederen:** Het assortiment weerspiegelt de dagelijkse behoeften van die tijd: van basisbehoeften zoals ondergoederen, dekens en aardappelen tot luxe-artikelen zoals koek, chocolade en 'japons' (jurken). 'Ger: visch' staat voor gerookte vis. * **Naamkunde:** De lijst bevat een grote hoeveelheid namen die typerend zijn voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam (o.a. Morpurgo, Meljado, Polak, Markus, Elzas, Boas, Franschman). Dit bevestigt de centrale rol van de Joodse bevolking in de handel op het Waterlooplein. * **Kwantiteit:** Aan de onderzijde van de kolommen staan teltotalen (20/17 en 32+3), waarschijnlijk gebruikt voor dagelijkse controle of belastinginning door de marktmeester. ---

Administratief register of kasboek van marktkooplieden/vergunninghouders.

* **Structuur:** Het document is opgezet als een kwantitatief overzicht. Elke rij vertegenwoordigt een handelaar, en de kolommen rechts dienen om de handelstypes te turven. * **Inhoud:** De lijst toont een grote diversiteit aan kleinschalige handel rond de eeuwwisseling, met een sterke nadruk op tweedehands kleding ("2' hands kleeding"), wat met 24 vermeldingen de grootste categorie is. * **Sociaal-economisch:** De overvloed aan Joodse achternamen (zoals Polak, Waterman, Cohen, Casseres, Montezinos) suggereert dat dit register betrekking heeft op een Joodse buurt of markt, zeer waarschijnlijk de Amsterdamse Jodenbuurt (bijv. Waterlooplein of Uilenburg). * **Tijdsspanne:** Hoewel de data ver uit elkaar liggen, lijken de inschrijvingen in een vergelijkbaar handschrift te zijn gedaan, wat kan duiden op een overschrijving uit eerdere registers voor administratieve doeleinden of een langdurig lopend dossier per standplaats.

Getypte lijst op papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Enkele handelaren hebben meerdere standplaatsen op verschillende markten (bijv. J. Biet, L. Boas, B. Brander). * **Locaties Markten:** De afkortingen in de kolom "Markten pl.no." verwijzen naar: * **U.** = Uilenburg * **W.** of **W.A** = Waterlooplein * **N.** = Nieuwmarkt * **Z.** = Zwanenburgwal * **Handelswaar:** Het assortiment is zeer divers, variërend van dagelijkse levensmiddelen (fruit, vis, zuurwaren) tot kleding (2e hands, stoffen, bretels, petten) en specifieke delicatessen zoals "gekookte hart en lever". * **Demografie:** De namen en woonadressen (voornamelijk in de Joodse buurt: Weesperstraat, Rapenburg, J.D. Meyerplein) wijzen op een overzicht van de Joodse marktbevolking in Amsterdam.

Getypte administratieve lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Het document is een administratieve lijst van de Amsterdamse marktdienst. Het bevat de namen van 67 kooplieden die worden afgevoerd van hun standplaatsen op diverse Amsterdamse markten (waaronder de Joubertstraat, Gaaspstraat en het Waterlooplein). Per persoon zijn de geboortedatum, het woonadres, de marktlocatie en de handelswaar genoteerd. De lijst getuigt van een strikte bureaucratische vastlegging van vergunningmutaties. Opvallend is het gebruik van aanhalingstekens (") om herhaling van marktlocaties en artikelen aan te duiden.

Administratieve lijst (handgeschreven grootboekblad).

Dit document bevat een register van marktkooplieden in Amsterdam. De structuur is zeer systematisch, verdeeld over vijf kolommen. De kop "Afvoeringen" in de linkerbovenhoek is historisch beladen; in de context van de Tweede Wereldoorlog duidt dit vaak op het verwijderen van Joodse burgers uit hun beroep of hun deportatie. De lijst bevat veel namen die typisch zijn voor de Amsterdamse Joodse gemeenschap van die tijd (Blitz, Boas, Catan, Dresden, etc.). De adressen concentreren zich rond de Joodse buurt (Waterlooplein, Rapenburg, Nieuwe Achtergracht) en de Transvaalbuurt. De marktlocaties zoals de Gaaspstraat waren specifiek aangewezen als "Joodse markten" nadat de bezetter Joden verbood op reguliere markten te staan.

Controle-rapport voor venters (straathandelaren).

* **Doel van het document:** Deze kaart diende om toezicht te houden op de activiteiten van een specifieke straatverkoper (venter). Er werd gecontroleerd of de verkoper over de juiste vergunningen beschikte en of de administratie op straat overeenkwam met die van het hoofdkantoor. * **Inhoudelijke details:** * De venter, L. Boas, had een vergunning voor het verkopen van **gerookte vis** in de wijk **Centrum**. * Er zijn negen controledata genoteerd uit het jaar 1938 (van juni tot november). * De inspecteur (mogelijk 'de Maar') heeft de kaart getekend op 6 december 1938. * De definitieve afsluiting van deze controleperiode vond plaats op 11 januari 1939, waarbij werd vastgesteld dat alles "in orde" was. * **Visuele kenmerken:** Het grote kruis over de kaart is een standaard archivistische handeling om aan te geven dat de kaart is afgehandeld, geannuleerd of dat de informatie is overgebracht naar een volgend register.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

Cohen Arie 175383 geb 11-7-'96 van Nw. Heerengr h 157 hs naar Louis Bothastr. 2 II

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan gecentreerd/links:] *A'dam* *W. L. Suurhoff*

- 3 -

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan] Otto 23/5 PM [Turflijst] <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> | | | [Midden] Averwijzing 150...