Marktopzichter

Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen.

* **Aanleiding:** De heer P.J.W. Helder wil officieel erkend worden als groenten- en fruithandelaar. De 'Nederl. Groenten-en Fruitcentrale' vereist hiervoor een bewijs van zijn handelsverleden van de Amsterdamse marktautoriteiten. * **Problematiek:** Helder is officieel onbekend bij de administratie van het Marktwezen. Hij heeft geen vergunningen gehad en bezocht de nieuwe Centrale Markthallen (geopend in 1934) niet. Bovendien ontvangt hij al jarenlang 'steun' (sociale uitkering), wat vaak betekende dat men officieel niet mocht werken. * **Bewijsvoering:** Om zijn claim te staven, heeft een marktopzichter met Helder diverse grossiers bezocht op de 'oude markt' aan de Marnixstraat (waar de groothandel gevestigd was voordat deze naar de Jan van Galenstraat verhuisde). Deze grossiers bevestigen dat hij jarenlang als straatventer actief was. * **Aanvulling:** Een handgeschreven notitie onderaan vermeldt dat hij in september 1938 kortstondig op de markt aan de Lindengracht heeft gestaan, rond de tijd van de jubileumfeesten (het 40-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina).

Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam.

Dit rapport beschrijft een administratieve onregelmatigheid bij de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam aan de vooravond van 1939. De kern van de zaak is een foutieve inschrijving: de heer M. de Casseres werkte sinds januari 1937 als zelfstandig winkelier in aardappelen, groenten en fruit op het adres Weesperstraat 17. Echter, hij stond in de boeken met een "kooperspersoneelskaart" (een kaart voor werknemers), aangevraagd door een zekere L. Beers. Als zelfstandige had De Casseres echter een "kooperskaart" moeten bezitten. Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt dat de zaak is gecorrigeerd. De Casseres moest alsnog de verschuldigde bedragen voor de jaren 1937 en 1938 bijbetalen (totaal 8 gulden). De afhandeling van deze betaling wordt onderaan het document bevestigd op 14 januari 1939, waarna het dossier kon worden opgeborgen.

Officieel rapport/ambtelijke correspondentie.

* **Inhoud:** Het document is een verslag van een ambtelijk onderzoek naar de beroepsmatige achtergrond van de 28-jarige W. Blog. Hij wenst officieel erkend te worden als kleinhandelaar in groenten en fruit. De marktopzichter stelt vast dat Blog pas sinds februari 1939 officieel geregistreerd staat bij het Marktwezen (Albert Cuypmarkt). Hoewel Blog beweert al langer in de sector werkzaam te zijn (via familie en vaste klanten), is hiervoor geen schriftelijk bewijs. De conclusie is desondanks dat Blog zijn aanvraagformulieren naar waarheid heeft ingevuld. * **Belangrijke data:** * 21 februari 1939: Eerste inschrijving als sollicitant voor de Albert Cuypmarkt. * 1 maart 1939: Toelating als koper op de Centrale Markt. * 7 maart 1939: Ontvangst van een voorkeurskaart voor de Albert Cuypmarkt. * **Administratieve proces:** Het document toont de nauwgezette controle van de gemeente Amsterdam op marktkooplieden. De hiërarchie is zichtbaar: de marktopzichter rapporteert aan de bedrijfschef, die het stuk vervolgens accordeert en doorstuurt ("naar den Chef", waarschijnlijk de directeur van het Marktwezen).

Brief (slotfragment)

Dit document betreft het laatste deel van een ambtelijke correspondentie. De auteur, werkzaam als Controleur Marktopzichter in Amsterdam, vraagt om een definitief uitsluitsel ("antwoord Uwerzijds") over de status van bepaalde kooplieden in relatie tot een specifiek verbod. Onderaan het document wordt melding gemaakt van bijlagen: twee zakjes. Het feit dat deze zakjes gekoppeld zijn aan specifieke namen (Klouth en Goldberg) suggereert dat het hier gaat om bewijsstukken of monsters van handelswaar die in beslag zijn genomen of gecontroleerd in het kader van een onderzoek naar de naleving van marktreglementen.

Administratieve notitie/memo op een voorgedrukt formulier ("BIJBLAD VAN:").

* **Inhoud:** Het document betreft een verzoek om vrijstelling van de verplichting tot persoonlijke aanwezigheid op de markt door een koopman genaamd Miltenburg. * **Aanleiding:** Miltenburg is ziek en kan zijn marktplaats niet bezetten. * **Besluitvorming:** Er wordt geadviseerd (door H. v. Uitvlugt/Delvair) om de vrijstelling te verlenen, mits aan twee voorwaarden wordt voldaan: het indienen van een doktersverklaring en de garantie dat de verschuldigde marktgelden wekelijks worden doorbetaald. * **Terminologie:** * *pl. bez.*: Plaatsbezetting. * *Dr. verkl.*: Doktersverklaring. * *m.-i.*: Mijns inziens. * *Tesoro*: Waarschijnlijk een verwijzing naar de Thesaurie (de financiële afdeling van de gemeente). * *contr. marktapz*: Controleur Marktopzicht.

Ambtelijk bijblad met handgeschreven instructies en advies.

Het document betreft een intern administratief memo ("bijblad") waarin een ambtenaar (waarschijnlijk 'de Haan') een advies formuleert aan een hogere instantie of collega. De kern van het bericht is dat een zekere L. Zwaab geïnformeerd moet worden dat zijn verklaringen of mededelingen in het achterhoofd gehouden zullen worden mochten er in de toekomst klachten over hem binnenkomen. Dit besluit is gebaseerd op een rapport van de 'Controleur Marktopzichter'. Het document toont een typisch ambtelijk proces uit die tijd, waarbij via verschillende stappen (data 16, 17, 24 en 26 juli) een dossier wordt afgehandeld en uiteindelijk "opgeborgen" (gearchiveerd).

Salarisoverzicht / Wijzigingsstaat personeel.

* **Personeelsgegevens:** Het document vermeldt vier ambtenaren (Hak, Bakker, Van Beuren en Hogger) met hun respectievelijke functies: Controleur, Controleur Marktopzicht, Bureelambtenaar en Klerk. * **Financiële mutaties:** De kern van het document is de salarisverhoging per eind 1940. Bij de eerste drie personen vindt een verhoging plaats naar een grens van 1800 gulden (aangeduid met de codes 'r' en 'F'). Bij de laatste persoon (Hogger) stijgt het salaris van 2000 naar 2100 gulden. * **Terminologie:** "Pensiongr." staat voor pensioengrondslag. De afkorting "unif. ambt." verwijst waarschijnlijk naar geüniformeerde ambtenaren, aangezien Hak en Bakker een toelage voor uniform ontvangen, terwijl de kantoormedewerkers (Bureelambt. en Klerk) dat niet krijgen. * **Handschrift:** Het betreft een zakelijk, vlot geschreven handschrift in inkt, kenmerkend voor administratieve bescheiden uit de eerste helft van de 20e eeuw.

Handgeschreven rapportage/conclusie van een inspectie.

* **Inhoud:** Het document betreft de afronding van een onderzoek naar de kwaliteit van 'trekrozen' (rozen die in kassen vervroegd tot bloei zijn gebracht) die op de Amsterdamse markt worden aangeboden. De marktopzichter erkent dat de kwaliteit lager is en dat de wortels enigszins uitdrogen, maar concludeert dat de planten nog steeds levensvatbaar zijn. * **Terminologie:** De term *"non valeur"* wordt hier gebruikt in de zin van 'waardeloos product'. De afkorting *"m. i."* staat voor 'mijns inziens'. * **Status van de auteur:** De ondertekenaar is een gediplomeerd expert, opgeleid aan de Rijkstuinbouwwinterschool (R.T.W.S.) in Aalsmeer, wat zijn oordeel over de kwaliteit van de rozen extra gewicht geeft. * **Toon:** De tekst is formeel, objectief en concluderend van aard.

Ambtelijk bijblad/notitie van de afdeling Algemene Zaken (Model No. 14).

Dit document is een intern verslag betreffende een tuchtmaatregel tegen een markthandelaar, genaamd De Jong. De kern van de zaak is de definitieve uitsluiting van deze koopman van de gemeentelijke markten. Uit de tekst blijkt een juridisch/handhavingsprobleem: hoewel er een "auto met honden" (mogelijk handel in honden of honden bij de koopwaar) betrokken was, stond dit voertuig op de openbare weg en niet op het eigenlijke marktterrein. Omdat de handelaar niet bij het voertuig werd aangetroffen, kon de feitelijke verkoop op de openbare weg (wat vaak verboden was zonder specifieke ventvergunning) niet officieel worden vastgesteld. Desondanks wordt in de eerste alinea bevestigd dat de uitsluiting "voorgoed" is, gebaseerd op een eerder rapport van marktopzichter De Vries. De notitie dient om de administratieve afhandeling van deze uitsluiting vast te leggen.

Ambtelijk advies/rapport van de marktpolitie/marktdienst.

* **Inhoud:** De controleur-marktopzichter (H.J. de Vries) brengt een negatief advies uit over een vergunningsaanvraag van een zekere heer Segers. De opzichter heeft de beweringen van de aanvrager gecontroleerd en geconstateerd dat de genoemde klanten (Schuitemaker en Sluiters) niet op de Lindengrachtmarkt staan. * **Geloofwaardigheid:** De opzichter trekt de integriteit van de aanvrager openlijk in twijfel. Hij suggereert dat de verhalen over de klanten verzonnen zijn om een vergunning te verkrijgen voor bakfietsen die voorheen illegaal (buiten de kramenlijsten om) werden gebruikt. * **Marginalia:** * Er staat een rood vraagteken in de linker marge bij de passage over de ruzie over stallengeld. * Delen van de tekst zijn rood onderstreept ter nadruk. * De handgeschreven opmerking rechtsboven is cruciaal: hierin wordt door een meerdere (mogelijk de inspecteur zelf of een chef) geadviseerd de aanvraag af te wijzen ("moet m.i. worden afgewezen"). * **Stijl:** Het document is opgesteld in een zakelijke, maar kritische ambtelijke stijl, waarbij de controleur zijn eigen mening niet onder stoelen of banken steekt ("op zijn minst verwonderlijk").

Ambtelijk rapport/brief betreffende markttoezicht

In dit document rapporteert de Controleur-Marktopzichter over een strikte handhaving van de regels door zijn collega, Controleur Dijkema. Het kernpunt is de verplichting voor kooplieden om het aanwezige marktmateriaal (stallen) te huren. De schrijver merkt op dat er in de praktijk op het Amstelveld een informele uitzondering bestond voor 'standwerkers'. Als zij hun eigen tafels meebrachten, werd de vaste stal verwijderd, vaak tegen een kleine vergoeding voor de stalverhuurder om de vrede te bewaren ("Koopman en stallenverhuurder hebben elkaar noodig"). Controleur Dijkema heeft deze ongeschreven afspraken echter genegeerd en is strikt teruggevallen op de letter van het geschreven reglement, waarin de huurverplichting hard is vastgelegd.

Getypte tabel/personeelslijst met salariswijzigingen.

* **Inhoud:** Het document registreert de overgang van een "Bestaande toestand" naar een "Nieuwe toestand" wat betreft de salariëring van vier medewerkers. * **Functies:** De vermelde functies zijn machinist, "contr.marktopz." (vermoedelijk Controleur Marktopzichter) en schrijver. * **Berekeningen:** De "pensioens-grondslag" wordt gevormd door de som van het basissalaris en de diverse toelagen (voor onregelmatige dienst of uniformkleding). * **Salarisontwikkeling:** Bij alle genoemde personen is er sprake van een loonsverhoging. Bij de machinist stijgt ook de onregelmatigheidstoelage (van 100 naar 105 gulden). * **Annotaties:** De handgeschreven vinkjes (v) achter de data suggereren dat deze wijzigingen zijn gecontroleerd of verwerkt in de administratie. De afkorting "NdW." linksonder zou kunnen staan voor "Nieuw Werk" of de initialen van een ambtenaar.

Officieel rapport/notitie op een bijblad (Algemene Zaken Model No. 14).

Het document is een ambtelijk rapport over een onderzoek naar een anonieme klacht tegen een Amsterdamse straatventer genaamd H. Voet. De controleur, H.F. de Vries, vermoedt dat de klager een zekere Jacob Wegloop is. De essentie van de klacht is dat Voet zijn woning aan de Retiefstraat 78 feitelijk als winkel gebruikt door klanten te bedienen vanaf zijn handkar wanneer deze voor de deur staat. Uit de kanttekeningen blijkt de afhandeling: 1. Er is eerst een controlerapport opgemaakt op 29 december 1941. 2. Voet wordt opgeroepen voor verhoor op maandag 13 januari 1942. 3. Er wordt opdracht gegeven om te controleren of hij een officiële standplaats voor zijn deur heeft. 4. Uiteindelijk wordt het dossier op 19 januari 1942 gesloten door 'Dekker' met de mededeling dat de man niet meer vent ("Vent niet meer").

Dienstverslag / Rapport van aanrijding.

* **Inhoud:** Het document betreft een officieel verslag van een verkeersongeval waarbij een ambtenaar (een marktopzichter) op zijn dienstenfiets werd aangereden door een auto. De auteur legt uit dat hij de auto te laat opmerkte door de harde wind en dat de automobilist na de aanrijding is doorgereden zonder zijn identiteit of kenteken kenbaar te maken. * **Schade:** De dienstfiets is aanzienlijk beschadigd; het voorwiel en de voorvork zijn verbogen. * **Verkeerssituatie:** De schrijver merkt een onvolkomenheid in de verkeersregeling op het Leidseplein op: er bleek op dat specifieke punt geen stoplicht te zijn voor de rijbaan die de auto nam, waardoor gevaarlijke situaties ontstonden wanneer de hoofdlampen op groen ("doorrijden") sprongen. * **Stijl:** Formeel en zakelijk, geschreven in een duidelijk handschrift met gebruik van de destijds gangbare spelling (bijv. "zoodat", "eenig", "Leidsche").

Administratieve lijst, waarschijnlijk een salarisregister of personeelsstaat.

* **Indeling:** Het document is opgebouwd uit kolommen. De eerste kolom bevat waarschijnlijk een personeels- of volgnummer. Daarna volgen de naam, functie en een Romeins cijfer (waarschijnlijk de salarisklasse of rang). De daaropvolgende kolommen bevatten numerieke waarden die duiden op (jaar)salarissen, verhogingen en totalen. * **Namen en functies:** * **C. Bakker:** Controleur Marktopzichter (Contr. Marktopz.). * **J.W. v. Beeren:** Bureauambtenaar. * **Financiële gegevens:** Er is sprake van een basisbedrag (1800), een verhoging (85) en resulterende bedragen. Bij C. Bakker is een salarisverhoging genoteerd per 1 november 1942. * **Afkortingen:** "e.v. period. (sal. verh.)" staat voor "en volgende periodieke salarisverhoging". "id." onder de datum staat voor "idem" (dezelfde datum).

Administratieve bijlage bij een officiële brief (personeelsstaat/mutatielijst).

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in het Nederlands met de toen geldende spelling (bijv. "kleeding", "verhooging", "den Heer"). * **Inhoud:** De tabel specificeert salariswijzigingen voor twee personeelsleden van de gemeentelijke markt-dienst. * **H. Kerklingh:** Functie 'Kassier', ingedeeld in salarisgroep V. Zijn salaris stijgt per 1 april 1942. * **M. Reygwart:** Functie 'Controleur Marktopzichter', salarisgroep III. Hij krijgt een verhoging per 1 april en een aanvullende periodieke verhoging naar het maximumsalaris per 1 mei 1942. * **Financiële details:** * Bedragen zijn in guldens (f). * De "pensioens-grondslag" wordt berekend door het salaris op te tellen bij de uniformtoelage. * Er wordt melding gemaakt van een "3% ongeh.korting" (ongehuwdenkorting). Dit was een fiscale maatregel waarbij ongehuwden een lager nettoloon ontvingen dan gehuwden in dezelfde schaal. Het vermelde salaris (bijv. f 2469,-) is het resultaat van het brutosalaris (f 2545,-) minus deze 3% korting.

# TRANSCRIPTIE N°. 4128 M.G. Amst. / 1 Augs 1918 Weth. uw. Ter vervulling van de vacature van markt- opzichter in de plaats van den eervol ontslagen op- zichter R. van der Knoop is geneeskundig goed- gekeurd Maurits Hendrik Diepeveen, geboren 30 Augs 1893 te Boskoop en wonende aldaar. - Ik heb de eer U te verzoeken aan den Burgemeester te doen vragen of er al of niet bezwaar tegen bestaat hem e...

Chef-marktopzichter doet van Maandag tot en met Vrydag dienst op de markten Waterlooplein en Zwanenburgwal, alsmede op Zaterdag op de markten Dapperstraat en Sumatra- straat. Zyn taak is dezelfde als die van den chef-marktopzich- ter op de markt Albert Cuypstraat. **B. Drie marktopzichters.** 1 Marktopzichter doet op Maandag dienst op de markten Westerstraat en Noordermarkt; des Dinsdags, Donder-...

eer U beleefd te verzoeken wel te willen bevorderen, dat m.i.v. 1 Januari a.s. de indeeling van de functie van marktopzichter wordt herzien. De huidige indeeling komt naar mijn meening voor herziening in aanmerking op grond van de navolgende overwegingen. Krachtens Besluit van B en W d.d. 21 October 1938 (No. 5/31C Arb. 1938) is de lijst van indeeling van ambtenaren in salarisgroepen aangevuld me...

# TRANSCRIPTIE [Linkerbovenhoek: II)] zijn op de markten Alb. Cuypstraat en Waterloo- plein, ~~naar~~ aldaar dienstdoende chefs-marktopzichters (salaris groep IV). Het verschil in indeeling tusschen laatstgenoem- de ambtenaren in salarisgroep IV en de marktopzichters in salarisgroep III wordt m.i. niet door een verschil in werk gerecht- vaardigd: de chefs-marktopzichters hebben de leiding op een...

# TRANSCRIPTIE | Tak van dienst | Groep I: Thans geldende titels | Groep I: Nieuwe titels | Groep II | Groep III | Opmerkingen | | :--- | :---: | :---: | :---: | :--- | :---: | | **Marktwezen** | - | - | - | controleerend-personeel (controleur-marktopzichter, marktopzichter, chef-marktopzichter) | - | | FB. | - | - | - | | - | Behoort bij schrijven van den Pensioenraad, d.d. 5 Maart 1941, Algeme...