N. van Burg
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 55
N. van Burg (geb. ca. 1887) was een ambtenaar bij het Marktwezen te Amsterdam, werkzaam als controleur-marktopzichter, veldwachter en spreker. In 1941 raakte hij arbeidsongeschikt door een arbeidsongeval en ging over op 'Lichte Dienst'. Hij bleef actief tot 1944, waarna zijn gegevens in personeelslijsten doorgestreept werden. Hij had een onbekende broer/zus.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Document
* **Vorm en Structuur**: Het document is een zorgvuldig opgestelde administratieve tabel, vervaardigd met een schrijfmachine. De kolommen zijn getrokken met inktlijnen. Het gebruik van aanhalingstekens (") dient als herhalingsteken voor bedragen en teksten uit de bovenliggende cel. * **Inhoud**: Het document legt de overgang vast van een 'bestaande toestand' naar een 'nieuwe toestand' wat betreft salaris en toelages voor vijf specifieke functionarissen. Dit duidt op een periodieke loonronde of bevordering. * **Salaris en Toelages**: De bedragen worden voorafgegaan door het guldenteken (ƒ). Er is sprake van specifieke vergoedingen voor uniformkleding en onregelmatige diensten (nacht- en zondagwerk). * **Handgeschreven annotaties**: Er staan vinkjes in de kolom 'Opmerkingen' en bij de namen, wat wijst op een controleproces. Linksonder is een rode paraaf of markering zichtbaar, evenals de initialen 'HF', waarschijnlijk van de behandelend ambtenaar of archivaris. * **Uitzondering**: Bij P. Plakké (No. 134) valt op dat de pensioengrondslag aanzienlijk hoger is dan het salaris (ƒ 2600 vs ƒ 1550). De voetnoot verklaart dit door te verwijzen naar een specifiek artikel uit de Pensioenwet van 1922. ---
Brief (correspondentie)
* **Doel van de brief:** Het aanvragen van een gesprek tussen de vakbond en de directie van het Marktwezen over de werkroosters van de ambtenaren die de 'ventcontrole' (toezicht op straathandel) uitvoeren. * **Taalgebruik:** Formele stijl uit de vroege 20e eeuw, gekenmerkt door beleefdheidsvormen ("beleefd de vrijheid nemen", "Weledelzeergeleerde Heer"). * **Administratieve sporen:** Het briefpapier toont wijzigingen in het secretariaatsadres en telefoonnummer (doorhalingen), wat wijst op een recente verhuizing van de afdeling Amsterdam. De paarse stempel rechtsboven ("M. 1939") is een registratiestempel van de ontvangende instantie (het Marktwezen). * **Personen:** Ondertekend door de secretaris, D. Mouner (mogelijk D. Mouwer). De brief noemt specifiek een controleur-marktopzichter, de heer N. van Burg.
Politierapport / Proces-verbaal (Ambtelijke melding).
Het document is een getuigenverslag van een politieagent die belast was met de marktdienst in Amsterdam Oud-West. De kern van de rapportage is een escalatie tijdens een routinecontrole op de 'Ventverordening'. De verbalisant constateert dat de bloemenverkoper A. Bos een ongeoorloofde plek inneemt met zijn bakfiets. Wanneer de agent een bekeuring (proces-verbaal) wil uitschrijven, slaat de vlam in de pan: de verkoper deelt een vuistslag uit aan de agent en uit ernstige bedreigingen. Opvallend is dat omstanders ("burgers") moesten ingrijpen om de agent te ontzetten. De tekst bevat interessante details over het taalgebruik ("kop van je romp afslaan") en de sociale verhoudingen op de markt. De laatste zinnen zijn doorgehaald, wat kan duiden op een latere administratieve verwerking of een correctie in de formele aanklacht (mogelijk werd de mishandeling in een apart dossier behandeld).
Getypte uitnodiging voor een vergadering (doorslag of stencildruk) met handgeschreven annotaties.
* **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke formele spelling ("noodig", "eener", "den"). * **Inhoud:** Het betreft een oproep voor een spoedvergadering. Opvallend is agendapunt 1, waarbij notulen van april 1940 (vóór de Duitse inval) pas in november 1940 worden goedgekeurd. Dit duidt op een langdurige onderbreking van de reguliere werkzaamheden door de oorlogssituatie. * **Kantooruren:** Het voorstel tot wijziging van kantooruren (agendapunt 2) heeft in november 1940 waarschijnlijk te maken met de opgelegde verduisteringsmaatregelen of de spertijd (avondklok) die door de bezetter was ingevoerd. * **Annotaties:** De rode krabbel onderaan ("zie 84/107 17.1940") is een archiefverwijzing naar een gerelateerd dossier of correspondentienummer uit dat jaar.
Getypte uitnodiging voor een spoedvergadering.
* **Doel:** De brief dient als een formele oproep voor een urgente bijeenkomst van de dienstcommissie op dezelfde dag als de dagtekening (15 november 1940). * **Inhoudelijke punten:** * Er is sprake van een lange onderbreking in de formele verslaglegging; de notulen van vóór de Duitse inval (5 april 1940) moeten nog worden goedgekeurd. * De wijziging van kantooruren (agendapunt 2) is een typisch verschijnsel tijdens de bezetting, vaak ingegeven door verduisteringsvoorschriften, spertijden of brandstofbesparing. * **Taal en spelling:** Het document hanteert de toen gebruikelijke formele spelling (bijv. "eener", "den"). Opvallend is het consequente gebruik van de letter 'y' in plaats van 'ij' in woorden als "bywoning", "by" en "Wysiging", wat vaker voorkwam op bepaalde types schrijfmachines uit die tijd. ---
Getypte nominatieve lijst (loonaffiche/salarisoverzicht).
* **Inhoud:** Het document bevat een alfabetische lijst van ambtenaren met hun totale jaarsalaris over 1940. De tekst in de koptekst verwijst naar "stamkaarten", wat aangeeft dat dit een uittreksel is uit de centrale personeelsadministratie. * **Salarisverhoudingen:** Er is een aanzienlijk verschil in bezoldiging zichtbaar. De meeste ambtenaren verdienen tussen de 1.500 en 2.000 gulden. Uitschieters zijn de lagere bedragen (zoals A.H. Klaassens met 610,88 gulden, mogelijk een deeltijd- of juniorfunctie) en de hoge bedragen (zoals Dr. A.v.d. Laan met 6.550,08 gulden, wat duidt op een hoge academische of leidinggevende positie). * **Administratieve tekens:** * De handgeschreven kruisjes ('x') bij A.H. Drukker en Dr. A.v.d. Laan en de diverse schuine strepen/vinkjes achter bedragen wijzen op een handmatige verificatie door een accountant of administrateur. * Onderaan staat de term "Transporteeren", wat betekent dat het totaalbedrag (76.978,77 gulden) wordt overgedragen naar een volgende pagina van de lijst.
Ziekteverzuimformulier (kopie) van de gemeente Amsterdam.
Het document is een administratieve melding van ziekteverzuim voor een Amsterdamse ambtenaar in juni 1941. Uit de gegevens blijkt dat de heer N. van Burg (53 jaar oud op dat moment) door een ongeval arbeidsongeschikt is geraakt en is opgenomen in het Binnen-Gasthuis. Zijn functie was 'contrôleur-marktopzichter', wat betekent dat hij verantwoordelijk was voor het toezicht op de Amsterdamse markten. Hij viel onder salarisgroep III en dit was zijn eerste verzuim van het kalenderjaar. Het document is een kopie, bedoeld voor de administratie van de betreffende dienst (Marktwezen).
Administratief formulier (kennisgeving van 'Lichte Dienst' na ziekte).
* **Inhoud:** Het document is een officiële melding dat een medewerker van de Amsterdamse marktdienst, de heer N. van Burg, na een langdurige ziekteperiode (van 13 juni tot 16 november 1941) zijn werkzaamheden in 'Lichte Dienst' hervat. * **Functie:** De betrokkene was 'contrôleur-marktopzichter', een functie belast met het toezicht op de orde en naleving van regels op de Amsterdamse markten. * **Administratieve kenmerken:** Het betreft een 'COPIE' (waarschijnlijk een doorslag voor het eigen dossier van de dienst). De paarse stempel met het nummer `84/122/3` duidt op een centrale registratie van ziektegevallen. * **Medische controle:** De melding is gericht aan Dr. J.P. Hofstee. In deze periode was de controlerend gemeentearts verantwoordelijk voor het beoordelen van de arbeidsgeschiktheid van gemeenteambtenaren.
Administratieve kennisgeving (formulier voor "Lichte Dienst"), gemarkeerd als "COPIE".
Het betreft een personeelsdocument van de Amsterdamse gemeentelijke dienst 'Marktwezen'. Het formulier dient om de controlerend gemeente-arts te informeren dat de ambtenaar N. van Burg wegens gezondheidsredenen overgaat op "Lichte Dienst" (L.D.). In dit specifieke geval houdt dit in dat de werknemer per direct slechts halve dagen zal werken. Het document is een typevoorbeeld van de vergaande administratieve verslaglegging binnen de gemeente. Er is expliciet aangegeven dat er geen sprake is van een voorafgaand ziektegeval, wat betekent dat de aanpassing van de werkduur preventief of direct na constatering is ingezet. Opvallend is de wijziging onderaan het formulier waarbij de vraag naar de leeftijd is doorgehaald en vervangen door het geboortejaar (1888).
Administratieve lijst (salarislijst).
* **Handschrift:** Een verzorgd en geoefend kantoorschrift (lopend cursiéf). De cijfers zijn consistent en duidelijk genoteerd voor boekhoudkundige doeleinden. * **Structuur:** Het document is strikt alfabetisch geordend op achternaam, verdeeld over twee kolommen. De 'r' achter sommige bedragen duidt waarschijnlijk op een controle-teken (revisie). * **Inhoudelijke details:** * De salarissen variëren sterk, van f 386,26 (A.H. Drukker) tot f 6352,11 (C.F. Sixma), wat duidt op een grote diversiteit in functieniveaus binnen de organisatie. * Er is sprake van specifieke inhoudingen (inkoop pensioen) en toeslagen (gebruik eigen rijwiel). De rijwieltoelage van 12 gulden per jaar is een kenmerkend tijdsbeeld. * De opmerking over "Dr. A. v/d Laan" suggereert dat deze persoon niet in het reguliere kaartsysteem (de stamkaarten) voorkwam, mogelijk vanwege een tijdelijke aanstelling of een afwijkende status.
Getypte tabel (doorslag of origineel op briefpapier).
* **Administratieve Opzet:** De tabel is een nauwkeurig overzicht van salarisgegevens. Opvallend is dat bij de 'Nieuwe toestand' de kolom 'oververdiensten' structureel wordt ingevuld, wat leidt tot een aanzienlijke verhoging van de 'pensioens-grondslag'. * **Terminologie:** * **D.N.Z. dienst:** Waarschijnlijk de 'Dienst Niet-Zondagse arbeid' of een specifieke markt-gerelateerde toelage voor diensten op afwijkende tijden. * **Salarisgroepen:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen de klassen I tot en met IV. * **Uniform-kleeding:** Voor controleurs en opzichters was een kledingtoelage gebruikelijk. * **Correcties:** Er zijn handgeschreven aantekeningen ("bevestigde grondslag") en vinkjes gezet, wat duidt op een controleproces door een accountant of de personeelsadministratie.
Administratieve salarislijst.
Dit document is een indringend voorbeeld van de Nederlandse bureaucratie onder Duitse bezetting. Terwijl het op het eerste gezicht een droge financiële lijst lijkt, onthullen de voetnoten de persoonlijke drama's en politieke keuzes van die tijd: * **Vervolging:** Voetnoot 4 toont de werking van de rassenwetten; een ambtenaar (R. Hooft) werd ontslagen vanwege een "gemengd huwelijk" (meestal een huwelijk tussen een niet-Jood en een Jood). * **Verzet/Repressie:** Voetnoot 7 vermeldt een ambtenaar (D.H.V. Schiermeier) wiens salaris stopte vanwege arrestatie door de *Sicherheitsdienst* (SD). * **Collaboratie:** Voetnoot 6 laat zien dat een werknemer (R. Poelstra) vrijwillig dienst nam bij de *Waffen S.S.*. * **Arbeidseinsatz:** Voetnoot 1 documenteert de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. * **Bestuurlijke aanpassingen:** Voetnoten 8 en 9 verwijzen naar de "Gevolmachtigde voor Gross.bedrijven", wat duidt op de reorganisatie van de handel en distributie onder toezicht van de bezetter.
Ambtelijke brief / Briefrapportage.
De brief is een formeel verzoek van de directeur van de Centrale Markt in Amsterdam aan de Wethouder voor de Levensmiddelen. In het schrijven wordt gerapporteerd over drie mannen uit Rijnsburg die op 18 november 1944 betrapt zijn op "onbevoegde groothandel". De directeur heeft zelf reeds de maximaal toegestane straf binnen zijn bevoegdheid opgelegd: een marktverbod van 14 dagen. Hij acht dit echter onvoldoende en adviseert de wethouder om bij de Burgemeester van Amsterdam aan te dringen op een verbod voor onbepaalde tijd. De nauwkeurige persoonsgegevens (inclusief geboortedata en adressen) duiden op een officiële politionele afhandeling. Opvallend is dat twee van de drie verdachten nog minderjarig waren (16 en 17 jaar oud).
Inspectierapport (Rapport van de Controleur).
Dit rapport, opgesteld door controleur N. Burg, betreft een inspectie op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Drie mannen uit de regio Rijnsburg/Leiden werden aangetroffen met grote hoeveelheden groenten (andijvie, waspeen, prei, radijs en selderij) in een loods. Hoewel de mannen claimden dat de waar van eigen teelt was en legaal was aangevoerd via een schipper, ontbraken de juiste papieren. Met name Adrianus den Heyer kon geen marktkaart overleggen. Een vierde persoon, P. Nieuwboer, was niet aanwezig maar had wel voorraad in de loods liggen. De handgeschreven aantekeningen onderaan het document suggereren dat er strafmaatregelen zijn voorgesteld: een hechtenis van 14 dagen en een voorstel voor een maatregel van onbepaalde tijd vanwege "onbevoegd uitoefenen handel". Tevens werd er opdracht gegeven Nieuwboer op te sporen en de huurder van de loods te onderzoeken.
Getypt rapport (afschrift).
Het document is een officieel verslag van twee inspecteurs (Reygwart en Van Burg) aan de Inspecteur van het Marktwezen. Zij rapporteren over een onderzoek naar de illegale verkoop van aardappelen in de Amstelveenschepolder en het Boschplan (het huidige Amsterdamse Bos). De kernpunten uit het rapport zijn: * **Vaststelling:** De inspecteurs troffen veel mensen op de fiets aan met zakken aardappelen. * **Locatie:** De verkoop vond plaats bij de "Speelweide" in het Boschplan. * **Werkwijze:** Aardappelen werden ter plekke gerooid en verkocht voor 5 gulden per half mud (ca. 35 kg). * **Betrokkenen:** Bedrijfsleider J. Schoneville en eigenaar P. Fransen worden met naam en adres genoemd. * **Verweer:** De bedrijfsleider claimde niet te weten dat de verkoop verboden was en stelde dat hij handelde in het belang van het publiek. * **Resultaat:** Een handgeschreven aantekening meldt dat de aflevering op 15 september door personeel van het Marktwezen (M.W.) is stopgezet.
Getypte lijst met handgeschreven annotaties; een bijlage bij een officiële brief.
* **Doorhalingen:** De namen en gegevens van alle 16 personen zijn met een dikke zwarte lijn doorgestreept. Dit duidt er meestal op dat een taak is voltooid of dat de personen van een actieve lijst zijn afgevoerd. * **Handgeschreven toevoegingen:** * Er zijn afkortingen voor weekdagen genoteerd bij de eerste zes namen (M, Di, Do, Wo). Dit suggereert een gepland bezoek- of inspectieschema. * Rode kruisjes `[x]` zijn gezet bij de eerste negen namen. * Er is een handgeschreven nummering van 1 tot 16 toegevoegd. * Bij de tweede naam (Van Greuningen) is de opmerking "belet" genoteerd, wat betekent dat men de persoon niet kon bereiken of dat toegang werd geweigerd. * **Geografie:** Alle adressen bevinden zich in Amsterdam, hoofdzakelijk in de wijken West, Zuid en de Grachtengordel. De Romeinse cijfers (I, II, III) duiden de verdieping aan. * **Papier:** Onderaan het document is een blindstempel of watermerk zichtbaar: `[MEGAARD BOND NED FABRIKAAT]`.
Administratieve lijst (distributielijst voor schoeisel)
Het document is een personeelslijst van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Uit de kolom "Maat" en de voetnoten blijkt dat dit een overzicht is voor de toewijzing van schoeisel, een schaars goed dat destijds op rantsoen was. * **Administratieve nauwkeurigheid:** Van elke persoon worden de volledige naam, geboortedatum, adres en het nummer van de distributiestamkaart genoteerd. Dit was essentieel voor de controle op de rechtmatige distributie van goederen. * **Annotaties:** De rode kruisjes (X) en de handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de dynamiek van het proces: wie heeft de schoenen al ontvangen en wie moet ze nog krijgen. De doorgestreepte namen (zoals N. van Burg en Jac. Broerse) wijzen op personen die om onbekende redenen (ontslag, deportatie, overlijden of reeds voorzien) van de lijst zijn verwijderd. * **Locatie:** De adressen beslaan een groot deel van Amsterdam (o.a. De Pijp, Oud-West, de Indische Buurt) en omliggende gemeenten zoals Landsmeer.
Archieflijst-vermeldingen
Getypt ambtelijk overzicht (bijlage bij een brief).
| 92 | N.van Burg | contr.-marktopzichter | III | *f* 1900,- | *f* 85,- | *f* 1985,- | *f* 2000,- | *f* 85,- | *f* 2085,- | 1-4-1941 |
Getypte nominatieve lijst (loonaffiche/salarisoverzicht).
| N. van Burg | " | 1.704,04 |
Getypte administratieve lijst (nominatieve lijst).
| N.van Burg | " | 1.704,04 |
Koopliedenlijsten
Onbekend
Onbekend
Onbekend
Uilenburg — standplaats " 1
Uilenburg — standplaats B
Waterlooplein — standplaats 1336,04 2)
Waterlooplein — standplaats 1336,04 2)
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE Prof.Ir.B.v.d.Burg, hoogleeraar Landbouw Hoogeschool Ir.Alph.Roebroek, Directeur-Generaal v.d.Landbouw. Notaris G.Sluis, penningmeester, giro no.22046.
# TRANSCRIPTIE J. N. Loggem Zwanenburgwal no 14$^a$ III centrum Alhier
# TRANSCRIPTIE C. J. Tounis. Lindengracht 211 II J. van Velzen Weesperstraat 125 II M. v. Wijk Bellamystr. 22 III J. S. v. d. Zwaan Burg. Tellegenstr. 70 h
# TRANSCRIPTIE [Linksboven, in stempelkader:] BIJBLAD VAN: M. -- No. 90/71 / 193 9 [Handgeschreven in stempel:] 29/12-'39 DOORGEZONDEN: [Rechtsboven, potlood:] 066 [Rechterzijde, handgeschreven notities:] mosplein Mr. Burg. Ter kennisneming? 29-12-39 [Onleesbare paraaf, mogelijk 'deRuiter'] 2/1 40 [Onleesbare paraaf, mogelijk 'Burg.'] Opbergen 3-1-'40 [Onleesbare paraaf] [Rechtsonder, handges...
# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] BIJBLAD VAN: M. No. 90/58/1 1939 DOORGEZONDEN: 18/10 - '39 [Handgeschreven tekst rechtsboven:] 611 a Hr. v Burg ter kennisneming afvoeren per 21/10/39 18-10-'39 de Boer [onderstreept] [Handgeschreven tekst middenrechts:] reeds afgewerkt. van soll. lijst. no. 463 opbergen. [Handtekening, vermoedelijk Slothouwer] [Gedrukte tekst linksonder:] Alg. Zaken Model ...