H. de Haan

Melding van ziektegeval (administratie-kopie).

* **Functie en status:** De betrokkene, H. de Haan, werkt als 'halknecht'. Dit was een ondersteunende functie in de Amsterdamse markthallen (zoals de Centrale Markthallen). Hij is aangemerkt als 'werkman', wat betekent dat hij onder de arbeidsvoorwaarden voor arbeiders viel en niet onder het ambtenarenreglement. * **Administratieve verwerking:** Het document is een kopie voor de eigen administratie van de dienst, wat blijkt uit de "COPIE" stempel en het paarse archiefnummer. De ziekmelding werd direct doorgegeven aan de controlerend gemeentearts, een standaardprocedure ter voorkoming van ongeoorloofd verzuim. * **Details verzuim:** Het betreft het eerste verzuim van de werknemer in het kalenderjaar 1939. Zijn leeftijd (39 jaar) en loongroep (II) zijn genoteerd voor de loonadministratie en sociale verzekeringen.

Archiefkaart (waarschijnlijk afkomstig uit een politieregister of sociaal-administratief archief).

Dit document is een registratie van een kleine schuld of wanbetaling. De heer Meine Landkroon kocht op 9 december 1939 voor vier gulden aan goederen bij een marktkraam, maar verzuimde te betalen. De kaart is officieel verwerkt op 22 januari 1940, zoals blijkt uit de stempel. De afkorting "B." aan het eind staat voor "Betrokkene" of "Beklaagde". De rode notitie "Armenzorg" met telefoonnummer wijst erop dat de betrokkene ondersteuning ontving van de gemeentelijke sociale dienst, of dat deze instantie werd ingeschakeld om de schuld te verifiëren of te bemiddelen.

Nominatieve lijst (loonlijst).

* **Administratieve correcties:** Het document bevat belangrijke handmatige wijzigingen in de eerste lijst. De naam *H.J. Meijman* en het bijbehorende bedrag van *f 1.505,30* zijn bovenaan toegevoegd. Om het eindtotaal van *f 10.862,90* kloppend te maken, is het bedrag van G.A. Oosterhoff handmatig gewijzigd van *1.506,32* naar *1.556,21*. * **Valuta:** Bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (f). * **Structuur:** De lijst is onderverdeeld in twee categorieën: reguliere werklieden en voormalige reservisten die gedurende het jaar de status van ambtenaar hebben verkregen. * **Bronverwijzing:** De tekst verwijst naar "stamkaarten werklieden", wat duidt op een centrale personeelsadministratie waarbij individuele kaarten werden bijgehouden.

Verslag / Ambtelijke correspondentie.

Het document is een formeel rapport over een gevonden voorwerp. Een medewerker van de Gemeentelijke Vischmarkt, de heer H. de Haan (halknecht), heeft tijdens zijn vroege dienst op de De Ruyterkade een portefeuille gevonden. Opvallend is de gedetailleerde tijdsaanduiding: gevonden om 06:00 uur en overgedragen aan de chef om 06:30 uur. De inhoud van de portefeuille bestond uit zakelijke documenten ("handelspapieren") en postzegels, maar bevatte geen contant geld. De portefeuille is uiteindelijk officieel overgedragen aan de politiepost bij het Centraal Station voor verdere afhandeling en opsporing van de rechtmatige eigenaar. De brief dient als administratieve verantwoording van deze gebeurtenis binnen de dienst Marktwezen.

Personeelsregister / Salarisadministratie (handgeschreven grootboek).

* **Structuur:** Het document is opgedeeld in functionele groepen. Bovenaan staan de administratieve en toezichthoudende functies (Contrôleurs, Schrijvers), ingedeeld in Salarisgroep I en II. Onderaan is een aparte sectie voor "WERKLIEDEN" (Groep II en IV), bestaande uit technische en facilitaire rollen. * **Financiële verandering:** Er is sprake van een algemene loonsverhoging. Voor de contrôleurs stijgt het basissalaris bijna uniform van 1800 naar 1900 gulden. Bij de werklieden wordt het loon per week of per uur (bijv. 31,20 naar 32,88) omgerekend naar een jaargrondslag. * **Pensioenen:** Verschillende opmerkingen verwijzen naar de "P.W. 1922" (Pensioenwet 1922), specifiek artikel 150, wat duidt op een regeling voor ambtenarenpensioenen. * **Inhoudelijke details:** * **Ongehuwdenkorting:** Bij de schrijvers (Groeneveld en Lobbes) wordt melding gemaakt van een "3% Ongehuwdenkorting", een fiscale maatregel uit die tijd waarbij vrijgezellen minder netto overhielden. * **Overdiensturen:** Bij de werklieden wordt het jaarsalaris inclusief een vast bedrag aan overuren berekend.

Handgeschreven bericht op een bedrijfskaart met voorgedrukte stempelgegevens.

Dit document is een zakelijke verklaring waarin een vishandelaar de historische afname van aal (paling) aan een klant bevestigt. Er is een opvallende stijging in de geleverde hoeveelheid te zien: van 23 kg in het laatste vooroorlogse jaar (1939) naar maar liefst 573 kg in het eerste oorlogsjaar (1940). De diverse stempels en handgeschreven codes wijzen erop dat dit document later als bewijsstuk is opgenomen in een administratief of juridisch dossier. De paarse datumstempel "30/5" geeft aan dat de kaart een week na verzending is verwerkt door de ontvangende instantie.

Brief/Ambtelijk schrijven

* **Inhoud:** De brief dient als officiële bevestiging van de personele bezetting van een nieuw ingestelde "Verdeelingscommissie". De afzender stelt twee ambtenaren van zijn eigen dienst beschikbaar voor de rollen van voorzitter en secretaris. Daarnaast worden twee burgerleden met hun adres vermeld. * **Schrift:** Een duidelijk leesbaar, rechtopstaand curasiefhandschrift in inkt. Er zijn enkele doorstalingen en correcties zichtbaar (bijv. bij de naam van de dienst van De Haan). * **Terminologie:** Het taalgebruik is formeel-ambtelijk ("heb ik de eer U", "vereenigt"). De term "Verdeelingscommissie" duidt op de bureaucratische organisatie rondom de distributie van schaarse goederen. * **Personen:** * D.H. de Haan (Inspecteur van het Marktwezen). * H.A. van Duinhoven (Bureauchef). * K. Lammers (Lid, woonachtig op de Kleine Kattenburgerstraat). * H. Gootjes (Lid, woonachtig op de Ferdinand Bolstraat).

Getypte personeels- en salarislijst met handgeschreven aantekeningen.

* **Salarisstructuur:** Er is een duidelijke verhoging zichtbaar in de "Jaar-wedde" voor bijna alle personeelsleden (veelal van f 1800.- naar f 1900.-). Ook de "Vaste toelage 5%" stijgt proportioneel (van f 90.- naar f 95.-). * **Pensioengrondslag:** Deze kolom fungeert als de som van de wedde en toelagen. Bij sommige personen (Hooft, Nieuwenhuys) zijn er specifieke pensioenafspraken aangeduid met een "a)". * **Differentiatie:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen administratieve functies (Contrôleur, Schrijver) die per jaar worden betaald, en "Werklieden" (handarbeiders) die een weekloon ontvangen. * **Inhoudingen:** Bij Groeneveld en Lobbes (Schrijvers in Sal. groep I) staat een handgeschreven opmerking over "3% ongeh. aftrek". Dit verwijst naar een inhouding voor ongehuwden, wat destijds een gebruikelijke fiscale of sociale maatregel was. * **Oververdiensten:** Bij de werklieden wordt melding gemaakt van "oververdiensten" (bonussen of overuren) die in de pensioengrondslag zijn verwerkt.

Handgeschreven brief met ambtelijke aantekeningen.

* **Inhoud:** De afzender, M. Groot uit Alkmaar, verzoekt de Amsterdamse marktinspectie om een assistentenkaart voor diens zoon, H. de Haan. De reden voor de aanvraag is de fysieke gesteldheid van de ouder (ouderdom en slechtziendheid), waardoor hulp bij de marktactiviteiten noodzakelijk is. * **Persoonsgegevens:** De zoon, H. de Haan, is op dat moment 27 jaar oud (geboren in 1915 te Amsterdam). Opvallend is dat de achternaam van de zoon afwijkt van die van de afzender (Groot), wat kan duiden op een stiefzoon of een moeder die haar eigen naam gebruikt. * **Ambtelijke verwerking:** De brief is voorzien van een officieel inkomend nummer (22/6/1) en een jaartalstempel. De potloodaantekeningen "De Vries", "Willemsmarkt?" en "Bloemenmarkt" wijzen erop dat de aanvraag intern is doorgestuurd naar specifieke marktmeesters of afdelingen om te controleren of de aanvrager daar werkzaam is.

Getypt administratief overzicht (tabel) met handgeschreven toevoegingen.

* **Inhoud:** Het document is een mutatie- of herberekeningslijst voor de pensioenadministratie. Het doel is om vast te leggen hoe de 'pensioengrondslag' (het bedrag waarover pensioen wordt opgebouwd) verandert. * **Looncomponenten:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen het vaste weekloon en de 'oververdiensten' (extra inkomsten). Uit de voetnoot blijkt dat deze oververdiensten voor een groot deel voortvloeien uit 'continue-arbeid' (ploegendienst). * **Berekening:** De pensioengrondslag lijkt een optelsom van het jaarloon (weekloon x factor) en de jaarlijkse oververdiensten. Opvallend is dat bij bijna alle werknemers het weekloon gelijk blijft, maar de post 'oververdiensten' wijzigt, wat resulteert in een nieuwe, meestal hogere pensioengrondslag. * **Functies:** De genoemde beroepen (bankwerker, stoker, monteur, electricien) duiden op een technische of industriële werkomgeving, zoals een fabriek, een centrale of een werkplaats van de spoorwegen.

Officiële circulaire / Dienstbrief van de Gemeente Amsterdam.

* **Vorm:** Het document is een standaard administratief formulier van de gemeente Amsterdam, ingevuld met een schrijfmachine. De aanwezigheid van stempels en handgeschreven parafen duidt op een actieve administratieve verwerking. * **Inhoud:** De kern van de brief is een instructie om de afhandeling van schadeclaims bij diefstal van gehuurde fietsen te centraliseren. Voorheen leidde de decentrale afhandeling door verschillende diensten blijkbaar tot "moeilijkheden" (inconsistenties). Voortaan moet de afdeling Assurantiezaken en Wettelijke Aansprakelijkheid (Ass. Z. en W.A.) dit proces beheren. * **Annotaties:** De handgeschreven opmerking bovenin geeft aan naar welke ambtenaren (H. de Haan, Broese Jonkman en Hahn) een kopie is gestuurd. De notitie "C.S. Stadhuis" verwijst naar de Centrale Schrijfkamer.

Handgeschreven memo/notitie op een los vel papier.

Het document is een interne instructie of werkaantekening voor het plannen van een bijeenkomst. De afzender of ontvanger is waarschijnlijk de heer H. de Haan. De kern van de notitie is een verzoek om een vergadering te arrangeren ("verzoeke arrangeeren") voor de "Commissie verdeeling Zeevisch" op vrijdag 18 september 1942 om 14:00 uur. Er worden specifieke namen genoemd die bij deze afspraak betrokken zijn: Anneke Mos, een "meneer Fred" met zijn dochter, en een "zuster" (mogelijk een verpleegster of een religieuze zuster, gezien het taalgebruik van die tijd). Onderaan het document staat een korte bevestiging, gericht aan Mevrouw V. Beers, waarin wordt toegezegd dat de afspraak genoteerd zal worden ("Zullen noteren!").

Administratieve lijst, waarschijnlijk een deel van een register of indexkaartensysteem.

* **Handschrift:** Een duidelijk, geoefend Nederlands cursiif handschrift uit de vroege tot midden 20e eeuw. * **Structuur:** De lijst is georganiseerd in kolommen. De kolomkop "Bestuursleden" is krachtig doorgehaald, wat erop wijst dat het formulier is hergebruikt of dat de status van de personen op de lijst is gewijzigd naar een andere categorie (zoals gewone leden of werknemers). * **Taalgebruik:** Het gebruik van de verbogen vorm "den directeur" is typerend voor de Nederlandse schrijftaal van vóór de spellinghervormingen van het midden van de 20e eeuw.

Personeelslijst ten behoeve van de administratie tijdens de Duitse bezetting.

* **Inhoud:** Het document biedt een gedetailleerd overzicht van het mannelijk personeel van een (niet nader genoemd) bedrijf op een specifiek peilmoment in de oorlog. Naast persoonlijke gegevens zoals gezinssamenstelling en geboortedatum, was de vermelding van het Persoonsbewijsnummer (geïntroduceerd in 1941) verplicht. * **Geografie:** De genoemde adressen (o.a. Kattenburgerkade, Vinkenstraat, Stadionweg) situeren het personeel en waarschijnlijk ook het bedrijf in Amsterdam. * **Mutaties:** De vele rode kruisen, doorhalingen en potloodaantekeningen wijzen op een actieve administratie. De rode kruisen bij de onderste namen duiden mogelijk op personeelsleden die zijn opgeroepen voor de Arbeidseinsatz of om andere redenen uit dienst zijn getreden kort na 1 april 1943. * **Functies:** Hoewel het formulier vraagt om een functievermelding, is deze kolom voornamelijk gebruikt voor adresgegevens, met uitzondering van de latere aantekening "expeditieknecht".

Administratieve loonstaat / Pensioenoverzicht.

* **Terminologie:** "Bankw." staat voor bankwerker. "Id." (idem) verwijst naar de functie in de regel erboven. "Pensioen grondsl." is de pensioengrondslag (het deel van het loon waarover pensioen wordt opgebouwd). * **Berekeningswijze:** De pensioengrondslag lijkt te zijn gebaseerd op een jaarbedrag. Als we het weekloon vermenigvuldigen met 52 (bijv. 29,76 x 52 = 1547,52), komen we uit op de afgeronde bedragen in de tabel (1548). In de 'Nieuwe toestand' wordt hier de specifieke toeslag (L of T) bij opgeteld. * **Correcties:** F. Koning (nr 138) is aanvankelijk bovenaan doorgestreept en later onderaan de lijst opnieuw toegevoegd met een hogere loongroep (van IV naar V) en aangepaste bedragen. * **Classificatie:** De toevoegingen **L** en **T** zijn cruciaal voor de administratie: zij maken onderscheid tussen variabele verdiensten (overwerk) en structurele toeslagen (ploegendienst/continu-arbeid).

Getypte personeels- en salarislijst (doorslag of origineel op dun papier).

* **Structuur:** Het document is een vervolgblad (gezien de term "Transport") van een groter financieel overzicht. Het is onderverdeeld in drie hoofdgroepen: algemeen personeel (onder de transportpost), "Werklieden" en "Reservisten". * **Financiële details:** Bedragen zijn in Nederlandse guldens (f.). De "transport"-post van ruim 145.000 gulden suggereert een aanzienlijk personeelsbestand voor de gehele organisatie. * **Annotaties:** De voetnoten geven inzicht in de administratieve complexiteit: * **Detachering:** Personeel werd uitgewisseld tussen de dienst "Sociale Zaken" en "Marktwezen". * **Inkoop Pensioen:** Er werden bedragen ingehouden voor de opbouw van pensioen over eerdere tijdelijke dienstverbanden. * **Rijwieltoelage:** Een vergoeding van 12 gulden voor het gebruik van een eigen fiets, wat in die tijd een gebruikelijk vervoermiddel voor werk was. * **Namen:** De lijst bevat voornamelijk namen die beginnen met de letter V en W, wat bevestigt dat dit een alfabetisch gesorteerd deel van een grotere lijst is.

Financiële loonlijst of afrekening.

* **Administratieve Structuur:** Het document is onderverdeeld in categorieën: regulier personeel (onder Transport), "Werklieden" en "Reservisten dienstdoende als ambtenaar". Dit duidt op een hiërarchische of functionele indeling van het personeelsbestand. * **Financiële Details:** De bedragen zijn in Nederlandse guldens (f.). De post "Transport" geeft aan dat dit een vervolgpagina is van een langere lijst. * **Specifieke Vergoedingen en Inhoudingen:** * Er wordt melding gemaakt van een fietstoelage (f. 12,--), wat in die tijd een gebruikelijke vergoeding was voor ambtenaren die hun eigen vervoermiddel gebruikten voor het werk. * De "inkoop pensioen" verwijst naar de regeling waarbij tijdelijke diensttijd wordt meegeteld voor de pensioenopbouw, waarvoor een eenmalige of periodieke inhouding nodig was. * **Detacheringen:** De namen Viëtor en Cobussen worden genoemd in de voetnoot als zijnde gedetacheerd vanuit Sociale Zaken, wat inzicht geeft in de interdepartementale samenwerking of personeelsverschuivingen tijdens de oorlogsjaren.

Zakelijke brief / Personeelslijst.

* **Doel van het document:** Deze lijst is opgesteld in de context van de Duitse bezetting. Bedrijven waren verplicht hun personeelsbestand door te geven aan de autoriteiten (vaak het Gewestelijk Arbeidsbureau). * **Annotaties:** De rode kruisjes bij namen zoals E. Janbroers, W.A.J. ter Neuzen, J.P. Oosterling en C.F. Rosendahl suggereren een selectie. De potloodnotities bovenin ("4 personen", "vrijstelling?") wijzen erop dat er werd onderhandeld over wie er mocht blijven werken en wie eventueel in aanmerking kwam voor de *Arbeitseinsatz* (dwangarbeid in Duitsland). * **Demografie:** Het personeel bestaat voornamelijk uit mannen geboren tussen 1880 en 1915. De aanwezigheid van twee vrouwelijke kantoormedewerkers/laboranten is conform de tijdsgeest. * **Locatie:** Het bedrijf was gevestigd bij de Centrale Markthallen in Amsterdam-West, een cruciale plek voor de voedselvoorziening, wat mogelijk een reden was voor bepaalde vrijstellingen ("Sperre").

Administratief overzicht (loonlijst of pensioenoverzicht).

* **Inhoud:** Het document is een vergelijkingstabel voor loonaanpassingen. Opvallend is dat het basisweekloon voor de meeste werknemers gelijk blijft, maar dat de post "over verdienste" (extra inkomsten bovenop het basisloon) verandert. Dit heeft direct invloed op de "pensioen-grondslag" (het bedrag waarover pensioen wordt opgebouwd). * **Symboliek:** Er worden twee specifieke codes gebruikt om de wijziging in de pensioengrondslag te verklaren: * **L:** Toewijzing op basis van 'continue arbeid' (onregelmatige diensten of ploegendienst). * **Γ:** Toewijzing op basis van 'oververdiensten' (bijvoorbeeld provisie of bonussen). * **Beroepen:** De functies (zoals bankwerker, stoker en monteur) wijzen op een industriële omgeving, mogelijk een fabriek, machinekamer of een nutsbedrijf (zoals een gas- of elektriciteitsfabriek).

Bijlage bij een ambtelijke brief (personeelslijst met loon- en pensioengegevens).

Het document is een overzicht van loonwijzigingen en pensioenberekeningen voor specifiek technisch en uitvoerend personeel werkzaam bij het Marktwezen. De tabel vergelijkt de "Bestaande toestand" met de "Nieuwe Toestand". * **Lonen en pensioenen:** Wat opvalt is dat het basisweekloon in de meeste gevallen gelijk blijft, maar dat de "Oververdiensten" (extra inkomsten) en de daarvan afgeleide "Pensioensgrondslag" veranderen. Bij de meeste personen stijgt de pensioensgrondslag, wat gunstig is voor hun latere uitkering. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document bevat diverse handgeschreven correcties. * Functiewijzigingen: E.J. Stegeman verandert van "tuinman" naar "timmerm." (timmerman); R. Willems wordt "Machinistoker". * Bij R. Willems zijn ook de bedragen in de "Nieuwe Toestand" gecorrigeerd, wat wijst op een last-minute herberekening. * **Symbolen:** De tekens $\angle$ en $\Gamma$ worden gebruikt als voetnoten om de aard van de extra inkomsten te specificeren, namelijk voor ploegendienst ("continue arbeid") of algemene oververdiensten.

Handgeschreven rapport op gelijnd papier.

* **Inhoud:** Het rapport betreft de vermissing van een kleine hoeveelheid vis (totaal 4 kg) uit een levering van 15 kisten. De vis werd de middag ervoor opgeslagen in een afgesloten "ijshok". Bij het wegen de volgende ochtend bleken er tekorten te zijn bij drie verschillende firma's (Butman, H. v/d Voort en Gebrs. Prins). * **Vermoeden:** De rapporteur (Hobbes) benadrukt dat alleen hij en H. de Haan de sleutels hadden, wat suggereert dat de diefstal of fout ofwel door henzelf, ofwel vóór het afsluiten moet zijn gebeurd. * **Opvolging:** Onderaan is door een inspecteur aangetekend dat er op 21 juni 1944 een nader onderzoek moet plaatsvinden.

Archiefmap of omslagvel.

* **Materiaal:** Het document is een omslag van stevig, vezelrijk bruin pakpapier of karton, typerend voor archiefmappen uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Handschrift:** De naam "H. de Haan" is tweemaal in zwarte inkt geschreven in een vlot currens-handschrift. Opvallend is de macron (het streepje) boven de 'a' in "Han". Dit is een traditionele paleografische afkorting in het Nederlands om een dubbele klinker (aa) aan te duiden. Er staat dus "Haan". * **Visuele elementen:** Er zijn twee rode papieren etiketten opgeplakt met het wapen van Amsterdam (de leeuw die het schild met de drie Andreaskruisen vasthoudt). Het onderste etiket bevat de volledige tekst "GEMEENTEAMSTERDAM". Deze etiketten dienden waarschijnlijk als officiële markering van de herkomst van het dossier.

Document

Het document is een administratief overzicht van acht werknemers met technische functies zoals timmerman, elektricien, bankwerker en stoker. De tabel is gestructureerd om de wijziging in hun vergoeding te tonen. Belangrijke elementen in de tabel: * **Identificatie:** Elke werknemer heeft een nummer, naam en functieomschrijving. * **Oude toestand:** Toont de loongroep (III t/m V), het bruto weekloon, een overwerktoeslag en de daaruit voortvloeiende pensioengrondslag. * **Nieuwe toestand:** Het weekloon blijft gelijk, maar er wordt een "vaste toel." (vaste toeslag) geïntroduceerd. Deze toeslag bedraagt ongeveer 10% van het weekloon. * **Gevolg:** De introductie van deze vaste toeslag leidt tot een aanzienlijke verhoging van de "pens.grondslag" (pensioengrondslag). Zo stijgt de grondslag van H. de Haan bijvoorbeeld van 1993 naar 2155. De handgeschreven berekeningen onderaan lijken controles te zijn op hoe de jaarlijkse bedragen en pensioengrondslagen tot stand zijn gekomen. De berekening `32.88 * 52` (weekloon maal 52 weken) komt uit op 1709,76. Daarbij wordt 171,08 opgeteld (wat 52 keer de vaste toeslag van 3,29 is), wat leidt naar bedragen die de nieuwe pensioengrondslag onderbouwen.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE Th: de Haan. [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE af H.A.W. Sieburgh De Haan v. Duinkerken voor gezamenlijk onderzoek en uitvoeringsrapport 2-11-43 [rode paraaf / vink]

# TRANSCRIPTIE Den Heer. Directeur v/h. Marktwezen Jan van Galenstraat Amsterdam (W.)

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] Lzn. G. de Haan. [Linksboven, getypt:] HG. 26/70/3 M. [Midden, handgeschreven:] Verzonden 8/11-'39 [Rechts, getypt:] 6 November 1939. [Adresblok:] den Heer J.J. Hofman, Halmaheirastraat 4 III, Amsterdam-Oost. <u>Wijk 18A.</u> [Inhoud:] Mij is gerapporteerd, dat U op 28 October jl. op de markt aan het Dapperplein meer ruimte innam, dan waarop U r...