B. Steur
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
B. Steur uit Volendam was een visverkoper die in 1942 toestemming verzocht om vis te blijven leveren aan religieuze instellingen (pastorieën en kloosters) in Wittenburg en de Indische Buurt. Hij verkocht op diverse locaties waaronder de Vischmarkt, Nieuwmarkt, Waterlooplein, Gaaspstraat en Dapperstraat. In 1942 werd hij opgenomen in lijsten van marktkooplieden op het Waterlooplein en Uilenburg. In 1943 en 1944 bleef hij actief in de regulering van visdistributie via geleidebiljetten, waarbij hij leverde aan diverse afnemers in Amsterdam.
Relaties
Archiefdocumenten
Document
* **Structuur**: De lijst is opgedeeld in drie segmenten. Het eerste segment (percelen H) bevat perceelnummers. Het tweede segment bevat afwijkende codes (AG 25) en een notitie over "bietenplants" (bietenplanten). Het derde segment betreft een genummerde lijst onder de noemer "Bloemen". * **Inhoud**: De afkorting "pl. H" staat zeer waarschijnlijk voor "Plaats H" of "Perceel H", wat wijst op een indeling van land of tuinen. De vermelding van "bietenplants" suggereert dat dit een distributielijst is voor pootgoed of een overzicht van gewassen per persoon. * **Correcties**: De rode strepen en het grote kruis duiden op een dynamisch document. Mensen die van de lijst zijn geschrapt of wiens toewijzing is gewijzigd/voltooid, zijn doorgehaald.
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
* **Verzoek:** De briefschrijver, B. Steur uit Volendam, verzoekt om toestemming om vis te blijven leveren aan specifieke religieuze instellingen (pastorieën en kloosters) op Wittenburg en in de Indische Buurt in Amsterdam. Hij beroept zich op een jarenlange bestaande handelsrelatie. * **Toon:** De brief is geschreven in een zeer formele en nederige stijl ("Hoogedele Heer", "beleefd", "d.w. dienaar"), wat gebruikelijk was voor officiële correspondentie in die tijd. * **Administratieve afhandeling:** Het document toont de bureaucratische gang van zaken. Er zijn dossiernummers toegekend en er is intern overleg gepleegd via kanttekeningen op het originele schrijven. * **Interne kritiek:** De notitie in blauw potlood is cruciaal. De ambtenaar (geparafeerd met 'D') uit zijn scepsis over de integriteit van Steur. Er wordt verwezen naar eerdere problemen toen Steur op de markt stond en er wordt cynisch gevraagd of hij "nu weer een nieuwe smoes" heeft. * **Resultaat:** Het verzoek is resoluut afgewezen, zoals blijkt uit de grote, schuine tekst "afwijzen" rechtsonder.
Document
* **Vorm:** Het betreft een officiële, zakelijke mededeling. Het document is een doorslag of kantoorkopie, herkenbaar aan het ontbreken van een briefhoofd en de handgeschreven rode notitie die de verzending bevestigt. * **Inhoud:** De brief is een korte, formele afwijzing. De heer Steur uit Volendam had op 8 november 1942 een verzoek ingediend, maar dit wordt zonder verdere opgaaf van redenen (in dit document) geweigerd. * **Terminologie:** "j.l." staat voor "jongstleden" (de laatstleden maand november). "d.d." staat voor "de dato" (gedateerd op). "HB." rechtsboven is waarschijnlijk een afkorting voor een specifieke afdeling of dossierhouder (mogelijk Hoofdbureau).
Getypte administratieve namenlijst (mogelijk een leden- of distributieregister).
* **Inhoud:** De lijst bevat persoonsgegevens (naam, geboortedatum, adres) gesorteerd op een controlenummer met prefix 'BH'. De namen zijn gegroepeerd per achternaam (Schilder, Steur, Snoek, Tol, etc.). * **Geografie:** Het overgrote deel van de vermelde personen is woonachtig in Volendam. Onderaan de pagina staat één persoon (G. Ruurs) uit Monnickendam ('Mon'dam'). Typische Volendamse straatnamen zoals Zuideinde, Noordeinde en de Gouw zijn aanwezig. * **Terminologie:** Gebruik van 'Wijk'-aanduidingen naast straatnamen was gebruikelijk in de vroege 20e-eeuwse administratie. De kolommen '41/42' en '42/43' suggereren een jaarlijkse controle of betaling (bijv. contributie of distributierechten). * **Typografie:** Er is veelvuldig gebruik gemaakt van het herhalingsteken (") om 'Volendam' en de status in de jaarkolommen aan te geven.
Administratieve lijst van toegewezen marktplaatsen.
* **Administratieve structuur:** Het document is een register waarin marktvergunningen worden bijgehouden. De afkorting "id." (idem) wordt gebruikt om aan te geven dat de gegevens in die kolom gelijk zijn aan de bovenliggende regel (in dit geval de locatie Damrak en het artikel mosselen). * **Geografie:** De genoemde marktlocaties zijn de Amstelmarkt, het Damrak en de Gasmarkt (bij de Westergasfabriek). De woonadressen van de kooplieden tonen een spreiding over Amsterdam (Oosterparkbuurt, Dapperbuurt, Jordaan), met uitzondering van de eerste inschrijving uit Volendam. * **Handelswaar:** De lijst weerspiegelt de handel in primaire levensmiddelen zoals vis, mosselen en broodproducten. Opvallend is de concentratie van musselenhandelaren op het Damrak in september 1942. * **Schrift:** Het document is geschreven in een vlot, ambtelijk cursief handschrift uit de midden-20e eeuw. De afkorting "m.i.v." staat voor "met ingang van".
Getypte lijst / Registerpagina
Het document is een overzichtslijst van Amsterdamse marktkooplieden, waarschijnlijk uit de jaren '30 of het begin van de jaren '40. De kolommen bevatten respectievelijk de naam van de handelaar, de geboortedatum, het woonadres, de toegewezen markt (standplaats) en het type goederen dat wordt verhandeld. Opvallend is de variëteit aan handelswaar: van levensmiddelen (vis, groenten, fruit, zuurwaren) tot textiel (manufacturen, kousen, corsetten) en overige artikelen (ijzerwaren, rijwielonderdelen). Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van aanhalingstekens (") om herhalingen van voorgaande regels aan te duiden (ditto-tekens). De typografie vertoont de kenmerken van een standaard kantoormachine uit die tijd.
Document
De lijst is een systematische registratie van marktkooplieden in Amsterdam. De kolomstructuur is helder en consequent ingevuld. Opvallend is de vermelding van bekende Amsterdamse markten zoals het Waterlooplein, de Albert Cuypmarkt, de Dappermarkt en de markt in de Gaaspstraat. De handelswaar varieert van textiel en 'ongeregeld' (tweedehands of diverse goederen) tot levensmiddelen zoals vis en groenten. Een significant deel van de genoemde personen heeft namen die in die tijd veel voorkwamen binnen de Joodse gemeenschap (o.a. Polak, Vischjager, Salomon, Toff). De handgeschreven toevoeging "afvoeringen" linksboven is een sinistere aanwijzing dat deze administratie tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt door de bezetter of collaboreerde instanties om de deportatie van Joodse burgers te faciliteren.
Getypte namenlijst (doorslag of stencil) op gelinieerd papier.
* **Structuur:** De lijst is alfabetisch/thematisch geordend op achternaam (Schilder, Sier, Smit, Steur, Snoek, Tol, Tuip/Tuyp, Veerman, Zwarthoed). De codes "EM" en "BZ" in de eerste kolom duiden waarschijnlijk op verschillende categorieën of districten. * **Geografie:** Bijna alle personen zijn woonachtig in Volendam, getuige de straatnamen en de aanhalingstekens (") onder de plaatsnaam Volendam. De laatste vermelding betreft iemand uit Monnickendam (afgekort als Mon'dam). * **Inhoudelijke details:** Er is een opvallende variatie in spelling (Tuip vs. Tuyp). De kolommen rechts tonen kruisjes ("x") onder "41/42", wat wijst op een administratieve handeling (zoals de uitgifte van distributiekaarten, visvergunningen of tewerkstellingsregisters) in dat specifieke jaar. * **Status:** De lijst is een officieel administratief document, waarschijnlijk afkomstig uit een gemeentelijk archief of een oorlogsarchief (bijv. de administratie van de Voedselcommissaris of de tewerkstelling).
Document
* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.
Document
* **Structuur:** Het document is een voorgedrukt of getypt formulier dat handmatig is ingevuld met namen, aantallen en handtekeningen. * **Kenmerken:** * De letters "X" voor de nummers 405, 406, 407, 412 en 414 lijken een specifieke categorie of volledige levering aan te duiden (allen hebben een totaal van 3000). * Nummer 413 (C.W. Steur) is volledig doorgestreept, wat duidt op een annulering of correctie. * De handtekeningen in de kolommen bevestigen de ontvangst van de specifieke deel-leveringen. * **Terminologie:** Het woord "bokkingen" verwijst naar warm gerookte haring, een product dat in tijden van schaarste (zoals de Tweede Wereldoorlog of de periode direct daarna) vaak centraal werd gedistribueerd.
Administratief register (overzicht uitgifte geleidebiljetten).
Dit document is een wekelijks overzicht van de distributie van vis vanuit een gemeentelijke markt tijdens de Duitse bezetting. * **Geleidebiljetten:** Deze documenten waren in oorlogstijd verplicht voor het legale transport van goederen. Zonder een dergelijk biljet werd vervoer van handelshoeveelheden beschouwd als zwarte handel. * **Afnemers:** De lijst toont zowel grotere handelaren (zoals Bosman met 80 kg schol) als kleinere leveringen. Opvallend zijn de posten voor "Pastorie" (Ambonplein en Wittenburgergracht), wat duidt op visleveringen voor kerkelijke instellingen, mogelijk voor gaarkeukens of armenzorg. * **Vissoorten:** Er wordt melding gemaakt van brasem, schol, schar en gerookte spiering.
Administratieve lijst van afgegeven vervoerbewijzen voor viswaren.
* **Inhoud:** Het document registreert de uitgifte van transportvergunningen voor visserijproducten in de periode van 7 tot 14 augustus 1943. * **Kolomstructuur:** De lijst is opgebouwd uit: datum van uitgifte, volgnummer (57 t/m 63), naam van de ontvanger, adres/standplaats, hoeveelheid en type waar. * **Terminologie:** * **her.:** Afkorting voor haring. * **schol:** Vissoort (schol). * **Zeevisch:** Algemene term voor zoutwatervis. * **spiering:** Kleine vissoort. * **kg / p:** Gewichtsmaten in kilogrammen en ponden. * **Personen/Bedrijven:** Namen als 'Busman', 'Gerritsen', 'Steur' en 'Buter' verwijzen waarschijnlijk naar vishandelaren of transporteurs. De familie Steur is een bekende naam in de Nederlandse vishandel (Urk/Monnickendam). * **Locaties:** De adressen (Nieuwmarkt, Nieuwe Kerkstraat) duiden op Amsterdamse afnemers, terwijl de Velsenweg wijst op de aanvoerroute vanuit de haven van IJmuiden.
Document
Dit document vormt een nauwkeurige weergave van de visdistributie in Amsterdam gedurende één week in de herfst van 1943. * **Handelaren:** De genoemde namen (Busman, Wagenaar, Steur, Schilder, Mooger, Jonker) zijn hoogstwaarschijnlijk lokale visdetailhandelaren of transporteurs. * **Geografie:** De genoemde locaties (zoals Nieuwmarkt, Keizersgracht en Hobbemakade) zijn bekende plekken in Amsterdam, wat de herkomst van het document bevestigt. * **Producten:** Er is een duidelijke variëteit in vissoorten: schol en schar (platvis) voeren de boventoon, maar er is ook sprake van bot, "Kl Voorn" (kleine voorn) en "Gez bliek" (gezouten bliek, een kleine witvis). * **Controle:** De kolom "No Geleide biljet" en de stempel onderaan wijzen op een strikt bureaucratisch proces. Elk transport moest gedekt zijn door een officieel document om vordering of zwarte handel te voorkomen.
Register of overzichtslijst van afgegeven transportvergunningen (geleidebiljetten).
* **Administratieve functie:** Het document dient om de legale stroom van vis vanuit de centrale markt naar verschillende handelaren en locaties in de stad te registeren en te controleren. De opeenvolgende nummers van de geleidebiljetten (127 t/m 140) wijzen op een strikte administratie. * **Producten:** Er wordt een variëteit aan vissoorten genoemd: snoek, "kab" (waarschijnlijk kabeljauw), schol, schar, "gez bliek" (gezouten bliek), brasem, blei en wijting. * **Distributiepatroon:** Er is een duidelijk verschil tussen kleinschalige leveringen (bijv. J. Schilder met 5-10 kg naar verschillende adressen) en grootschalige partijen (bijv. Bosman op de Nieuwmarkt met hoeveelheden tot 229 kg). Dit suggereert een hiërarchie van kleine detailhandelaren versus grotere marktkramen of grossiers. * **Geografie:** De genoemde locaties (Weesperplein, Wittenburgergracht, Ambonplein, Keizersgracht, Nieuwmarkt) situeren dit document onomstotelijk in Amsterdam.
Document
Dit document is een registerblad waarop de uitgifte van transportvergunningen voor vis is vastgelegd. Elke vermelding bevat de datum, een volgnummer, de naam van de ontvanger, een adres of instantie, de hoeveelheid in kilogrammen en de vissoort. * **Ontvangers:** Opvallend zijn de leveringen aan "Wagenaar" ten behoeve van de **Joodsche Raad**. Andere ontvangers zijn particulieren of handelaren zoals Buter, J. Keijzer en B. Steur. * **Locaties:** De adressen verwijzen naar Amsterdam: de Lauriergracht, Nieuwmarkt (Nieuwm:), Wittenburgergracht (Witt:burggr:) en het Ambonplein (Ambonpl:). "Velsenweg" duidt mogelijk op een transportverbinding met de haven van IJmuiden. * **Vissoorten:** De lijst bevat zowel zoetwatervis (brasem, bliek) als zeevis (kabeljauw afgekort als 'kab:', sprot, haring en schol).
Administratief register / Overzichtslijst van transportvergunningen (geleidebiljetten).
* **Inhoud:** Het document legt de distributie en het transport van vis vast in de laatste jaren van de Tweede Wereldoorlog. Het betreft hier legale transporten waarvoor een 'geleidebiljet' nodig was om vordering door de bezetter of controle op de zwarte markt te voorkomen. * **Terminologie:** * **Bliek / Voorn / Kabeljauw / Schar:** Verschillende soorten witvis en platvis. * **Gest. bliek:** Afkorting voor 'gestoomde' of 'gezouten' bliek. * **Joodsche Inrichtingen:** Opvallend is de levering aan Joodse instellingen in december 1943. Hoewel de grote deportaties toen grotendeels voltooid waren, bleven er kleine groepen (zoals in het Joods Ziekenhuis aan de Nieuwe Keizersgracht) achter die nog van voedsel moesten worden voorzien. * **Locaties:** De genoemde locaties (Nieuwmarkt, Wittenburgergracht, Ambonplein) bevestigen dat dit document betrekking heeft op Amsterdam. De Velserweg 37 was waarschijnlijk een depot of vishandel.
Registerblad / Overzichtslijst van afgegeven geleidebiljetten.
* **Administratieve functie:** Dit document diende als controlelijst voor de distributie van vis tijdens de Tweede Wereldoorlog. Geleidebiljetten waren in deze periode noodzakelijk om goederen te mogen vervoeren en om aan te tonen dat de waar legaal was verkregen via de officiële kanalen (en niet via de zwarte markt). * **Geografie:** De genoemde locaties (Hobbemakade, Keizersgracht, Ambonplein, Wittenburgergracht) duiden op Amsterdam. De Velserweg bevindt zich in de nabijheid (Sloterdijk). * **Producten:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen verse vis (schol, kabeljauw) en verwerkte/gerookte vis (bok/bokking en gerookte bliek). * **Opvallend:** De chronologie in de tabel verspringt bij de laatste regel van 25/2 terug naar 24/2, wat kan duiden op een nalevering of een administratieve correctie achteraf. De controle door 'Dekker' vond plaats op 1 maart 1944, kort na de betreffende week.
Administratief register / Logboek van afgegeven transportvergunningen.
* **Inhoud:** Het betreft een nauwkeurige registratie van geleidebiljetten (transportvergunningen) voor vis. Elk transport krijgt een uniek nummer (299-312). * **Terminologie:** * *Bliek:* Een verzamelnaam voor kleine witvis of jonge haring. * *Schol:* Een veelvoorkomende consumptievis (platvis). * *Ger. spiering:* Gerookte spiering. * *id:* Afkorting voor 'idem', verwijzend naar de bovengelegen regel (zowel voor personen, locaties als vissoorten). * **Geografie:** De genoemde straten en pleinen bevinden zich vrijwel allemaal in Amsterdam, wat de Centrale Vischmarkt als de Amsterdamse vismarkt bevestigt. * **Organisaties:** De vermelding van het 'Centr Keukenbur' (Centraal Keuken Bureau) aan het Weesperplein duidt op de levering aan de Centrale Keukens, die tijdens de oorlogsjaren de bevolking van maaltijden voorzagen.
Document
Het document is een administratief overzicht van de distributie van vis tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende punten: * **Terminologie**: "Geleidebiljetten" waren officiële documenten die nodig waren om goederen te vervoeren, essentieel voor de controle op de voedselvoorziening en het tegengaan van de zwarte markt. * **Vissoorten**: Er wordt melding gemaakt van 'schol' (plaice), 'spiering' (smelt) en 'ger. bleek' (gerookte bleek/witvis). Spiering werd zowel vers als gerookt geleverd. * **Volumes**: De hoeveelheden variëren sterk, van kleine partijen van 5-10 kg voor lokale vishandelaren tot grote leveringen van 110 kg en 140 kg voor partijen als C. Buikes en Busman, wat wijst op groothandel of centrale distributiepunten. * **Geografie**: De adressen (Keizersgracht, Hobbemakade, Ambonplein, Prinsengracht, Wittenburgergracht) bevestigen dat dit de Amsterdamse vismarkt betreft.
Administratieve registratielijst van transportvergunningen.
Dit document is een register van afgegeven 'geleidebiljetten'. In de context van de Tweede Wereldoorlog waren dit verplichte vervoersbewijzen voor goederen om illegale handel te voorkomen en de distributie te controleren. Uit de tabel kunnen we het volgende afleiden: * **Goederen:** Het betreft uitsluitend vis (wijting, kabeljauw en schol). * **Logistiek:** De vis wordt gedistribueerd naar specifieke adressen in Amsterdam (o.a. de Hobbemakade en de Wittenburgergracht). * **Personen:** "Busman" op de Nieuwmarkt lijkt een grotere afnemer of tussenpersoon, gezien de omvang van de leveringen (127 kg en 296 kg). * **Administratie:** De stempel onderaan met de datum "9/5" suggereert dat de weeklijst op 9 mei 1944 administratief is afgesloten en gearchiveerd.
Registerblad / lijst van afgegeven geleidebiljetten voor transport van vis.
* **Inhoud:** Het document legt de administratieve controle vast op het vervoer van visproducten (voornamelijk schol en verse haring) vanuit een centrale markt naar diverse afnemers in de stad. * **Handelaren:** Bekende namen uit de vishandel zoals Busman, Steur en Schilder komen voor. De grote hoeveelheden (tot 425 kg) wijzen op groothandel of grote viswinkels, terwijl de kleine hoeveelheden van 5 of 10 kg waarschijnlijk voor kleinere detailhandelaren of specifieke leveringen bestemd waren. * **Geografie:** De genoemde locaties (Nieuwmarkt, Keizersgracht, Wittenburgergracht) bevestigen dat het hier om de distributie binnen Amsterdam gaat. * **Controle:** De kolom "No. geleid-biljet" en de ambtelijke controle ("Gezien" door De Haan) tonen aan dat elk transport strikt gereguleerd was.
Register/staat van afgegeven geleidebiljetten (vervoersdocumenten).
Dit document is een administratieve lijst van de Gemeentelijke Vischmarkt waarin de distributie van vis aan diverse handelaren in Amsterdam wordt bijgehouden. * **Handelaren:** 'Busman' op de Nieuwmarkt is een grote afnemer (honderden kilo's), terwijl anderen zoals B. Steur en J. Schilder kleinere hoeveelheden (5 tot 10 kg) afnemen voor lokale verkoop. * **Producten:** Er wordt voornamelijk 'schol' (pladijs) getransporteerd, naast 'gerookte aal' (ger. aal) en 'tong'. * **Locaties:** De genoemde adressen (Nieuwmarkt, Wittenburgergracht, Ambonplein, Keizersgracht, Rozengracht en Velserweg) duiden op een fijnmazig distributienetwerk binnen de stad Amsterdam. * **Afkortingen:** 'id' staat voor 'idem' (dezelfde persoon als in de regel erboven). De aanhalingstekens (") in de laatste kolom duiden op herhaling van de vissoort 'schol'.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte namenlijst (doorslag of stencil) op gelinieerd papier.
| EM 67 | B. Steur | 14-7-91 | Stationstr.2 " | x | |
Getypte namenlijst (doorslag of stencil) op gelinieerd papier.
| EM 68 | B. Steur | 8-7-92 | Zuideinde 14 Wijk 8 " | x | |
Getypte administratieve namenlijst (mogelijk een leden- of distributieregister).
| BH 68 | B. Steur | 6-7-92 | Zuideinde 14 Wijk 8 " | " | " |
Administratieve lijst
| EM 67 | B.Steur | 14-7-91 | Stationstr.2 " | x | |
Administratieve lijst
| EM 68 | B.Steur | 8-7-92 | Zuideinde 14 Wijk 8" | x | |
Getypte administratieve lijst van de gemeente Amsterdam (waarschijnlijk Sociale Zaken).
| B.Steur | 14-7-91 | Stationstr.2,V'dam | Dapperstr. | 13-7-42 | visch |
Administratieve lijst van toegewezen marktplaatsen.
| B. Steur | 14-7-'91 | Volendam Stationsstr. 2 | Amstelmarkt m.i.v. 13/7 '42. | | visch |
Koopliedenlijsten
Uilenburg — standplaats Dapperstr
Waterlooplein — standplaats Amstelmarkt m
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]
# TRANSCRIPTIE H.Bernhard, Sloterkade 130 hs, alhier.
Grb.1015. H/e. 28 April 1942. den Heer Wethouder P.W.
Div. bylagen (w.o. teek).
1/4 '39.- L. S. Mw. Swüerde - Mol St. Ant. Breestr. 74, moet onder gewende behandeling blijven is de specialist WPolak.