H. Rietveld

Doorslag van een getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** Het betreft een officiële strafmaatregel tegen een visboer, de heer H. Rietveld. Hem wordt verweten dat hij toegewezen verse aal niet (volledig) heeft verkocht op de hem toegewezen marktlocatie (het Mosplein in Amsterdam-Noord). * **Sanctie:** Als gevolg van deze overtreding wordt hij voor vier beurten uitgesloten van de verdeling van zoetwatervis op de vismarkt. Dit was een zware sanctie, omdat het hem direct in zijn inkomsten trof. * **Wetsgrond:** De directeur beroept zich op de artikelen 7 en 11 van het *Tweede Uitvoeringsbesluit van het Visscherijbesluit 1941*. * **Administratieve aantekening:** De handgeschreven opmerking "foutief" en de melding dat er geen brief aan alle betrokkenen is gezonden, suggereert een interne correctie of een procesfout in de verzending van deze kennisgevingen binnen het bureau van de Vischafslag.

Officiële brief (doorslag van een besluit tot sanctie).

* **Overtreding:** De heer Rietveld, een vishandelaar, wordt ervan beschuldigd dat hij verse paling (aal) die hij op de officiële afslag had verkregen, niet volledig op zijn toegewezen marktplaats (Mosplein, Amsterdam-Noord) heeft verkocht. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar het *Visscherijbesluit 1941* en het bijbehorende *Tweede Uitvoeringsbesluit*. Dit wijst op de strikte regulering van de handel tijdens de oorlogsjaren. * **Sanctie:** Als straf mag de handelaar vier keer niet deelnemen aan de verdeling van zoetwatervis op de visafslag. Dit is een zware economische straf, aangezien hij gedurende die tijd geen nieuwe voorraad via de officiële kanalen kan inkopen. * **Toezicht:** De brief illustreert de strenge controle op de distributieketen. Het feit dat er gerapporteerd is dat de vis "niet geheel" op de marktplaats is verkocht, suggereert actieve controleurs of mogelijke verklikking.

Ambtsverslag / Rapportage.

Dit handgeschreven rapport is opgesteld door een functionaris van de Amsterdamse dienst voor het Marktwezen. De kern van de melding is een geconstateerde onregelmatigheid bij de verkoop door een zekere H. Rietveld. Rietveld had voor de verkoop op 3 juli 1942 een toewijzing gekregen van 40 pond verse aal. Bij controle bleek echter dat hij slechts 28 pond had verkocht (14 klanten x 2 pond). De resterende 12 pond bleken te ontbreken in de officiële verkoopcijfers. Wanneer hiermee geconfronteerd, verklaarde Rietveld dat hij deze 12 pond — bijna een derde van de totale toewijzing — voor eigen consumptie had achtergehouden. De toon van het document is zakelijk en feitelijk, bedoeld voor interne verslaglegging en mogelijke verdere sancties tegen de verkoper.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

* **Inhoud:** De heer Rietveld verzoekt de marktmeester of de betreffende instantie om zijn vaste staanplaats op de markt aan het Mosveld (Amsterdam-Noord) op te geven. Hij voert hiervoor medische redenen aan: hij is "ongeschikt" en kan niet meer langdurig staan. * **Financiële motivering:** De schrijver geeft aan dat het doorbetalen van het marktgeld een te grote financiële last ("te bezwaarlijk") is geworden, aangezien hij door zijn toestand geen inkomsten meer kan genereren op die plek. * **Beroep en gezin:** Rietveld lijkt werkzaam te zijn in de vis- of detailhandel, specifiek in de mosselen ("Nu we in de Mosselen zijn"). Zijn zoon heeft een toewijzing in Tuindorp Oostzaan gekregen. De zoon helpt zijn vader nu waarschijnlijk daar, wat voor de vader fysiek dragelijker is ("opstaan en liggen") dan het zelfstandig bemannen van een kraam op het Mosveld. * **Gezondheid:** De beschrijving "in de toestand verkeer van opstaan en liggen" duidt mogelijk op ernstige rugklachten of een andere mobiliteitsbeperking waarbij de schrijver voortdurend moet afwisselen tussen rusten en korte periodes van beweging.

Doorslag of kantoorkopie van een officiële brief.

* **Toon en taalgebruik:** De brief is formeel en gebiedend van aard. Er wordt gebruikgemaakt van de toenmalige spelling (zoals "visch", "verkoopen", "October"). * **Kernboodschap:** Een verzoek van de heer Rietveld (waarschijnlijk om zijn standplaats door iemand anders te laten beheren of te verplaatsen) is afgewezen. De directeur stelt de harde eis dat Rietveld *persoonlijk* aanwezig moet zijn bij de verkoop van zijn toegewezen handel (vis en mosselen) op het Mosveld. * **Sanctie:** Indien de heer Rietveld niet persoonlijk verkoopt, dreigt de instantie de verleende toewijzingen (vergunningen/rantsoenen) in te trekken. Dit duidt op een streng toezicht op de distributie van schaarse goederen. * **Locaties:** De geadresseerde woonde aan de Spaarndammerdijk (Amsterdam-West/Centrum), terwijl zijn standplaats zich op het Mosveld bevond (een bekende marktplaats in Amsterdam-Noord).

Brief / Verzoekschrift

De schrijver van deze brief, waarschijnlijk een winkelier in Tuindorp Oostzaan, beklaagt zich over de gebrekkige visvoorziening in de wijk. De kern van het probleem is dat de Dienst van het Marktwezen de vader van de schrijver (H. Rietveld) heeft weggehaald als verkoper, waardoor de bewoners geen toegang meer hebben tot 'volksvis' en mosselen. De schrijver stelt een pragmatische oplossing voor: laat H. Rietveld en een andere vishandelaar, Terk Veen, hun vistoewijzing in de winkel van de schrijver verkopen. Hiermee wordt het bezwaar van de gemeente omzeild dat een officiële markt op het Zonneplein te duur zou zijn (vanwege de kosten voor een marktmeester). De schrijver wijst op de scheve verhouding met het Mosveld, waar wel 15 visventers actief zijn, terwijl Tuindorp Oostzaan verstoken blijft van vis.

Getypte doorslag (carbonkopie) van een lijst met ondertekenaars en sympathisanten ("adhaesie betuigers").

Dit document fungeert als een bewijsstuk van collectieve steun voor een niet nader genoemd schrijven van A.J.L. Schindeler. * **Demografie:** De lijst bevat 72 namen (personen en firma's). Opvallend is de enorme concentratie van achternamen die specifiek zijn voor Volendam en Edam (Schilder, Mooyer, Veerman, Koning, Botter, Vrees). Hoewel de afzender in Amsterdam woont, lijkt het verzoek namens een grote groep uit de vissersgemeenschap of een daarmee verbonden kring te zijn ingediend. * **Administratief proces:** Het stempel van maart 1942 geeft de ontvangst aan door een officiële instantie. De handgeschreven notitie "opbergen" van november 1942 suggereert dat de kwestie waarover geschreven werd maandenlang heeft gelopen alvorens het dossier werd gesloten.

Handgeschreven verzoekschrift / brief.

* **Taalgebruik:** Het document is geschreven in het Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling ("visch", "hoopende"). De schrijver hanteert een eerbiedige, formele toon ("Weled. Heer", "Uw beleefd"), maar maakt enkele grammaticale fouten (zoals "vraag" in plaats van "vraagt" en "mijn" in plaats van "mij"), wat wijst op een schrijver uit de arbeidersklasse. * **Inhoud:** H. Rietveld verzoekt om herstel van zijn rechten als visventer. Hij was voorheen een actieve venter, maar moest de markt tijdelijk verlaten. Hij specificeert dat hij zowel zee- als zoetwatervis wil verkopen en noemt Tuindorp Oostzaan (Amsterdam-Noord) als zijn beoogde verkoopgebied.

Officiële mededeling/brief.

* **Inhoud:** Het document is een formele afwijzing van een verzoek om verhoging van toewijzingen. De heer Rietveld had blijkbaar gevraagd om meer rantsoenen of quota, wat na onderzoek door een commissie van de "Visscherijcentrale" is afgewezen. * **Taalgebruik:** De toon is strikt zakelijk en ambtelijk ("Naar aanleiding van", "deel ik U mede", "geen gevolg worden gegeven"). * **Uiterlijke kenmerken:** De brief bevat een referentienummer (46A/511/1.M.) en een wijknummer (Wijk 25), wat wijst op een strak georganiseerde administratie. De handgeschreven notitie "Verzonden 17/8" is een typisch kenmerk van een kopie of een administratief dossierstuk om de verzenddatum te bevestigen.

Administratief memo of briefconcept.

Het document is een ambtelijk bericht over de visdistributie aan de handelaar H. Rietveld. Uit de tekst valt op te maken dat Rietveld een marktkoopman is met een standplaats op het Mosplein in Amsterdam-Noord. De brief specificeert zijn huidige "toewijzingen" (rantsoenen voor de handel): zoutwatervis (z.w. visch), garnalen (gepeld en ongepeld), bruine aal en zoetwatervis. De aanleiding voor het schrijven is een wijziging in de bedrijfsvoering van Rietveld: hij is van plan een vaste winkel te openen aan de Kruiserstraat 3 in Tuindorp-Oostzaan. Op basis van deze schaalvergroting of verplaatsing van zijn activiteiten verzoekt hij om een verhoging van de hoeveelheid vis die hij mag inkopen en verkopen. De archivistische aantekeningen ("resp: de nummers...") wijzen op een formele registratie in een dossiersysteem (AZ staat mogelijk voor Algemene Zaken).

Briefkaart (postwaardestuk)

* **Formaat en type:** Het betreft een standaard briefkaart met een ingedrukt postzegelbeeld van 4 cent. Dit type zegel (ontworpen door J. Veth) werd vanaf 1924 gebruikt voor het binnenlandse briefkaarttarief. * **Handschrift:** Het adres is geschreven in een vlot, enigszins sierlijk cursief handschrift dat typerend is voor het begin van de 20e eeuw. De hoofdletter 'H' en 'R' van de naam zijn met krullen aangezet. * **Correcties:** Op de voorgedrukte kaart is "MW." (Mevrouw) met inkt doorgehaald, aangezien de kaart geadresseerd is aan "Den Heer". * **Annotaties:** De handgeschreven notitie "9 uur" linksboven kan wijzen op het tijdstip van bezorging of een afspraak waar de (niet zichtbare) tekst aan de achterzijde naar verwijst.

Ambtelijk schrijven / Adviesbrief.

Dit document is een ambtelijk advies over een vergunningsaanvraag midden in de Tweede Wereldoorlog. De kern van het document is de afwijzing van een verzoek van een marktkoopman, H. Rietveld, om een vaste viswinkel te openen. **Kernpunten uit de tekst:** 1. **Huidige status:** Rietveld is een geregistreerde visboer op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord). Hij heeft vaste toewijzingen (rantsoenen) voor verschillende soorten vis en garnalen. 2. **Het verzoek:** Rietveld wil een fysieke winkel openen aan de Kreeftstraat 3 (eveneens in Amsterdam-Noord) en vraagt daarbij om een verhoging van zijn voorraden. 3. **Het oordeel:** De ambtenaar adviseert negatief. De redenen zijn tweeledig: er is volgens de gemeente geen behoefte aan meer winkels ("geen behoefte bestaat") en er is wantrouwen jegens de motieven van de aanvrager. De schrijver vermoedt dat de winkel enkel een middel is om meer schaarse vis toegewezen te krijgen.

Document

* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.

Dagstaat (officiële marktadministratie).

Dit document is een officiële administratieve lijst van viskooplui op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. De lijst is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Inhoud:** Het formulier registreert welke kooplieden aanwezig waren en wat zij verkochten. Opvallend is dat alle negen genoemde handelaren die dag zoetwatervis (zoetw. visch) verkochten, aangegeven met een rood vinkje. * **Hoeveelheden:** In de marge linksboven staan standaardhoeveelheden genoteerd in ponden en een "litje" (litertje) voor garnalen. In de kolom "Opmerkingen" zijn bij de laatste drie personen specifieke gewichten in kilogrammen voor zeevis genoteerd (kabeljauw, makreel en schelvis/garnalen). * **Personen:** Er staan drie familieleden Brandenburgh op de lijst, wat wijst op een familiebedrijf of meerdere takken van een familie in de vishandel.

Twee losse, handgeschreven administratieve documenten uit de Tweede Wereldoorlog. Het bovenste blad is een presentie- of absentielijst; het onderste blad is een formulier betreffende visdistributie.

* **Inhoud:** Het bovenste document betreft een "sentie lijst" (waarschijnlijk een fonetische of verkorte spelling van *absentielijst*) voor het Mosplein in Amsterdam-Noord. Er staan tien namen op, waarbij de achternaam 'Veen' opvallend vaak voorkomt. Het onderste document is een registratie van geleverde hoeveelheden vis (kabeljauw, schol en schelvis), totaal ruim 155 kilo. * **Context Mosplein:** Het Mosplein was en is een belangrijk knooppunt en marktplein in Amsterdam-Noord. Tijdens de bezetting was de voedseldistributie en de controle op markten streng gereguleerd. * **Personen:** De namen op de lijst kunnen marktkooplieden, ambtenaren of arbeiders van de visafslag/distributie zijn. De rode markering bij de eerste naam (J.G. Tuijn) duidt mogelijk op een leidinggevende of een specifieke status (bijv. afwezig zonder opgaaf van reden).

# TRANSCRIPTIE [Linksboven]: ~~B. Rietveld~~

# TRANSCRIPTIE [Getypt in het midden van het document] den heer B.Rietveld, Borgerstraat 167 III A l h i e r (W) [Tekst in doorslag/spiegelbeeld, bovenaan rechts] No. M 1043 [Vage tekst in doorslag aan de onderzijde, gedeeltelijk leesbaar] (...) 12 Dec. 1943 (...) de Directie van de (...) (...) (get.) C. FRANKEN

# TRANSCRIPTIE Gezonden aan: R.Rietveld, Spaarndammerdijk 79 I serie 19 no. 221 X ~~S.Pront, Nwe. Achtergracht~~ Pres. Brandstraat 18 serie 19 no. 135 N.v.Kleef, Nwe. Achtergracht 81 serie 12 no. 123 B.Rietveld, Oostzaanstraat 64 serie 19 no. 218 W.de Clerk, Kinkerstraat 191 II ...

M. de Haan.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Brief (verzoekschrift/bezwaarschrift) * **Auteur:** B. Rietveld * **Datering:** Ongeveer midden 20e eeuw (op basis van handschrift en topografische verwijzingen) * **Locatie:** Amsterdam-Noord (verwijzingen naar Meeuwenplein, Mosveld, Waddenweg) * **Materiaal:** Handgeschreven in blauwe inkt op gelinieerd papier