M. Wijnschenk

Officiële brief/beschikking.

* **Inhoud:** Het document is een formele goedkeuring voor een verzoek om assistentie op de markt. De heer Wijnschenk mag gedurende een proefperiode van drie maanden geholpen worden door een zekere H. Kloots. * **Beperkingen:** De brief bevat een strikte clausule: de hulp mag de eigenaar niet *vervangen*. Persoonlijke aanwezigheid van de vergunninghouder op de Albert Cuypmarkt blijft verplicht. Dit was een standaardvoorschrift om het onofficieel doorverhuren of verkopen van felbegeerde marktplaatsen te voorkomen. * **Terminologie:** "Wijk 22" duidt op de administratieve indeling van het marktgebied waarin de Albert Cuypstraat lag. "D.d. 12 dezer" verwijst naar 12 augustus 1940. * **Kenmerken:** De brief is getypt op grijsachtig doorslagpapier, wat gebruikelijk was voor het archiefexemplaar (minuut) van de verzonden correspondentie.

Handgeschreven register of inventarislijst.

* **Structuur:** Het document is strikt ingedeeld per postwijk. De kolommen geven een systematische weergave van de vishandel in die gebieden. * **Administratieve bewerking:** De rode kruisjes (X) lijken een controle- of verificatieteken te zijn. Doorhalingen (zoals bij J.J. Braan en J. Bakker) duiden op beëindiging van de activiteiten of verhuizingen. * **Terminologie:** * **"Versche, gebakken en gerookte visch":** Een standaardaanduiding voor het assortiment van een viswinkel of -kraam. * **"Dichte loods" / "Geen winkel":** Dit suggereert dat sommige handelaren geen publiek toegankelijke winkel hadden, maar functioneerden als groothandel of vanuit een opslag werkten. * **"fa":** Afkorting voor 'Firma'. * **Topografie:** De genoemde straten (Atjehstraat, Javaplein, Linnaeusparkweg, Durgerdammerdijk) bevestigen dat het gaat om Amsterdam (Oost en Noord).

Handgeschreven administratief register of indexlijst.

* **Administratieve indeling:** De lijst is geordend aan de hand van alfanumerieke codes (a, B, C, D, fl. H). De toevoeging 'fl. H' staat waarschijnlijk voor 'folio H', wat duidt op een verwijzing naar een ander boekdeel of specifieke pagina's. 'Kant. H' zou kunnen verwijzen naar 'Kantoor' of 'Kanton'. * **Soorten entiteiten:** De lijst bevat een mix van individuen (vaak met titulatuur als Mr. of Wed.), familiebedrijven (Geb., Gez.) en firma's (Fa.). * **Dynamisch document:** De aanwezigheid van doorstrepingen, vraagtekens ("Vervallen?") en latere toevoegingen in de marge wijst erop dat dit een werkdocument was dat gedurende langere tijd werd bijgehouden en geüpdatet. * **Geografische hints:** De namen zijn typisch Nederlands. De vermelding "Westerveld" is een sterke indicatie voor een link met de bekende begraafplaats in Driehuis.

Getypte lijst op papier, waarschijnlijk een bankafschrift, grootboekpagina of een administratieve namenlijst.

* **Structuur:** Het document is een gesorteerde lijst, waarschijnlijk op basis van de numerieke waarde in de tweede kolom (aflopend van 1.089,18 naar 623,47). De horizontale lijnen en de cijfers in de uiterst rechtse kolom suggereren een indeling in categorieën of schalen. * **Namen:** De lijst bevat veel typisch Nederlandse achternamen (Zwaan, Zeeman, De Gooyer). Een significant aantal namen (Groenteman, Wijnschenk, Polak, Roozelaar) komt veel voor binnen de Joodse gemeenschap in Nederland, wat relevant kan zijn voor de historische context. * **Watermerk:** Het watermerk "AMSTERDAMSCHE BANK" dateert het document vóór 1964, het jaar waarin deze bank fuseerde tot de AMRO Bank. Gezien de schrijfmachine en de opmaak stamt het waarschijnlijk uit de periode 1940-1960. * **Getallen:** De bedragen zijn genoteerd met een komma voor decimalen en een punt voor duizendtallen, wat destijds de standaard was voor Nederlandse guldens. De breuken (¼, 2¼, etc.) zouden rentepercentages of specifieke administratieve codes kunnen zijn.

Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.

Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en handtekening.

Dit document is een zakelijke correspondentie uit de bezettingstijd (Tweede Wereldoorlog) betreffende de distributie van visvoorraden in Amsterdam. De afzender, A.J. van Rijsbergen, treedt op als "Bewindvoerder". De kern van de brief is de administratieve afhandeling van vis-toewijzingen voor drie specifieke winkels: Elkan Peper, M. Wijnschenk en S. Goudeketting. Cruciaal in de tekst is de term **"geariseerde winkels"**. De schrijver meldt dat deze winkels nog *niet* geariseerd zijn en verzoekt de toewijzingen voorlopig op naam van een "Heer Muller" te zetten. Dit duidt op het proces van onteigening van Joodse bedrijven door de bezetter. De drie genoemde namen zijn typisch Joods-Amsterdamse namen uit de vis- en marktsector.

Handgeschreven administratieve lijst.

Dit document is een typisch voorbeeld van de bureaucratische vervolging tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Het betreft een lijst van personen die hun "ventvergunning" (toestemming om goederen op straat te verkopen) nog niet hadden ingeleverd. Opvallend is dat een zeer groot deel van de namen op deze lijst Joods is (bijv. Espinosa, Fles, Glasbeek, Kat, Papegaai, Peereboom, Roodveld, Wijnschenk). Ook de adressen wijzen sterk in de richting van de toenmalige Joodse buurten in Amsterdam (Jodenbreestraat, Rapenburg, de Transvaalbuurt met de Retiefstraat en Dan. Theronstraat). De doorgehaalde namen duiden waarschijnlijk op personen die in de tussenliggende dagen hun vergunning alsnog hadden ingeleverd of die administratief waren verwerkt.

Zakelijke correspondentie / Brief.

* **Kernboodschap:** De schrijver, A.J. van Rijsbergen, verzoekt in zijn hoedanigheid van "bewindvoerder" om de vis-toewijzingen (rantsoenen) van zeven specifieke Amsterdamse vishandels voortaan op zijn eigen naam te stellen in plaats van op naam van de individuele zaken. * **Administratieve sporen:** De brief bevat handgeschreven namen in de kantlijn (o.a. K. Brenke, J.A. Muller). Dit zijn waarschijnlijk de namen van de feitelijke bedrijfsleiders of contactpersonen die door de vismarkt-administratie aan deze dossiers werden gekoppeld. Het stempel linksboven duidt op de formele registratie door de ontvanger op 9 april 1942. * **Terminologie:** Het gebruik van de term "bewindvoerder" in april 1942 is een directe indicatie van de economische uitsluiting van Joden tijdens de bezetting. De genoemde firma's hebben veelal Joodse eigenaren (Drukker, Goudeketting, Wijnschenk, Peper, Biet).

Document

- **Structuur**: De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het bevat persoonlijke basisgegevens en een categorisering middels cijfers ("1") in specifieke kolommen. - **Gegevensvelden**: - **Naam**: Achternaam en initialen. "Wed." staat voor weduwe. - **Geb. datum**: Dag-maand-jaar. - **Adres**: Straatnaam met huisnummer en verdieping (I, II, III, hs = huis). "inw." staat voor inwonend. - **Markt (G, J, W, M)**: Deze kolommen representeren waarschijnlijk vergunningscategorieën voor marktkooplieden. In de context van de bezettingsjaren duidde 'J' vaak op de speciale "Joodse markten" die vanaf 1941 werden ingesteld. De overige letters staan waarschijnlijk voor productcategorieën (G = Groenten, W = Waren/Manufacturen, M = Melk/Vlees).

Handgeschreven lijst met namen en adressen.

* **Inhoud:** De lijst bevat zeven namen, in de meeste gevallen gevolgd door een Amsterdams adres. Bij twee personen staat een opmerking in plaats van een adres: "adres bekend" en "geen adres". * **Namen:** De achternamen 'Wijnschenk' en 'Vischschoonmaker' zijn specifiek en komen veel voor binnen de Joods-Nederlandse gemeenschap van Amsterdam in de eerste helft van de 20e eeuw. * **Locaties:** Alle genoemde straten (Stadionweg, Tweede Jan Steenstraat, Blasiusstraat, Egelantiersstraat en de Houtkoopersdwarsstraat) bevinden zich in Amsterdam. De Houtkoopersdwarsstraat lag in het hart van de oude Joodse buurt (vlakbij het Waterlooplein). * **Handschrift:** Het handschrift is vlot en functioneel, wat wijst op een administratieve of logistieke aantekening.

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

Handgeschreven administratieve notitie / memo.

* **Inhoud:** Het document betreft de administratie van vis- en garnalentoewijzingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er wordt melding gemaakt van een tekort aan aanvoer gedurende twee maanden, wat typerend was voor de schaarste tijdens de bezettingsjaren. * **Personen:** * **M. Wijnschenk / H. Wijnschenk:** Waarschijnlijk de vishandelaar voor wie de toewijzing bestemd was. De naam Wijnschenk is een bekende Joodse naam in de Amsterdamse vishandel. * **H. de Vries:** Mogelijk een controleur of tussenpersoon die de goederen heeft opgenomen. * **Locaties:** * **Amstellaan 67, Amsterdam:** Het adres van de heer Wijnschenk. De Amstellaan (tegenwoordig Vrijheidslaan) lag in een buurt met veel Joodse bewoners. * **Texel:** Genoemd als bron of locatie van de 'bliek' (kleine vis). * **Terminologie:** * **"Amere":** Waarschijnlijk de naam van een vaartuig (kotter) of een specifieke handelsonderneming. * **Vischprins:** Verwijst vermoedelijk naar de firma 'De Vischprins', een groothandel of visverwerkingsbedrijf. * **Sprot en bliek:** Goedkope vissoorten die tijdens de oorlog veelvuldig werden geconsumeerd bij gebrek aan luxere soorten.

Getypte lijst op papier (doorslag/carbonkopie).

* **Identificatie:** Dit is een registratielijst van Joodse inwoners van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De letter "J" in de eerste kolom staat ontegenzeggelijk voor "Jood". * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (beginnend bij Visser, eindigend bij de toevoeging van Agsteribbe en Bierens onderaan). * **Gegevens:** Per persoon is de geboortedatum (vaak in twee formaten), de volledige naam en het exacte adres (inclusief verdieping) genoteerd. * **Annotaties:** De handgeschreven vinkjes en de Romeinse cijfers (I t/m V) wijzen op administratieve verwerking. Deze cijfers kunnen verwijzen naar verschillende transporten, wijken, of stappen in het proces van deportatie of tewerkstelling via de Joodse Raad of de *Zentralstelle für jüdische Auswanderung*. * **Handgeschreven toevoeging:** De rode "V=92" rechtsonder is waarschijnlijk een totaaltelling of een dossiercode.

# DOCUMENT INFO * **Afzender:** H. Wijnschenk, Groothandel en commissionnair in alle soorten zee- en riviervisch. * **Adres afzender:** Amstelkade 15, Amsterdam (Z.). * **Ontvanger:** Weledele Heer Dr. v. d. Laan, Amsterdam (Alhier). * **Datum:** 13 januari 1939. * **Kenmerken:** Gedrukt briefhoofd; getypte tekst met handgeschreven ondertekening en marginalia; archiefstempel/kenmerk bove...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke correspondentie (brief). * **Afzender:** H. Wijnschenk, Groothandel en commissionnair in alle soorten zee- en riviervisch, Biesboschstraat 54, Amsterdam (Z.). * **Ontvanger:** Aan het Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam - (W.). * **Datum:** 14 augustus 1942. * **Kenmerken:** Briefhoofd van de firma Wijnschenk; paars arch...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke brief (typschrift met handgeschreven annotaties). * **Afzender:** H. Wijnschenk, Groothandel en commissionair in alle soorten zee- en riviervisch. * **Geadresseerde:** Dienst van het Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14. * **Datum:** 29 juli 1942. * **Referentienummer:** No 46A/490/1 M. 1942 30/7. * **Kenmerken:** Briefhoofd van d...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Afzender:** S. Wijnschenk. * **Adres afzender:** Vlamstraat 70 I (Amsterdam). * **Datering:** Administratieve stempel "7/11 1941". * **Kenmerk:** Stempel rechtsboven "Nº 103/16/1 M. 1941". De 'M' staat waarschijnlijk voor de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam.

# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] № 25/60/M. 1939 7/4 [Rechtsboven, in potlood, vervaagd:] N.i.v.p. [?] Den WelEdelen Heer chef marktwezen WelEd. Heer. Ondergetekende verzoekt langs dezen weg beleefd vergunning om bij afwezigheid zijn standplaats te mogen doen innemen door Salomon Wijnschenk Geb. 4/8. 1914 en wonende Blasiusstr. 73 III De reden van bovengenoemde is gegrond op medische bez...