J. v.d. Kar

Officiële brief/aanmaning.

* **Inhoud:** De brief is een formele laatste waarschuwing aan een markthandelaar (J. v.d. Kar) wegens een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor een standplaats op de Albert Cuypmarkt. * **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar "artikel 11 van het Reglement op de Markten", op basis waarvan de standplaats bij niet-betaling kan worden ingetrokken. * **Sociaal-economische details:** De brief vermeldt expliciet dat uitzonderingen mogelijk zijn als de betalingsproblemen voortkomen uit ziekte of het ontvangen van "steun" (sociale uitkering), wat duidt op de precaire economische situatie van veel kleine zelfstandigen aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de spelling van die tijd (bijv. "October" met een 'c' en de 'y' in plaats van 'ij' in woorden als "hierby" en "onherroepelyk").

Officiële waarschuwingsbrief / sommatie.

In deze brief sommeert de directeur van de Dienst Marktwezen de heer J. v.d. Kar om binnen drie dagen (vóór 4 februari) achterstallig marktgeld te betalen. Het gaat om een standplaats op de bekende markt op het Waterlooplein. De toon is formeel en dreigend: indien de betaling uitblijft, verliest de koopman zijn vaste standplaats op basis van de geldende marktverordening. De brief biedt echter ook een opening voor coulance. Indien er sprake is van overmacht, zoals ziekte of armoede (het ontvangen van "steun"), kan de intrekking van de standplaats mogelijk worden voorkomen, mits dit direct wordt gemeld. De spelling (bijv. "blyft", "onmiddellyk") is kenmerkend voor de vroege 20e eeuw, waarbij de 'ij' vaak als 'y' werd getypt op schrijfmachines.

Medische verklaring / Doktersattest.

Het document is een officiële doktersverklaring, geschreven door Dr. J. van de Kar. In de tekst bevestigt de arts dat de patiënt, de heer S. Wijma, ziek te bed ligt. De arts stelt de diagnose (impliciet) en geeft een dwingend advies voor de nabije toekomst: de patiënt moet "voorloopig nog eenige weken te bed blijven". Opvallend is de lijst met afkortingen aan de linkerzijde. Dit zijn namen van Amsterdamse ziekenfondsen uit die tijd (zoals A.Z.A. voor Algemeen Ziekenfonds Amsterdam). Het onderstreepte "Z.Z." verwijst waarschijnlijk naar de vereniging "Ziekenzorg", waarbij de patiënt was aangesloten. De afkorting "Ct." boven de naam van de patiënt staat vermoedelijk voor "Certificaat" of "Certificeer".

Oproepingskaart/inspectierapport van de marktinventarisatie.

Dit document is een administratieve kaart betreffende het markttoezicht in Amsterdam. De marktkoopman J. van de Kar wordt ter verantwoording geroepen omdat hij zijn toegewezen standplaats (nummer 48) op de Albert Cuypmarkt niet regelmatig bezette. De aantekening "4-7-40 gew." suggereert dat hij op 4 juli 1940 al eerder was gewaarschuwd. De inspecteur (geparafeerd als JvD) geeft een verklaring voor de afwezigheid: Van de Kar drijft tevens een winkel direct achter zijn marktplaats. Vanwege de ziekte van zijn winkelmeisje kon hij de winkel niet onbeheerd achterlaten om op de markt te staan. De inspecteur concludeert positief dat de koopman inmiddels weer regelmatig op de markt aanwezig is. Het document is vervolgens geaccordeerd door Th. v. Moerkerken en op 30 augustus 1940 definitief afgehandeld ("Ter kennisneming en retour") door een ambtenaar genaamd Van de Horst.

Handgeschreven brief / verzoekschrift.

In deze brief verzoekt J. v.d. Kar de autoriteiten om zijn "plaats" op de Albert Cuypstraat (waarschijnlijk een marktplaats of een specifiek toegewezen werkplek) te mogen behouden. Hij voert als argument aan dat er sprake is van ongelijkheid: hij noemt andere "jongens" die even lang in de "werkverschaffing" zitten als hij, maar wiens plaatsen niet zijn ingetrokken. De toon van de brief is uiterst beleefd en formeel, wat gebruikelijk was voor verzoekschriften aan officiële instanties in die tijd. De afkorting "UEd" staat voor "Uw Edelachtbare". De vermelding van "werkverschaffing" duidt erop dat de afzender via een overheidsproject aan het werk was gesteld, een systeem dat tijdens de crisisjaren en de bezetting veelvuldig werd ingezet voor werklozen.

Administratieve registratiekaart / Dossierstuk.

Het document toont een discussie tussen ambtenaren over de steunverlening aan Jonas van der Kar. 1. **Bureaucratische regels:** Van der Kar is in april 1941 "afgevoerd" (uit de steun gezet) omdat hij langer dan vier maanden steun ontving, conform de geldende verordeningen. 2. **Tegenstrijdigheid:** Een ambtenaar merkt op 12 september op dat Van der Kar al ruim een jaar in de "werkverschaffing" zit en dat de stopzetting van de steun wellicht ongedaan gemaakt moet worden na navraag bij de Arbeidsbeurs. 3. **Antisemitisme en uitsluiting:** De meest schokkende aantekening staat rechtsonder: *"M.i. even afwachten. Is Jood en zal vermoedelijk binnenkort toch van markten moeten verdwijnen."* Hieruit blijkt dat de ambtenaar op de hoogte is van de ophanden zijnde maatregelen tegen Joodse marktkooplieden. In plaats van de administratieve fout te herstellen, kiest men ervoor niets te doen omdat de persoon vanwege zijn Jood-zijn toch binnenkort zijn broodwinning zal verliezen.

Handgeschreven verzoekbrief.

In deze brief verzoekt Mietje van der Kar-Boeken om een officiële overschrijving van een marktvergunning (een "plaats") op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. De vergunning staat op dat moment op naam van haar echtgenoot, J. van der Kar. De reden voor het verzoek is dat haar man "van mij weg is", wat duidt op een echtelijke scheiding of het verlaten van de woning door de echtgenoot. De brief is geschreven in een formele, beleefde toon ("WeEdl Heer", "verzoek ik u beleefd"). Het adres van de afzendster, Lange Houtstraat 40-I, bevond zich in de oude Joodse buurt van Amsterdam (Vlooienburg). De spelling "Albert Cuipstraat" (met een i) was in die tijd niet ongebruikelijk in handschrift.

Document

Dit document is een administratieve doorslag van een formele aanmaning. De inhoud is kort maar dwingend: de ontvanger wordt gesommeerd een "snoer" in te leveren. In de context van juni 1941 in bezet Nederland verwijst dit hoogstwaarschijnlijk naar de vordering van metalen en elektrische materialen door de Duitse bezetter (de zogenaamde 'Metallspende' of metaalinzameling). De handgeschreven notitie "Verzonden 11/6" suggereert dat de brief een dag vóór de getypte datum (12 juni) is verwerkt of verzonden, wat wijst op een strakke bureaucratische planning. De vermelding "Wijk 10" en "Albert Cuypstraat" onderaan duiden op de administratieve indeling van de stad en mogelijk de locatie waar de inlevering moest plaatsvinden of waar het wijkkantoor was gevestigd.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve registratiekaart / Dossierstuk. * **Instantie:** Gemeente Amsterdam, Afdeling Sociale Zaken (Werkverruiming). * **Datum:** September - oktober 1941 (met verwijzingen naar 1940). * **Persoon:** J. v.d. Kar (Jonas van der Kar), geboren op 11 mei 1893. * **Adres:** Albert Cuypstraat 238-II, Amsterdam. * **Kenmerken:** Bevat diverse amb...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, boven]: *Verzonden 25/10* [Handgeschreven, rechtsboven]: *A. v. d. Laer* [?] [Getypt, rechtsboven]: HG. [Getypt, links]: 27/87/3 M. [Getypt, adres]: den Heer L. Knegje, Jodenbreestraat 11 II, <u>Amsterdam-Centrum.</u> [Getypt, rechts van adres]: Wijk 2. [Getypt, rechts]: 25 October 1940. [Body tekst]: Mij is gerapporteerd, dat U op 9 October jl. op het trottoi...

# TRANSCRIPTIE *extra* HG. den Heer L. Knegje, Jodenbreestraat 11 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. 27/87/3 M. 25 October 1940. Mij is gerapporteerd, dat U op 9 October jl. op het trottoir achter Uw marktplaats op de markt Ten Katestraat een kar heeft geplaatst. Ik waarschuw U hierbij ernstig dit voortaan na te laten. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] *C. v. d. Laer* [?] [Handgeschreven, middenboven:] *Verzonden* [?] *Wio* [?] den Heer J. Blitz, Nieuwe Achtergracht 20 hs, Amsterdam-Centrum. Wyk 10. 27/87/2 M 12 October 1940. My is gerapporteerd, dat U op 9 October jl. op het trottoir achter Uw marktplaats op de markt Ten Katestraat een kar heeft geplaatst. In verband met dit feit bericht ik U, ...

# TRANSCRIPTIE **[Bovenzijde, stempel en gedrukt]** № 86/20/M. 1339 9/5 109E Batterij Luchtdoelartillerie **[Hoofdtekst, handgeschreven]** De ondergetekende, Commandant van opgemelde batterij verklaart, dat van de Kar Jesaias sedert 11 April 1939 in werkelijken dienst is wegens B. O. – U. V. **[Rechtsonder hoofdtekst]** De Res. 1e Luitenant, Comm. v/d Batt. [Handtekening onleesbaar] **[Linkerz...