D. Controleur

Ambachtelijk rapport (getypt met handgeschreven toevoegingen).

* **Administratieve procedure:** Dit document is een officieel rapport van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. Het dient als advies aan de bedrijfschef over de betrouwbaarheid en achtergrond van een aanvrager voor een handelsvergunning. * **De verzoeker:** G. Heerding, 45 jaar, woonachtig aan de Ringdijk 57 (Amsterdam-Oost/Watergraafsmeer). Hij is een ervaren handelaar (20 jaar in het vak) die zich specialiseert in aardappelen maar zijn erkenning wil uitbreiden naar groente en fruit. * **Bedrijfsvoering:** Het document schets een beeld van de kleinschalige handel in die tijd. Heerding heeft geen winkel maar bedient "vaste klanten" (waarschijnlijk bezorging aan huis). Hij betrekt zijn waar via een grossier (Winkelman) op de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. * **Regulering:** Er wordt verwezen naar de "Ned: Aardapp:Centr:." (Nederlandsche Aardappel Centrale), een crisisorgaan dat in de jaren '30 de productie en handel in aardappelen reguleerde om de prijzen te beheersen. De overgang van "venten" (met een kar langs de deuren gaan) naar het bedienen van vaste klanten is een relevante juridische nuance voor de benodigde papieren.

Officieel rapport/ambtelijk schrijven.

* **Doel van het document:** Het document dient als een officieel advies van een controleur aan de bedrijfschef van het Marktwezen betreffende de status van Ph. van de Berg als handelaar. * **Inhoud:** Van de Berg heeft reeds jaren een ventvergunning, maar zijn handel varieert per seizoen (ijs in de zomer, zuidvruchten in de winter). Vanwege een tekort aan zuidvruchten (sinaasappels, citroenen, etc.) wil hij nu ook Hollands fruit gaan verkopen, waarvoor een specifieke erkenning nodig is. * **Opmerkelijke details:** * Er staan enkele typfouten in de tekst: "Beddijfschef" in plaats van "Bedrijfschef", "wintermaand den" (waarschijnlijk bedoeld als 'wintermaanden') en "becordeeld" in plaats van "beoordeeld". * Het adres "Nieuwe Kerkstraat 113II" duidt op een woning in de Jodenbuurt van Amsterdam. * **Besluitvorming:** De aanvraag wordt goedgekeurd ("Accoord") en de documenten worden doorgezet naar Den Haag (waarschijnlijk naar een ministerie of landelijke keuringsdienst) voor verdere afhandeling.

Officieel rapport / Ambtsbericht.

Dit document is een ambtelijk rapport van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. De 24-jarige J. Wiggemans uit Weesp vraagt een officiële erkenning aan als groothandelaar in vroege aardappelen. Hij wil de zaak van zijn vader in Weesp overnemen als filiaalhouder. De vader is reeds een gevestigde groothandelaar op de Centrale Markt in Amsterdam. De controleur geeft een positief advies: de aanvrager heeft de nodige ervaring (sinds zijn schooltijd) en heeft de formulieren naar waarheid ingevuld. Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt dat het dossier op 21 september 1940 is geaccordeerd en is doorgezonden naar Den Haag voor verdere afhandeling.

Getypt proces-verbaal/rapport met handgeschreven kanttekeningen.

* **Incident:** Een verkeers- of logistiek conflict op het terrein van het Marktwezen. Een ongeduldige automobilist/koper (Buys) wilde een handkar die het lossen van appelen bij grossier Italiaander blokkeerde, eigenhandig verplaatsen. Toen de eigenaar van de kar (Zweegman) dit probeerde te beletten, deelde Buys enkele vuistslagen ("stompen") uit. * **Interventie:** De dienstdoende controleur greep fysiek in om erger te voorkomen en noteerde de personalia en legitimatienummers van beide partijen. * **Sanctie:** Uit de handgeschreven aantekening linksboven blijkt dat er direct een administratieve sanctie is opgelegd: de dader (Buys) kreeg 14 dagen ontzegging van het marktterrein ("uitsluiting") met ingang van de volgende dag. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toen gebruikelijke spelling (zyde, schynbaar, Ryksstraatweg) en de zakelijke, ambtelijke toon van een proces-verbaal. Opvallend is de gedetailleerde vermelding van legitimatienummers, wat duidt op een streng gecontroleerde werkomgeving.

Handgeschreven ambtelijk rapport met diverse kanttekeningen en stempels.

* **Onderwerp:** Het document is een proces-verbaal of dagrapportage betreffende een overtreding van de aanmeerregels bij de Centrale Markthallen. * **Incident:** Op 23 juli 1941 is geconstateerd dat de heer Gronsveld van Oostrum zich per motorvlet heeft laten afzetten bij 'Pier A'. Hoewel hij een geldig toegangsbewijs heeft voor het terrein, is het aanmeren op die specifieke locatie niet toegestaan. * **Besluitvorming:** Uit de rode aantekeningen blijkt dat de leiding (de Directeur) opdracht geeft om een kopie van de vergunning te controleren. Er wordt geconstateerd dat in de huidige vergunning niets is opgenomen over een verbod op het aanleggen bij steigers van de C.M. Desondanks wordt besloten om de betrokkene een "ernstige waarschuwing" te sturen. * **Taal en stijl:** Het taalgebruik is zakelijk en ambtelijk ("Naar aanleiding van uw opdracht", "geconstateerd"). De diverse handschriften duiden op een proces waarbij het rapport door verschillende lagen van de organisatie is gegaan (controleur naar directeur naar administratie).

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen.

* **Inhoud:** Het document is een officieel gunstig advies van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen betreffende de aanvraag van de 22-jarige Thomas J. Leegwater om erkend te worden als zelfstandig groothandelaar. De controleur bevestigt dat de aanvrager over de nodige ervaring beschikt (8 jaar in het vak) en sinds begin 1940 al voor eigen rekening werkt met een gehuurd pakhuis op de Centrale Markt. * **Administratieve gang van zaken:** Het rapport is opgesteld op 24 januari 1941. Het werd op 29 januari goedgekeurd ("Accoord") en op 30 januari formeel doorgezonden naar Den Haag voor verdere afhandeling. * **Authenticiteit:** Het document bevat officiële stempels, typemachinelettertypen die kenmerkend zijn voor de vroege jaren '40, en diverse ambtelijke parafen en handtekeningen die de hiërarchische besluitvorming binnen de gemeente Amsterdam en de landelijke distributieorganen illustreren.

Ambtelijk rapport/memorandum.

Dit document betreft de aanvraag van P.L. de Vries uit Heemskerk om zich als zelfstandig groothandelaar te vestigen op de Centrale Markt in Amsterdam. De Vries heeft op dat moment zes jaar ervaring als werknemer bij grossier H. Beukman. De controleur die het rapport opstelt, geeft een positief advies over de betrouwbaarheid van de aanvrager. Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt echter de bureaucratische complexiteit van die tijd. Er is onenigheid of twijfel over de bevoegdheid: de opmerking onderaan stelt dat de officiële erkenning een zaak is van de "G. en F. C." (Groenten en Fruit Centrale). De laatste opmerking weerspiegelt een angst voor marktverstoring of protesten van bestaande handelaren ("conflict met de handel") als er te makkelijk nieuwe vergunningen worden afgegeven. De instructie om de stukken naar "Den Haag" te zenden, wijst op de centralisatie van het economische beleid.

Officieel rapport / ambtsbericht.

Dit document is een ambtelijk rapport van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. Het doel is het verifiëren van de achtergrond van de 25-jarige J. Starreveld, die een officiële erkenning aanvraagt om als zelfstandig kleinhandelaar in groenten en fruit te mogen werken. De controleur bevestigt dat de door Starreveld opgegeven werkervaring (vijf jaar) klopt. Hij werkte eerst bij een zekere A. Jansen in de Maasstraat en is sinds begin 1941 voor zichzelf begonnen met een "wijk" (ventwijk) in Amsterdam-Zuid. Ook wordt vermeld dat hij reeds een erkenning heeft voor de aardappelhandel. De toon van het rapport is positief en ondersteunt de aanvraag, aangezien de controleur concludeert dat Starreveld de formulieren naar waarheid heeft ingevuld. Onderaan het document is te zien dat het verzoek geaccordeerd is en op 15 augustus 1941 is doorgezonden voor verdere afhandeling.

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en goedkeuring.

* **Doel van het document:** Het document is een officieel rapport van een controleur aan de bedrijfschef van het Amsterdamse Marktwezen. Het dient als achtergrondonderzoek naar aanleiding van een aanvraag van J.J. Witbraad voor een werkvergunning (toegangskaart) als 'overkruier' op de Centrale Markt. * **Sociaal-economische context:** Witbraad is een 21-jarige werkloze schilder die bij zijn ouders woont. Zijn vader ontvangt 'wachtgeld' van de Stoomvaart-Maatschappij Nederland, wat erop wijst dat de scheepvaartactiviteiten door de oorlog stillagen. De aanvraag getuigt van de noodzaak om in crisistijd ander werk te vinden. * **Inhoudelijke correctie:** Er is een opvallende discrepantie tussen de getypte tekst en de rode kanttekening. De getypte tekst stelt dat hij *geen* paard en wagen heeft. De handgeschreven rode tekst van 5 januari meldt echter dat een zekere Munderdorp een paard en wagen aan Witbraad heeft verhuurd. * **Besluitvorming:** Op basis van de aanvullende informatie over de huur van het vervoermiddel is de aanvraag op 5 januari 1942 geaccordeerd ("Acc:").

Getypte brief (doorslag of kopie) op grijs papier.

* **Onderwerp:** De doorgeleiding van een aanvraag tot toelating als erkend handelaar. * **Personen:** De aanvrager is **P. van Dongen**. Het bijgevoegde rapport is opgesteld door **B. Felthuis**, een controleur. * **Terminologie:** De term "georganiseerde" verwijst naar de verplichte aansluiting bij de sectorale bedrijfsorganisaties (Centrales) die tijdens de bezetting de regie voerden over de productie en distributie van voedsel. "Groep E" specificeert de subsector binnen de tuinbouw waarin de handelaar actief wenst te zijn. * **Stijl:** De brief is opgesteld in formeel, ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "Nederlandsche", "aanvrage", "den contrôleur").

Officieel rapport / ambtsbericht.

* **Inhoud:** Het rapport betreft de beoordeling van een verzoek door de 20-jarige Jacobus Johannes (J.J.) Slinger jr. Hij wil officieel erkend worden als zelfstandig groenten- en fruithandelaar. De controleur stelt vast dat de jongeman reeds ruime ervaring heeft (zes jaar werkzaam in de zaak van zijn vader) en dat hij sinds 1940 al een toegangspas heeft voor de Centrale Markt. De aanvraag wordt positief beoordeeld. * **Personen:** J.J. Slinger jr. (aanvrager), J.J. Slinger sr. (vader en eigenaar van de zaak), de controleur (mogelijk S. Elthin). * **Locaties:** Cornelis Schuytstraat 15 te Amsterdam (locatie van de winkel); de Centrale Markt in Amsterdam. * **Bijzonderheden:** Het document bevat typische bureaucratische kenmerken uit de bezettingsperiode, zoals de noodzaak voor officiële "erkenning" om een bedrijf te mogen voeren en de strenge regulering van de toegang tot de groothandelsmarkt.

Document

Dit handgeschreven rapport legt een vermoedelijke overtreding van de distributiewetten vast tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **De overtreding:** B. Kuiper werd betrapt op het verkopen van schaarse goederen (bonen en specerijen) vanaf een bakfiets bij de markthallen. Hoewel hij probeert de situatie te verbloemen door te zeggen dat hij de goederen slechts "aflevert", getuigt een koper (Rust) dat hij zojuist 21 gulden heeft betaald voor specerijen. * **Controle:** De controleur vraagt naar de "toegangskaart", wat aangeeft dat de handel op die locatie strikt gereguleerd was. De vermelding van "kaartno 1605" duidt op een officiële registratie van de verdachte. * **Taal en spelling:** Het document hanteert de destijds gangbare spelling ("ondergeteekende", "koopers", "flesschen"). De toon is zakelijk en procedureel.

Administratief rapport / Ambtsbericht.

Het document is een verslag van een controleur naar aanleiding van een betalingsgeschil. Grossier P. Paarlberg protesteert tegen een rekening van 10 gulden voor het gebruik van loods B11. De kern van zijn bezwaar is dat hij de ruimte reeds eind december 1941 had verlaten en de sleutel (of toegang) feitelijk al had overgedragen aan de volgende gebruiker, de heer Rustenburg. De controleur heeft dit onderzocht en bevestigt dat Rustenburg inderdaad al op 29 december met zijn handel de loods in trok. Een interessant tekstueel detail is de datering "30 Jan. 1941". Gezien de tekst refereert aan gebeurtenissen in december '41 en de archiefstempel onderaan "1942" vermeldt, is hier sprake van een klassieke jaarfout die vaak voorkomt in de eerste maand van een nieuw kalenderjaar.

Handgeschreven ambtelijk rapport/notitie op gelinieerd papier.

* **Incidentbeschrijving:** Het document rapporteert over twee voorvallen waarbij Controleur de Vos betrokken was. Ten eerste heeft hij een onbeheerde ruimte beveiligd door een slot te lenen van een schipper nadat het oorspronkelijke slot was verbroken. Ten tweede heeft hij preventief gehandeld bij een brandmelding door direct de toegang via de pont (veerpont) te laten controleren. * **Organisatie:** De termen "opsporingswacht", "peronwacht" (perronwacht) en "Bedrijfschef" in combinatie met "schipper" en "pont" wijzen sterk op een transportomgeving, vermoedelijk de Nederlandse Spoorwegen (NS) of een groot havenbedrijf in de periode direct na de bevrijding. * **Functie van het document:** Het lijkt een interne rapportage aan een leidinggevende (de Bedrijfschef) om de correcte en alerte handelwijze van Controleur de Vos te documenteren. De initialen "J.S." verschijnen zowel bij de rode datering als onderaan, wat suggereert dat deze persoon de rapporteur of de toezichthouder was.

**P. Plakké - controleur.**        **Bruto-salaris:**          **F. 158,33                                         ...

# TRANSCRIPTIE V/M/SV 8a/19/6d.M. 28 December 1943. Bevordering controleur Dijkema. den Heere Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . ==============

- 3 -

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...

# TRANSCRIPTIE Verzonden 28/12 AV.D V/N/SV 8a/19/6d.M. 28 December 1943. Bevordering controleur Dijkema. den Heere Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . =============