L. Appelboom

Handgeschreven brief (verhuizingsmelding).

* **Inhoud:** L. Appelboom stelt het Marktwezen Amsterdam op de hoogte van zijn adreswijziging. Hij verhuist binnen het centrum van de Valkenburgerstraat naar de Rapenburgerstraat. * **Beroepsmatige informatie:** De afzender specificeert zijn standplaatsen: een "lootnummer" (waarschijnlijk een via loting verkregen of tijdelijke plek) op de Westerstraat 223 en een "vaste plaats" op de Dapperstraat. Dit was essentieel voor de administratie van de marktvergunningen. * **Administratieve verwerking:** De brief is voorzien van diverse stempels en aantekeningen die het interne proces bij de gemeente tonen. Het document is op 31 maart verzonden, maar pas op 27 april officieel gestempeld. De rode tekst "Ter kennisneming en retour" duidt op circulatie tussen ambtenaren (Th. Perry en H. de Wolff).

Handgeschreven brief (kennisgeving van verhuizing).

Dit document is een officiële verhuizingsmelding van de heer L. Appelboom aan de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam. De afzender meldt dat hij is verhuisd van de Valkenburgerstraat naar de Rapenburgerstraat (beiden in de Joodse buurt van Amsterdam). De brief is van belang voor de administratie van het Marktwezen omdat de heer Appelboom een actieve marktkoopman is: hij bezit een 'loot' (vergunning/plaatsnummer) op de Westerstraat en een vaste staanplaats op de Dapperstraat. De aantekeningen in rood en de diverse parafen onderaan duiden op de interne administratieve verwerking door verschillende ambtenaren (waaronder de heren Perra en De Wolff) vooraleer het document op 27 april 1939 definitief werd gearchiveerd.

Administratieve kaart/oproeping van de Inspectie der Markten (Marktwezen).

Het document is een officiële administratieve kaart van de Amsterdamse marktinsectie. Het betreft een procedure tegen de heer (of mevrouw) L. Appelboom vanwege een verzuim: het "niet geregeld bezetten" van de toegewezen marktplaats in de Ten Katestraat. Uit de aantekeningen blijkt een chronologie: 1. **21 oktober 1940:** Er is een eerste waarschuwing gegeven. 2. **20 november 1940:** Het document/de oproep is ontvangen (getekend door Smit). 3. **22 november 1940:** De betrokkene wordt opgeroepen om 09:30 uur (oorspronkelijk stond 25 november gepland, maar dit is vervroegd). 4. **27 november 1940:** Inspecteur De Haan noteert dat er geen gehoor is gegeven aan de oproeping en adviseert om de betrokkene te "schrappen", wat waarschijnlijk het intrekken van de marktvergunning betekent.

Marktregister / Administratief kasboek van standplaatshouders.

* **Structuur:** Het document is een strak vormgegeven administratief overzicht. Er zijn kolommen voor standplaatsnummer, naam, handelswaar en een sectie voor de dagen van de week (M, D, W, D, V, Z) om de aanwezigheid bij te houden. * **Inhoud:** Het aanbod is zeer divers: van versproducten (groenten, fruit, vis, kaas) tot textiel (manufacturen, kousen, schorten) en specialistische artikelen zoals "ansichtkaarten", "gummi hakken" en "2e hands boeken". * **Opmerkelijke details:** * Veel namen wijzen op een Joodse achtergrond (o.a. Blits, Isaac, Lakmaker, Naarden, Boas), wat typerend is voor de markten in grote steden als Amsterdam (bijv. de Waterloopleinmarkt of Albert Cuypmarkt) in deze periode. * Bij nummer 200 (L. Keizer) staat een interessante aantekening: *"te lang in steun om het nog te controleeren"*, wat impliceert dat deze persoon een uitkering ("steun") ontving en mogelijk daardoor niet meer actief was op de markt. * De kolom "Bijzonderheden" bevat diverse korte notities zoals "vrouw", "man", "werkt als knecht" of "maakt zelf sigaren".

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** De lijst is opgedeeld in drie kolommen. Hoewel de eerste kolom redelijk oplopend is (van 21 naar 147), verspringen de nummers in de tweede kolom aanzienlijk (van 159 naar 306 en terug naar 2), wat duidt op een administratieve groepering in plaats van een strikt geografische volgorde op straat. * **Demografie:** Een opvallend groot aandeel van de namen is van Joodse oorsprong (bijv. Melhado, Morpurgo, Heilbron, Boas, Sigaar, Speyer). Dit weerspiegelt de historische bevolkingssamenstelling van de Amsterdamse Dapperbuurt en de sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in de markthandel van die tijd. * **Bijzonderheden:** * Er wordt onderscheid gemaakt tussen de "vaste plaatshouders" die de hele week staan en deze groep die specifiek alleen op **zaterdag** komt. * Vrouwen worden soms vermeld met hun eigen achternaam of als "wed:" (weduwe), zoals *wed: Casserus*. * Dubbele namen zoals *de Jong-Gerritsen* en *Clarenburg-Hijmans* komen voor.

Een handgeschreven administratieve lijst, waarschijnlijk afkomstig uit de administratie van de Joodse Raad of een vergelijkbare instantie tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland.

* **Classificatiesysteem:** De meest opvallende kolom is die met de 'A' (Arisch) en 'N' (Niet-Arisch). Dit was een essentieel onderdeel van de nazi-bureaucratie om de bevolking te segregeren. Op deze pagina is bijna iedereen gemarkeerd met 'N', wat duidt op een lijst van Joodse personen. * **Locatie-indicaties:** De afkorting "Uilenb." verwijst zeer waarschijnlijk naar Uilenburg, een buurt in de Amsterdamse Jodenbuurt. De schuine strepen (/) in die kolom geven aan dat de persoon daar woonachtig of geregistreerd was. * **Referentienummers:** De blauwe en rode kruisjes (X) gevolgd door nummers (zoals X 114) zijn waarschijnlijk verwijzingen naar kaartnummers in de cartotheek van de Joodse Raad of transportlijsten. De rode omcirkelde nummers aan de rechterkant wijzen op een verdere administratieve categorisering of volgorde van verwerking. * **Uitzonderingen:** Bij nr. 5 (K. Aldenkamp) staat "A*", wat duidt op een Arische status, mogelijk in een verder grotendeels Joodse context (bijvoorbeeld een gemengd huwelijk of een specifieke administratieve fout/correctie).

Handgeschreven brief (inkt op gelinieerd papier).

In deze brief reageert L. Appelboom op een schrijven van de autoriteiten van een dag eerder (23 oktober). De schrijver geeft aan dat hij voor onbepaalde tijd ander werk heeft gevonden. De reden hiervoor is dat het hem niet lukt om aan voldoende "handel" (goederen voor de verkoop) te komen. Hierdoor ziet hij zich genoodzaakt zijn vaste staanplaats op de markt tijdelijk op te geven. Hij benadrukt dat hij de verschuldigde marktgelden zal betalen en spreekt de hoop uit dat hij zijn vergunning of standplaats mag behouden voor de toekomst. De toon is beleefd en formeel.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt L. Appelboom om uitstel voor het innemen van een hem toegewezen marktplaats op de Westerstraat in Amsterdam. De schrijver geeft aan dat het door de huidige "tijdsomstandigheden" onmogelijk is om op dat moment te starten in de manufactuurhandel (de handel in textielwaren en stoffen). De brief is formeel van toon, maar de onderliggende boodschap is er een van noodzaak of onmacht. De term "tijdsomstandigheden" is een veelvoorkomend eufemisme in correspondentie uit de bezettingsjaren om te verwijzen naar de beperkingen en gevaren die voortvloeiden uit de Duitse bezetting en de daarmee gepaard gaande anti-Joodse maatregelen.

Ambbtelijk memorandum / registratiekaart (waarschijnlijk van de afdeling Maatschappelijk Hulpbetoon of de Joodsche Raad).

Dit document legt een administratieve beslissing vast met betrekking tot de heer L. Appelboom (waarschijnlijk Levi Appelboom, een bewoner van de Westerstraat in de Amsterdamse Jordaan). * **Status:** De betrokkene staat genoteerd als "voorkeurskaarthouder". Dit was een status die in de vroege oorlogsjaren bepaalde sociale voordelen of vrijstellingen kon bieden, vaak gekoppeld aan werkverschaffing. * **Conflict:** Appelboom is op 1 mei 1941 van de sollicitantenlijst geschrapt omdat hij een aangeboden "vaste plaats" (een vaste baan) heeft geweigerd. * **Besluit:** De ambtenaar adviseert om een ingediend verzoek van Appelboom af te wijzen. De redenatie is dat hij de kans heeft gehad om een positie te bekleden die hem de rechten van de voorkeurskaart zou geven, maar dat hij dit aanbod zelf heeft afgeslagen. De letter "A." in de tekst fungeert als afkorting voor Appelboom. * **Opvolging:** De kantlijnotities tonen een proces van herhaaldelijke oproepen ("oproepen" en "opger.") gedurende de maanden juni en juli 1941, wat duidt op een slepende zaak.

Administratieve handgeschreven notitie betreffende marktvergunningen.

Het document is een interne ambtelijke notitie over de toewijzing van een vaste staplaats op de markt in de Westerstraat te Amsterdam aan de heer Simon Appelboom. Uit de tekst blijkt dat er eerder overleg is geweest en dat Appelboom "nogmaals opgeroepen" is. Hij verhandelt inmiddels "geregeld" een "ander artikel", namelijk zuurwaren. Na overleg tussen ambtenaar De Haes en de marktopzichter (de heer Wolff) wordt besloten hem alsnog een vaste plaats toe te wijzen per 20 juli 1941. De notitie wordt op 6 augustus 1941 door een functionaris genaamd Smit afgetekend voor archivering ("opbergen"). Een laatste paraaf onderaan dateert van 10 oktober 1941.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

* **Structuur:** De lijst is strak georganiseerd in kolommen. Het is een formeel overzicht van marktkooplieden met een vaste staanplaats. * **Annotaties:** De handgeschreven tekens (+ en -) achter de namen lijken op een controle- of verificatieproces. De plusjes kunnen duiden op "aanwezig" of "akkoord", terwijl de minnetjes mogelijk wijzen op afwezigheid of uitsluiting. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in Amsterdam-Oost (de Transvaalbuurt, de Dapperbuurt) en de oude Joodse buurt (Waterlooplein, Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat). Dit weerspiegelt de demografie van de Amsterdamse markthandel uit die tijd. * **Handel:** Er is een grote variëteit aan artikelen, van 'manufacturen' (stoffen) en kleding tot levensmiddelen zoals fruit en vis.

Document

* **Ordening:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (A t/m E). * **Namen:** Veel van de achternamen zijn typisch voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam (o.a. Cohen, Bacharach, Allegro, Buitenkant, Dagloonder). * **Correcties:** Er zijn diverse handmatige aanpassingen gedaan. Bij "Bril" is handmatig een 'B' toegevoegd. De regel voor "D. Bril" is volledig met een paars potlood of inkt doorgehaald, wat kan duiden op een wijziging in status (vrijstelling, overlijden of vertrek). Bij "Digtmaker" is een verticale streep door de 't' gezet. * **Datums:** De datums achter de namen zijn geboortedatums. De oudste persoon op deze lijst is geboren in 1883, de jongste in 1914.

Getypte namenlijst (doorslag of origineel op dun papier).

* **Structuur:** Het document is opgebouwd uit drie kolommen. * **Kolom 1:** Codes (bijv. 1/6, 1/7). Deze verwijzen waarschijnlijk naar kaartnummers, dossiernummers of transportlijstnummers. * **Kolom 2:** Initialen en achternamen. De namen zijn overwegend Joods-Nederlandse namen (bijv. Cohen, Aalsvel, Brilleman, Buitenkant). * **Kolom 3:** Geboortedata, gevolgd door een 'x'. Een 'x' achter de naam in dergelijke administraties betekende vaak dat de persoon aanwezig was, geregistreerd was of geselecteerd was voor een bepaalde actie (zoals transport). * **Correcties:** De regel van "D. Bril" is met een donkerblauwe/paarse inkt doorgestreept, wat wijst op een wijziging in de status van deze persoon (bijv. vrijstelling, overlijden of administratieve fout). * **Bijzonderheid:** De eerste vermelding (E. Aalsvel) heeft een omcirkeld kruis in plaats van een losse 'x', wat een afwijkende status suggereert.

Administratieve lijst (verzendlijst)

* **Structuur:** De lijst is georganiseerd in vier kolommen. De eerste kolom 'S' duidt waarschijnlijk op een serie- of lijstnummer. De kolom 'Nr' bevat registratienummers van de betreffende personen of brieven. De kolom 'Naam' en 'adres' spreken voor zich. * **Geografie:** De genoemde adressen bevinden zich vrijwel allemaal in Amsterdam, met een sterke concentratie in de (toenmalige) Joodse buurt en de Transvaalbuurt (bijv. Rapenburg, Tugulaweg, Vrolikstraat, Blasiusstraat). * **Afkortingen:** De adressen bevatten de destijds gebruikelijke aanduidingen voor verdiepingen: 'hs' (huis/begane grond), 'I', 'II', 'III'. Straatnamen zijn vaak afgekort (str., nw. voor nieuwe, pres. voor president). * **Opvallend:** De naam 'M. de Vries' (Nr. 270) komt tweemaal voor op de lijst onder kolom S:2.

Document

* **Personen:** De lijst bevat uitsluitend Joodse namen (zoals Appelboom, Groenteman, Pinto, Mozes, Polak, Wijnschenk). * **Locatie:** De adressen bevinden zich voornamelijk in de toenmalige Joodse buurten van Amsterdam: de Pijp, de Transvaalbuurt en het centrum. * **Producten:** De afkortingen staan voor: **a.** (aardappelen), **gr.** (groenten) en **fr.** (fruit). * **Status:** De onderverdeling in 'Vaste plaatsen', 'Voorkeurskaarthouders' en 'Losse plaatsen' duidt op een strak gereguleerd marktsysteem, waarschijnlijk onder toezicht van de bezettingsautoriteiten of de Joodse Raad. ---

# DOCUMENT INFO * **Soort document:** Intern ambtelijk schrijven / memo. * **Datum:** 6 augustus 1940 (gebaseerd op stempel en handgeschreven datering). * **Betrokkene:** J.W.H. Appelboom, wonende Sloterpolder 36, E. * **Referentie:** № 64/17/ M. 1940 * **Auteur/Ondertekenaar:** Dr. Broerse (Directeur van de Marktwezen Amsterdam).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve kaart/oproeping van de Inspectie der Markten (Marktwezen). * **Datum:** November 1940. * **Betrokkene:** L. Appelboom. * **Locatie:** Amsterdam (Ten Katestraat / Rapenburgerstraat). * **Kenmerk:** № 33/105/M. 1940.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (inkt op gelinieerd papier). * **Datum:** 24 oktober 1941. * **Afzender:** L. Appelboom, Tugelaweg 61 III, Amsterdam-Oost. * **Ontvanger:** Vermoedelijk de marktinspectie of een gemeentelijke instantie belast met marktwezen. * **Kenmerken:** Administratieve aantekeningen in de bovenmarge ($N^o 33/61/1$, M. 1941, datumstempel/noti...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambbtelijke notitie of conceptbrief betreffende een financiële afwikkeling. * **Datum:** 19 augustus 1940 (gebaseerd op de aantekening rechtsonder), verwijzend naar een besluit van 15 juli 1940. * **Geadresseerde:** G.A.M. Appelboom, Sloterpolder 36 (Amsterdam). * **Referentienummers:** Besluit B.W. d.d. 15 Juli 1940 no 612 4M 1940; rood stempelnummer 6...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (doorslag/archiefkopie). * **Datum:** 14 januari 1941. * **Afzender:** De Directeur (van de gemeentelijke dienst van het Marktwezen). * **Ontvanger:** Den Heer F.H.W. Appelboom. * **Locatie ontvanger:** Sloterpolder 367 E, Amsterdam-West. * **Referentienummer:** 64/17/4 M. 1940.