H. Lap

Medische verklaring / doktersattest.

* **Auteur:** Het document is ondertekend door Salomon Meijer (1894-1942), een Joodse huisarts die zijn praktijk hield aan de Sarphatistraat in Amsterdam. * **Inhoud:** Het betreft een korte, zakelijke verklaring ten behoeve van een patiënt, de heer H. Lap. De arts stelt dat de patiënt vanwege medische redenen assistentie nodig heeft bij zijn werkzaamheden op de markt. Dit was waarschijnlijk bedoeld voor een instantie (zoals de marktpolitie of een bijstandsorgaan) om een vergunning voor een helper te rechtvaardigen. * **Terminologie:** * **R. / Ls:** De 'R.' staat traditioneel voor *Recipe* (recept), maar werd door artsen ook op briefjes voor verklaringen gebruikt. 'Ls' staat voor *Lectori Salutem* ("Heil aan de lezer"), een formele aanhef voor een onbekende geadresseerde. * **Afkortingen (linkerzijde):** Dit zijn de afkortingen van verschillende Amsterdamse ziekenfondsen waarbij Dr. Meijer was aangesloten (o.a. het Algemeen Ziekenfonds Amsterdam - AZA). * **Handschrift:** Het handschrift is een typisch vroeg-20e-eeuws dokterschrift: vlot, met verbonden letters en enkele karakteristieke lussen (zoals bij de 'h' en 'b').

Medisch getuigschrift / Doktersverklaring.

Het document is een medische verklaring opgesteld door arts Salomon Meijer ten behoeve van zijn patiënt, de heer H. Lap. De arts verklaart hierin dat de patiënt vanwege zijn fysieke gesteldheid hulp nodig heeft bij het uitvoeren van zijn werkzaamheden als marktkoopman. De lijst met afkortingen aan de linkerzijde verwijst naar diverse Amsterdamse ziekenfondsen uit die periode (zoals het *Amsterdamsch Ziekenfonds voor Ambtenaren* (A.Z.A.) en *Victoria* (VICT.)). De letter "R." bovenaan de handgeschreven tekst staat voor het Latijnse *Recipe* ('neem'), wat gebruikelijk was op doktersrecepten, maar hier dient als inleiding voor een algemene medische aantekening.

Ambtelijke notitie / advies met betrekking tot een marktvergunning.

Het document betreft een ambtelijke beoordeling van een verzoek van de marktkoopman Hartog Lap. Hij exploiteerde standplaatsen op drie prominente Amsterdamse markten. Het verzoek is tweeledig: 1. **Assistentie door dochter (16 jaar):** Lap verzoekt of zijn dochter hem op zaterdagen op de Dappermarkt mag helpen. De ambtenaar adviseert positief, met de expliciete kanttekening dat het om *assisteren* gaat en niet om *vervangen*. Dit betekent dat de vergunninghouder (Lap zelf) aanwezig moet blijven op de kraam. 2. **Assistentie door zoon (13 jaar):** Dit verzoek wordt afgewezen. De reden hiervoor wordt niet expliciet genoemd, maar is vrijwel zeker gelegen in de toenmalige Arbeidswet, die arbeid door kinderen onder de 14 jaar verbood. Het document illustreert de bureaucratische afhandeling van marktvergunningen in het Amsterdam van vlak voor de oorlog, inclusief de interne controlemechanismen (stempels, parafen en data van doorzending).

Document

* **Kernboodschap:** De brief is een formele beslissing op een verzoek van de heer Lap om ondersteuning bij zijn marktkraam. De autoriteiten staan toe dat zijn dochter Rika hem op zaterdagen op de Dapperstraat-markt assisteert, mits zij hem niet volledig vervangt. Het verzoek voor zijn zoon Salomon wordt afgewezen op basis van twee gronden: zijn leeftijd (onder de 14 jaar) en de regel dat er slechts één assistent per marktplaats is toegestaan. * **Bureaucratie:** De brief illustreert de strikte reglementering van de Amsterdamse markten in die tijd. Zaken als assistentie en vervanging waren aan nauwe regels en officiële toestemming gebonden. * **Terminologie:** De frase "tot wederopzegging" geeft aan dat de toestemming niet permanent is en op elk moment door de gemeente kan worden ingetrokken. De toevoeging "niet vervangen" benadrukt dat de vergunninghouder (H. Lap) zelf fysiek aanwezig moet blijven.

Handgeschreven verzoekschrift/brief.

* **Inhoud:** De schrijver, H. Lap, verzoekt de directeur van het Amsterdamse marktwezen om een specifieke staanplaats op de markt (nummer 189). Deze plek is vrijgekomen na het vertrek van een zekere mijnheer Waldinger. Lap merkt op dat hij op dat moment al feitelijk een aantal weken op die plek staat (waarschijnlijk als tijdelijke invaller) en vraagt om een officiële toewijzing omdat hij zijn eigen vaste plek (nummer 88 op het Waterlooplein) wil opgeven. * **Taalgebruik:** De brief is geschreven in een mengeling van formele beleefdheidsvormen ("Den Weled: Heer", "Uw dienaar") en volksmond-Nederlands met grammaticale imperfecties die typerend zijn voor die tijd ("ik gelezen hebt", "den staanplaats", "mij vaste plaats"). * **Paleografie:** Het handschrift is een vlot lopend, maar soms onregelmatig 20e-eeuws cursief. De afkorting "waterloopl:" verwijst zeer waarschijnlijk naar het Waterlooplein. De afkorting "S.t.P." onderaan is minder gebruikelijk, maar zou in deze context een variant van "s.v.p." (s'il vous plaît) kunnen zijn.

Administratieve indexkaart of bijblad (Algemene Zaken Model No. 14).

Dit document is een administratief "Bijblad" dat werd gebruikt voor de dossiervorming rondom marktvergunningen. De kern van de zaak is de toewijzing van marktplaats nummer 189 op het Waterlooplein aan de heer (of mevrouw) H. Lap. Er is een duidelijke chronologie in de administratieve afhandeling zichtbaar: * **22 februari 1939:** Het document wordt doorgezonden voor behandeling. * **24 februari 1939:** Een zekere 'de Haan' noteert een adres (Rembrandtsplein 76 III). * **23 maart 1939:** Dezelfde ambtenaar (de Haan) concludeert dat de zaak "als afgedaan kan worden beschouwd" omdat de plaats is toegewezen. * **27 maart 1939:** Een laatste controle of aftekening vindt plaats door een supervisor. Er wordt verwezen naar twee andere bronnen: een melding van een adresverandering en een rapport van de "chef marktwezen", de functionaris die verantwoordelijk was voor de dagelijkse gang van zaken op de Amsterdamse markten.

Ambtsbrief / Bericht van de marktopziener.

* **Inhoud:** Het document is een officiële mededeling over de toewijzing van marktplaatsen op het Amsterdamse Waterlooplein. Er wordt gerapporteerd dat vacante plaatsen zijn toegewezen aan de hand van de anciënniteit op de sollicitantenlijst (datum van inschrijving). Specifiek wordt vermeld dat marktplaats 189 is toegewezen aan een heer H. Lap. De toevoeging "pl: n: 88" achter zijn naam verwijst mogelijk naar zijn vorige standplaats of zijn inschrijfnummer. * **Handschrift:** Het document is geschreven in een verzorgd, traditioneel schuinschrift (cursief) dat typerend is voor de eerste helft van de 20e eeuw. * **Terminologie:** "Marktopz:" is de afkorting voor Marktopziener, de ambtenaar die toezicht hield op de orde en indeling van de markt.

Briefkaart (voorzijde).

* **Administratieve verwerking:** De kaart is voorzien van een groot paars archiefstempel "M. 1940" met een handgeschreven registratienummer. De "M" staat zeer waarschijnlijk voor "Marktwezen", de gemeentelijke instantie waaraan de kaart gericht was. Dit wijst erop dat de kaart officieel is ingeboekt in het archief van de Dienst Marktwezen. * **Poststempel en propaganda:** Het stempel "'t SAL WAERACHTIG WEL GAEN / INDISCHE VLOOTFILM" is een zogeheten gelegenheidsstempel. In 1940 werd hiermee reclame gemaakt voor een film die bedoeld was om geld in te zamelen voor de verdediging van Nederlands-Indië, een actie die ook na de Duitse inval in Nederland doorging onder auspiciën van het Comité "Onze Vloot". * **Locatie afzender:** De Rapenburgerstraat lag in het hart van de Joodse buurt van Amsterdam. Uit historisch onderzoek (o.a. Joods Monument) is bekend dat Hartog Lap op nummer 22-II woonde. Gezien de datum (november 1940) bevindt Nederland zich in de vroege fase van de Duitse bezetting, waarin de eerste anti-Joodse maatregelen reeds van kracht werden.

Notulen/Verslag van een vergadering (waarschijnlijk van de Permanente Commissie van Advies inzake ventvergunningen).

* **Inhoud:** Het document bevat drie individuele verzoeken om markt- en ventvergunningen, gevolgd door een algemene discussie over de handhaving van de Ventverordening. * **Besluitvorming:** * **Gompel Blog:** Afgewezen wegens eerdere wanbetaling en het niet voldoen aan de huidige richtlijnen. De Commissie steunt de strenge lijn van de Directeur van het Marktwezen. * **H. Lap:** Toegewezen uit coulance. Hoewel hij vaker wanbetaler was, bleek dit te wijten aan ziekte en ziekenhuisopname. Dit toont een menselijke kant van de bureaucratie in de jaren '30. * **G.M. Trim:** Afgewezen. De aanvrager kon niet bewijzen dat hij een actieve visventer was op de vismarkt en oefende het beroep in 1933 niet uit in Amsterdam. * **Beleidsdiscussie:** Het lid Presser pleit voor strengere controle op de Centrale Markt om te voorkomen dat venters producten kopen buiten hun eigen specialisme (bijv. een visventer die fruit koopt). De Voorzitter en de heer Seegers zijn hiertegen; zij vinden de huidige controle effectief genoeg en willen de Centrale Markt niet belasten met extra politie-taken.

Officieel formulier van de Dienst Marktwezen van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een formele kennisgeving aan de Dienst Marktwezen van Amsterdam waarin een marktkoopman, H. Lap, verklaart afstand te doen van zijn vaste standplaats op de markt van het Waterlooplein. * **Persoonsgegevens:** Hoewel bovenaan "H. Lap" staat ingevuld, is de handtekening onderaan "E Lap Ketellapper". De toevoeging 'Ketellapper' duidt mogelijk op het beroep of is onderdeel van de achternaam. Beide namen (Lap en Ketellapper) kwamen veelvuldig voor binnen de Joodse gemeenschap van Amsterdam. * **Formulier:** Het formulier is gedrukt in december 1940 (code 12-'40), wat wijst op een courante administratieve procedure uit die periode.

Brief (doorslag/kopie van een uitgaand schrijven).

Het document is een zeer kort en zakelijk antwoord op een verzoek van de heer H. Lap. De aard van het verzoek wordt in deze brief niet gespecificeerd, wat gebruikelijk was voor dergelijke administratieve doorslagen. De afkorting "wnd." bij de ondertekening staat voor "waarnemend". De handgeschreven notitie "Munnich" verwijst waarschijnlijk naar de ambtenaar die de zaak heeft afgehandeld. De vermelding "Wijk 10" was een indeling die door de gemeente Amsterdam werd gebruikt voor administratieve en politionele doeleinden.

Document

* **Inhoud**: De brief is een herhaald verzoek van H. Lap aan de Amsterdamse marktmeester. Lap vraagt om toestemming om zijn zoon als assistent te mogen gebruiken bij zijn werkzaamheden op de markt. Hij voert aan dat hij volledig invalide is, in een rolstoel ("invalidewagen") zit en voor al zijn dagelijkse handelingen afhankelijk is van zijn zoon. Hij biedt aan een doktersverklaring ("atest") te overleggen of persoonlijk op gesprek te komen. * **Schrijfstijl en spelling**: De brief bevat diverse taalfouten die typerend zijn voor die tijd en voor schrijvers met een beperktere schoolopleiding (bijv. "naar aanleiding op mij schrijven", "zijd", "atest", "antwordt"). De toon is echter zeer formeel en eerbiedig ("WelEd: Heren", "Uw diennaar", "gunst te willen verhooren"). * **Bureaucratie**: De brief is voorzien van administratieve stempels en nummers, wat wijst op een formele registratie door de gemeente Amsterdam. De notitie linksonder ("Geen antwoord...") suggereert een administratieve afhandeling waarbij geconstateerd werd dat er op een eerdere correspondentie geen reactie was gekomen of dat de schrijver reeds bekend was.

Handgeschreven verzoekschrift.

Het document is een formeel maar persoonlijk verzoek van de heer H. Lap aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De schrijver vraagt toestemming om zijn zeventienjarige zoon, Salomon Lap, als assistent te mogen hebben bij zijn marktstal op de Gaaspstraat. De argumentatie is tweeledig: 1. **Medische noodzaak:** De heer Lap is invalide en is voor zijn vervoer (met een "invalide wagentje") en werkzaamheden volledig afhankelijk van zijn zoon. 2. **Bewijsvoering:** Hij voegt een verklaring toe van de "Joodsche Raad afd: Medische hulp" en verwijst naar de marktmeester die zijn situatie kan bevestigen. Onderaan het document staat een ambtelijke krabbel van ene 'de Haan', gedateerd op de dag na verzending (17 maart 1943), waarin wordt aangegeven dat er geen bezwaar is tegen het inwilligen van het verzoek.

Handgeschreven fragment van een brief of geleidebriefje.

* **Inhoud:** Het document bevat de formele afsluiting van een brief. Bovenaan staat de term "assistentie bewijs", wat suggereert dat dit briefje diende als begeleidend schrijven bij een bewijsstuk voor verleende hulp of bijstand. * **Afzender:** De brief is ondertekend door H. Lep, woonachtig aan de Lepelstraat 71, drie hoog, in Amsterdam Centrum. * **Stijl:** De gebruikte afsluiting "Teeken ik met de meeste achtend" (voluit: *Teken ik met de meeste hoogachting*) is een zeer formele, ietwat ouderwetse Nederlandse groet. * **Datering:** Er is geen datum aanwezig op dit fragment. De stijl van het handschrift en de adressering (Amsterdam C, voor de invoering van postcodes in 1977) duiden op het midden van de 20e eeuw.

Officiële brief / Beschikking.

De brief betreft een officiële toestemming voor een marktkoopman om een assistent aan te stellen. De belangrijkste punten uit het document zijn: * **De vergunning:** De heer H. Lap krijgt toestemming om zich op zijn marktplaats te laten bijstaan door S. Lap (geboren op 12 december 1925). S. Lap is op dat moment 17 jaar oud. * **Strikte voorwaarden:** In de tekst is een belangrijke correctie aangebracht. De zinsnede "te laten vervangen" is met x-jes doorgehaald en er is boven getypt "niet vervangen". Dit onderstreept de bureaucratische strengheid van die tijd: de vergunninghouder moest persoonlijk aanwezig zijn; de assistent mocht hem niet vervangen, enkel bijstaan. * **Administratieve snelheid:** Opmerkelijk is de snelheid van de procedure; het verzoekschrift van Lap dateert van 16 maart en de beschikking is de volgende dag, 17 maart, al verzonden.

# TRANSCRIPTIE **[Getypte tekst]** R a p p o r t . HB. ================== Den Heer Bedrijfschef van het Marktwezen, Centrale Markt, A l h i e r . =============

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven: *Fr. Müller*] [Lijn] vP/HG. 66/15/20 M. 30 September 1939. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r .</u>

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] Lex. M. de Raer. [Midden boven, handgeschreven:] extra [Linksboven, getypt:] VP/HG. 25/229/2 M. [Rechts, getypt:] 4 December 1939. den Heer H.A.J. Helenklaken, Lindengracht 203 I, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 9. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 21 November jl. verleen ik U hierbij gedurende ten hoogste drie maanden na dato dezes toestemming o...