J.G. Bosbaan

Verzoekschrift / petitie van marktkooplieden.

* **Inhoud:** Het document is een formeel verzoek van een groep individuen (vermoedelijk marktkooplieden) aan een ongenoemde instantie (waarschijnlijk de marktmeester of het gemeentebestuur). Zij vragen om hun gemachtigde, J.G. Bosbaan, te horen over problemen met de toewijzing of verdeling van staanplaatsen op de markt aan de Lindengracht. * **Terminologie:** "Ondergetekende" wordt hier in het enkelvoud gebruikt maar verwijst naar de collectieve groep ondertekenaars. De term "marktverdeling" duidt op het proces waarbij marktplaatsen worden toegewezen aan handelaren. * **Paleografie:** Het handschrift is een vlot, zakelijk cursief uit de vroege 20e eeuw. De handtekeningen variëren sterk in stijl, wat duidt op verschillende opleidingsniveaus of beroepsachtergronden van de betrokkenen. De afkorting "jz" achter de naam Bosbaan staat voor 'junior' of mogelijk een patroniem (zoals Janszoon).

Brief(fragment), bevattende de slotformule, ondertekening en adresgegevens.

De tekst is een formeel verzoek van een burger aan een onbekende autoriteit of persoon. De schrijver, J.G. Bosbaan Jr., vreest dat de ontvanger van mening is dat hem iets "niet toekomt" (mogelijk een vergoeding, een recht of een gunst). Hij verzoekt daarom om de gelegenheid zijn standpunt mondeling ("mondelijks") toe te lichten. De toon is uiterst beleefd en afwachtend, wat blijkt uit de zinsnede "hopende op een gunstig beschikking". Het taalgebruik bevat enkele archaïsche elementen en lichte afwijkingen van de standaardtaal (zoals "als dat" in plaats van "dat", en de ontbrekende buigings-e bij "gunstig"), wat vaker voorkwam in correspondentie van minder geoefende schrijvers uit die periode.

Getypte officiële brief op grijsachtig papier.

Deze brief is een formele afwijzing van een verzoek om een toewijzing van gerookte aal (paling). De toon is kort en zakelijk, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. De tekst is getypt met een schrijfmachine. De brief bevat een specifiek dossiernummer (46A/357/2 M), wat wijst op een uitgebreide administratie rondom de voedselvoorziening. De handgeschreven toevoeging "Verzonden 22/6" geeft aan dat de brief twee dagen na het opstellen daadwerkelijk is verstuurd.

Ambtsbericht/doorslag van een officiële kennisgeving (waarschijnlijk afkomstig van de Amsterdamse Dienst der Markten of een vergelijkbare gemeentelijke instantie).

* **Inhoud:** Het document is een strafmaatregel tegen een groep vishandelaren. Zij worden ervan beschuldigd hun toegewezen partij "natte aal" (verse paling) in juli 1942 niet volgens de regels te hebben aangevoerd op de Lindengracht in Amsterdam, of zich niet te hebben gemeld voor de verplichte controle door de marktambtenaar. * **Sanctie:** De directe consequentie is een voorlopige schorsing van de visdistributie. De definitieve beslissing ligt bij de Wethouder voor Levensmiddelen. Dit wijst op een gecentraliseerd en streng gecontroleerd distributiesysteem. * **Administratieve sporen:** De codes (zoals "No. 46A/321/43 M") en de grote rode cijfers onderaan zijn interne archiefkenmerken. De afkorting "wnd." bij de ondertekening betekent 'waarnemend'. De toevoeging "of W.L.M." bij de paraaf suggereert dat een specifieke functionaris namens de directie tekende. * **Fysieke staat:** De tekst is op sommige plekken vaag (typisch voor een doorslag), wat de urgentie en de bureaucratische aard van de communicatie in oorlogstijd onderstreept.

Officieel schrijven/besluit van de gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document is een formele kennisgeving van een strafmaatregel. Drie marktkooplieden (Vrees en de beide heren Bosbaan) worden voor een periode van twee weken uitgesloten van de visverdeling. * **Reden:** De kooplui hebben op 9 juli 1942 de aan hen toegewezen vis niet op hun vaste marktplaats aan de Lindengracht verkocht. Dit duidt er waarschijnlijk op dat de vis elders (mogelijk op de zwarte markt) is verhandeld, wat in strijd was met de strenge distributieregels. * **Administratieve proces:** Het document is gedateerd op 11 augustus, maar de straf is met terugwerkende kracht ingegaan op 29 juli. Een handgeschreven aantekening meldt dat de betrokkenen al telefonisch op de hoogte waren gesteld ("reeds tel. ingelicht") en dat de brief fysiek is afgeleverd op 12 augustus. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend namens Burgemeester Voûte. De toevoeging "(get.)" geeft aan dat dit een afschrift is van het originele besluit.

Getypte lijst op papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (secties A, B en C zijn zichtbaar). De opmaak is die van een administratief register met twee kolommen voor naam en adres. * **Geografische spreiding:** De meerderheid van de adressen bevindt zich in Amsterdam, verspreid over diverse wijken (o.a. de Pijp, West, Oost en het Centrum). Daarnaast vallen de plaatsen Huizen en Marken op, wat logisch is gezien de context van zoetwatervis (visserij aan het IJsselmeer). Enkele vermeldingen uit Diemen en Bussum zijn ook aanwezig. * **Huishoudens:** Er zijn duidelijke familieclusters zichtbaar (zoals de families Van As, Boor en Braam), waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen 'Sr.' (Senior) en 'Jr.' (Junior). * **Typografie en Annotaties:** Het document is getypt met een mechanische typemachine. Er zijn handgeschreven punten of vinkjes voor veel namen geplaatst, wat duidt op een afvinklijst die daadwerkelijk is gebruikt tijdens een distributiemoment. Sommige letters aan het begin van de namen in de B- en C-secties lijken overgetypt of later gecorrigeerd.

Handgeschreven rapportage/notitie op een los blad.

Het document betreft een verklaring van J.G. Bosbaan over een incident ("quaestie") tussen hem en een persoon genaamd Brord. Bosbaan stelt dat er sprake was van een ongeluk; hij beweert dat het niet zijn intentie was de ander te slaan of te stompen, maar dat hij hem enkel met zijn elleboog opzij duwde. Op advies van de politie heeft Bosbaan zijn excuses aangeboden om verdere juridische vervolging te voorkomen. De tegenpartij heeft deze excuses aanvaard, waardoor de politie de zaak als afgedaan beschouwt. Onderaan is in rode inkt genoteerd dat er nog een "nader onderzoek" heeft plaatsgevonden door een functionaris genaamd Feldkamp.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

De brief is een formeel verzoek van een vader (J.G. Bosbaan sr.) namens zijn zoon, een 27-jarige visventer in Amsterdam. De kern van het probleem is de economische overleving van de zoon onder het distributiestelsel. **Belangrijke punten uit de brief:** * **Rationering:** De zoon heeft een "enkele toewijzing", wat hem slechts 40 pond aal (paling) en incidenteel garnalen per week oplevert. * **Inkomsten:** De netto verdienste is slechts 7 gulden per week, wat zelfs voor 1942 een zeer laag bedrag was om van te leven. * **Regelgeving:** De afzender kaart een schijnbare onrechtvaardigheid aan: de zoon krijgt geen grotere toewijzing omdat hij nog bij zijn vader inwoont. * **Vrije handel:** De brief wijst op het verdwijnen van de mogelijkheid om "buiten de toewijzingen om" (de vrije handel of grijze markt) vis in te kopen, waardoor de officiële toewijzing cruciaal wordt voor het voortbestaan van zijn bedrijf. De ambtelijke krabbels ("Hoe zit dit?") suggereren dat het verzoek serieus in behandeling is genomen of dat er intern navraag werd gedaan naar de geldende regels voor inwonende handelaren.

Handgeschreven brief (verzoekschrift), waarschijnlijk de tweede pagina van een correspondentie.

Het document is een formeel verzoek van J.G. Bosbaan aan een ongenoemde instantie (waarschijnlijk een gemeentelijke afdeling belast met marktwezen of vergunningen). De tekst in inkt is het slot van een brief waarin de afzender vraagt om een "toewijzing", naar voorbeeld van anderen die deze reeds hebben ontvangen. De potloodaantekeningen onderaan lijken van een ambtenaar te zijn die het verzoek samenvat voor verdere behandeling. Hieruit blijkt dat de kern van de zaak de visdetailhandel betreft. Bosbaan wil toestemming om zijn vis in zijn eigen "hal" (waarschijnlijk een eigen winkel- of stalruimte aan de Lindengracht) te verkopen, in plaats van afhankelijk te zijn van een tussenpersoon of andere handelaar genaamd Heijman. Hij beroept zich op een precedent ("net als Botter c.s."), wat wijst op een streven naar gelijke behandeling binnen de visbranche.

Doorslag van een getypte zakelijke brief.

* **Inhoud:** Het betreft een officiële afwijzing van een verzoek om een extra toewijzing van gerookte vis. De aanvraag van de heer Bosbaan is door een speciale commissie van de Visscherijcentrale beoordeeld en ongegrond bevonden. * **Vormfouten:** In de tekst komt een doublure voor ("...door de door de..."). Dit suggereert dat de brief door een typist(e) onder tijdsdruk is opgesteld of dat er gebruik is gemaakt van een standaardformulier waarin een fout is geslopen. * **Administratie:** De vermelding "wijk 9" verwijst naar de administratieve indeling van Amsterdam die door de gemeente en bezettingsautoriteiten werd gehanteerd voor de distributie en bevolkingsregister. De rode aantekening "Verzonden 4/2" diende als interne verificatie dat het schrijven op de dag van datering ook daadwerkelijk de deur uit was gegaan.

Document

Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.

Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.

Handgeschreven brief (zakelijke correspondentie).

In deze brief beklaagt de heer J.G. Bosbaan zich over een dreigende intrekking of vermindering van zijn toewijzing van gerookte vis. De kern van het probleem is een bureaucratische catch-22: 1. Bosbaan verkocht oorspronkelijk vis vanuit zijn eigen pand aan de Lindengracht 287. 2. Op verzoek van de marktmeester (de heer De Wolff) is hij verhuisd naar de hallen van collega-ondernemers (Visser en Fleijsman) aan de overzijde van de straat. Dit was een maatregel om de openbare orde te handhaven en te voorkomen dat er aan beide kanten van de gracht wachtrijen ontstonden. 3. Nu lijkt de autoriteit zijn vis-toewijzing in twijfel te trekken omdat hij niet meer vanuit zijn "eigen hal" verkoopt. De schrijver benadrukt dat hij enkel uit "goedwillendheid" en op officieel verzoek is verplaatst, en vraagt om een herbeoordeling op basis van billijkheid. De handgeschreven notitie "afwijzen" bovenaan het document suggereert echter dat zijn verzoek door de inspectie niet gehonoreerd is.

Handgeschreven ambtelijke rapportage / brief.

De kern van dit document is een administratief advies over de verkoopplek van een visboer. J.G. Bosbaan Sr. wil zijn vis weer vanuit zijn winkelpand aan de Lindengracht verkopen. Eerder was hij op aandringen van de toezichthouder verhuisd naar een 'vischrij' (een rij kramen of een specifieke distributieplek op de markt) aan de overkant van de straat. Dit was destijds nodig om de controle op de aanvoer en de distributie te vergemakkelijken. De schrijver merkt op dat Bosbaan dit destijds met tegenzin deed ("schoonvoetend", een archaïsche of foutieve spelling van *schoorvoetend*). De visboer vreesde toen al dat hij later problemen zou krijgen als hij weer terug wilde naar zijn winkel. De schrijver concludeert met een positief advies ("M.i." oftewel *Mijns inziens*), waarin hij stelt dat Bosbaan als winkelverkoper beschouwd kan worden.

# TRANSCRIPTIE 5 – 6 – 34 Ondergetekende verzoeken u beleefd om door ons gemachtigde J. G. Bosbaan te willen horen in zaken aangaande de ongeregeld- heden van marktverdeling Lindengracht. [Handtekeningen:] J. G. J. Vrees J Ch Peero J. Visser Th. Stubbe J. Dombrock P Schouten. R Schouten H. P. Barreveld. E Mos Hofman J G Bosbaan jz H ter Voort JR H ter Voort

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Deel van een handgeschreven brief (vervolgvel). * **Datum:** Niet vermeld op deze zijde (vermoedelijk jaren '40). * **Auteur:** J.G. Bosbaan. * **Adres afzender:** Lindengracht 10, Amsterdam-C. * **Taal:** Nederlands. * **Kenmerken:** Handgeschreven met inkt op gelinieerd papier.

# TRANSCRIPTIE **[Stempel linksboven]** BIJBLAD VAN: M. No. 20/65/1 1939. DOORGEZONDEN: 24/5 **[Tekst middenboven/rechts]** J G Bosbaan Jr.? p. 252 Lindengracht? adres Prinsengracht 10 dit adres is goed. [Rechtsboven:] Th de Wolff 63 **[Tekst middenrechts]** Th. de Wolff, wilt u informeeren of schrijver van bijgaande brief dezelfde is als bovengenoemde? 25/5 p **[Tekst linksonder]** Klacht mij...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift), waarschijnlijk de tweede pagina van een correspondentie. * **Auteur:** J.G. Bosbaan. * **Adres afzender:** Lindengracht 10 bov., Amsterdam-Centrum. * **Taal:** Nederlands (verouderde spelling). * **Datering:** Onbekend op basis van deze zijde, maar de spelling en context suggereren de vroege 20e eeuw (vóór 1947)...

# TRANSCRIPTIE 4 Sept '42 J.G. Bosbaan zegt dat quaestie met Brord op een ongeluk berust. Had niet de bedoeling gehad hem te stompen. Duwde hem alleen met elleboog weg. Op aandrang politie, die geen verder werk van de zaak maakt heeft hij Brord excuses aangeboden die door deze zijn geaccepteerd. *In rode inkt:* Nader onderzoek door controleur Feldkamp