J. Schouten

Administratief register / Lijst van marktkooplieden in militaire dienst.

Dit document is een administratieve lijst van Amsterdamse marktkooplieden die eind augustus 1939 werden opgeroepen voor de mobilisatie (vlak voor de Duitse inval in Polen en het begin van de Tweede Wereldoorlog). * **Doel:** Het register diende om te bepalen wie recht had op vrijstelling van het 'standplaatsgeld'. Omdat deze mannen hun beroep niet konden uitoefenen vanwege militaire dienst, verleende het College van Burgemeester en Wethouders (B. & W.) hen ontheffing van betaling. * **Annotaties:** De afkorting *gs.* achter marktnamen staat waarschijnlijk voor "geschrapt" (uit de actieve marktlijst). De term *(verm)* achter de datum wijst op "vermoedelijk", wat suggereert dat de administratie op dat moment nog wachtte op definitieve bevestiging van de oproep. * **Locaties:** Er worden bekende Amsterdamse markten genoemd, zoals de Dapperstraat, Waterlooplein, Lindengracht en Albert Cuypstraat. * **Sociale context:** De namen en adressen (veelal in de Joodse buurt zoals Lepelstraat, Weesperstraat, Rapenburgerstraat) geven een beeld van de marktbevolking van Amsterdam in 1939.

Ambtelijk bericht / intern memo.

Dit handgeschreven document is een formeel advies of besluit binnen de hiërarchie van de Amsterdamse marktdienst. Het betreft een verzoek van marktkoopman J. Schouten, houder van standplaats nummer 56 op de Lindengracht, om zich te laten assisteren door M. Waverne. De tekst is kort en zakelijk: de afzender laat aan de Inspecteur van het Marktwezen weten dat er tegen dit verzoek "niet een bezwaar" (geen bezwaar) bestaat. De datum in de linkerbovenhoek (25/5) verwijst vermoedelijk naar de datum van de oorspronkelijke aanvraag, terwijl het document zelf op 2 juni 1939 is ondertekend. De taal is kenmerkend voor de vroege 20e eeuw, met archaïsche spellingen zoals "den" en "assisteeren".

Getypte brief (doorslag of kopie voor het archief) met handgeschreven kanttekeningen.

* **Kernboodschap:** De heer J. Schouten krijgt officiële toestemming om zich op zijn marktplaats aan de Lindengracht te laten bijstaan door M. Vaverne. * **Voorwaarden:** De toestemming is "tot wederopzegging", wat betekent dat de instantie het recht behoudt om de toestemming op elk moment in te trekken. Cruciaal is de restrictie "bijstaan - niet vervangen": Schouten moet zelf aanwezig blijven op de markt; de assistent mag hem niet volledig vervangen. * **Administratieve details:** De brief is gedateerd op 8 juni, maar de handgeschreven notitie "Verzonden 9/6" geeft aan dat de brief de volgende dag daadwerkelijk is verstuurd. De code VP/HG. verwijst waarschijnlijk naar de initialen van de opsteller en de typist.

Getypte zakelijke brief (waarschijnlijk een doorslag/minuut).

In dit document verleent de directeur van een Amsterdamse gemeentelijke dienst (gezien de marktlocatie) toestemming aan een marktkraamhouder, de heer J. Schouten, voor assistentie bij zijn werkzaamheden. De tekst bevat een cruciaal juridisch/administratief onderscheid: de heer Schouten mag zich laten "bijstaan" door M. Vaverne, maar hij mag zich expliciet "niet vervangen". Dit duidt op de destijds geldende marktverordeningen waarbij de vergunninghouder in principe persoonlijk op de markt aanwezig diende te zijn. De toestemming is bovendien "tot wederopzegging", wat de gemeente de vrijheid geeft de gunst op ieder moment in te trekken.

Brief (slotpagina).

* **Inhoud:** Het document is de laatste pagina van een brief waarin de schrijver de geadresseerde (aangeduid met de eerbiedige vorm "Uedele", afkorting van Uw Edelheid) beleefd verzoekt om hem nogmaals een kans of gelegenheid te bieden. De brief sluit af met een dankbetuiging vooraf. * **Stijl:** De toon is uiterst formeel en nederig, wat gebruikelijk was in correspondentie met personen van hogere rang of autoriteit in die periode. * **Taalgebruik:** Het gebruik van "beliefd" (in de zin van 'wees zo goed') is een archaïsche vorm. Woorden zijn afgebroken aan het einde van de regel (be-liefd, wil-len). * **Identificatie:** De afzender is W. J. Schouten, woonachtig aan de Lindengracht 128 op de tweede verdieping ("II") in Amsterdam.

Handgeschreven ambtelijke notitie/memo.

Het document is een kort advies met betrekking tot een aanvraag voor een zogenaamde 'voorkeurskaart' (in de tekst afgekort als VKK). Dergelijke kaarten waren in de vooroorlogse jaren cruciaal voor marktkooplieden om aanspraak te kunnen maken op een vaste of geprefereerde staanplaats op gemeentelijke markten. De kern van de notitie is een rechtvaardiging voor de verlate aanvraag van de heer J. Schouten. De auteur merkt op dat Schouten analfabeet is ("blijkbaar niet lezen kan") en daarom een eerdere officiële oproeping niet heeft begrepen. De auteur pleit voor clementie, aangezien Schouten in persoonlijke gesprekken wel degelijk herhaaldelijk blijk gaf de kaart te willen ontvangen. De auteur benadrukt dat het mislopen van de eerdere termijn niet aan zijn eigen handelen te wijten was ("geheel en al buiten mijn schuld"). De toon is zakelijk maar empathisch ten opzichte van de beperkingen van de aanvrager.

Ambtelijke notitie en concept-antwoord op een voorgedrukt bijblad.

Dit document betreft de administratieve afhandeling van een verzoek van een zekere J. Schouten. Schouten had op 31 mei 1939 verzocht om een 'voorkeurskaart' voor de markt aan de Lindengracht in Amsterdam. Het document toont de interne besluitvorming: 1. **Adviesfase:** De functionaris De Boer geeft op 12 en 22 juni een positief advies ("geen bezwaar"), mede gebaseerd op een rapport van de marktopzichter. 2. **Concept-antwoord:** Onderaan is de tekst voor de officiële beschikking aan de aanvrager genoteerd (gedateerd 26 juni). Hierin wordt Schouten uitgenodigd om de kaart op te halen op het hoofdkantoor. 3. **Registratie:** De diverse nummers (28/74/1 en /2) en de datumstempel in potlood wijzen op een zorgvuldige archivering binnen de gemeentelijke administratie.

Officiële brief/kennisgeving (doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een reactie op een schrijven van de heer Schouten van een maand eerder. Hij wordt verzocht om zo spoedig mogelijk naar het hoofdkantoor te komen om een "voorkeurskaart" op te halen. * **Onderwerp:** De voorkeurskaart is specifiek bedoeld voor de markt op de Lindengracht. Een dergelijke kaart gaf een marktkoopman het recht op een vaste of geprefereerde standplaats op de markt. * **Markt/Gebied:** Lindengracht * **Oorlog & Vervolging:** Jodenster/Maatregelen * **Personen:** J. Schouten * **Product/Handel:** A.G.F. (Groenten): Groente, A.G.F. (Groenten): Sla, Kruidenier (Droog): Meel, Olie & Techniek: Machine, Olie & Techniek: Olie, Vis & Zee: Aal, Vis & Zee: Vis * **Adressen:** Lindengracht 128 * **Taalgebruik:** Formeel en ambtelijk. Opvallend is het gebruik van de "y" in plaats van "ij" in "myn dienst", wat in die tijd nog voorkwam in bepaalde schrijfculturen of door beperkingen van typemachines.

Getypte officiële brief (mogelijk een doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een formele mededeling aan de heer Schouten dat er een 'voorkeurskaart' voor hem klaarligt. Deze kaart geeft de houder waarschijnlijk het recht op een specifieke of vaste staanplaats op de markt aan de Lindengracht. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de formele ambtelijke stijl van voor de Tweede Wereldoorlog. Opvallend is het gebruik van de "y" in "myn" (mijn) en "Wyk" (wijk), wat in die tijd nog veelvuldig voorkwam in getypte correspondentie, evenals de verbogen vorm "den Heer". * **Vormgeving:** De brief volgt de standaard indeling voor zakelijke correspondentie uit de jaren '30, met links- en rechtsboven referentiekenmerken en de adressering aan de rechterzijde.

Handgeschreven brief / ambtelijke kennisgeving.

* **Inhoud:** Het document is een korte, formele kennisgeving waarin de afzender, J. Schouten, afstand doet van zijn vaste marktstandplaats op het Mosplein in Amsterdam-Noord. De formulering "ter uwer beschikking stel" is de gangbare ambtelijke term voor het opgeven van een vergunning of toegewezen plek, zodat deze opnieuw door de gemeente kan worden uitgegeven. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is uiterst beleefd en typerend voor de vooroorlogse periode ("de eer U mede te deelen", "ter uwer beschikking"). * **Conditie en Handschrift:** Het handschrift is een vlot, enigszins gestileerd cursief uit de eerste helft van de 20e eeuw. De handtekening is gezet met een opvallende haal onder de naam. De administratieve aantekeningen (stempels en nummers) wijzen op een zorgvuldige archivering door de ontvangende instantie.

Handgeschreven lijst met namen en adressen.

Het document is een administratieve lijst van mannen, gelet op het opschrift "Mil. dienst" (Militaire dienst). De lijst is niet strikt alfabetisch geordend. De adressen zijn bijna uitsluitend in Amsterdam (o.a. Pijp, Kinkerbuurt, Oost en de oude Joodse buurt), met enkele uitzonderingen zoals Volendam en Oostzaan. Er wordt gebruikgemaakt van specifieke archivistische afkortingen voor locaties in een pand: * **h**: huis (begane grond). * **I, II, III**: eerste, tweede of derde verdieping. * **a**: vaak een aanduiding voor een achterwoning of specifieke tussenwoning. Eén regel (C.C. v.d. Heijden) is doorgestreept, wat duidt op een mutatie in de lijst (bijvoorbeeld afkeuring, verhuizing of overlijden).

Gedrukte statuten (akte van oprichting) van een Naamlooze Vennootschap (N.V.).

Dit document bevat de artikelen 1 tot en met 4 van de statuten van de "Naamlooze Vennootschap Tuinbouwhypotheekbank". * **Doelstelling:** De bank richtte zich specifiek op de tuinbouwsector door het verstrekken van hypothecaire leningen op onroerend goed in Europa (lees: Nederland) en het aantrekken van kapitaal middels de uitgifte van pandbrieven. * **Financiële Structuur:** Het maatschappelijk kapitaal was vastgesteld op 250.000 gulden, verdeeld in 1.000 aandelen van elk 250 gulden. Bij de oprichting waren er 400 aandelen geplaatst. * **Aandeelhouders:** De lijst met aandeelhouders toont een sterke betrokkenheid van de "Coöperatieve Tuinbouwbank" en diverse particulieren, waaronder opvallend veel leden van de familie Ruhe. De term "lastgever" suggereert dat sommige personen handelden namens anderen of dat er sprake was van een specifieke juridische constructie bij de inbreng. * **Termijn:** De vennootschap werd opgericht voor een periode van 100 jaar, een gebruikelijke termijn voor dergelijke instellingen in die tijd.

Briefkaart (voorzijde).

* **Geadresseerde:** De briefkaart is gericht aan de heer W. J. Schouten. De voorgedrukte optie "MW." (Mevrouw) is doorgehaald. * **Adres:** De ontvanger woonde aan de Lindengracht 243, één hoog (aangegeven met de Romeinse I), in Amsterdam. De Lindengracht is een bekende gracht in de Jordaan. * **Frankering:** De tekst "Frankeering in afrekening Amsterdam" duidt op een verzendwijze waarbij de portokosten periodiek werden afgerekend door de afzender met de PTT, in plaats van het plakken van losse postzegels. Dit werd vaak gedaan door bedrijven of instanties die grote hoeveelheden post verstuurden. * **Wijkindeling:** De vermelding "Wijk 9" verwijst naar de oude Amsterdamse postwijkindeling die hielp bij het sorteren van de post voordat de moderne postcode werd ingevoerd.

Handgeschreven verklaring betreffende vishandel.

Dit document is een officiële verklaring van een visser of vishandelaar uit Volendam (N. Veerman) over de hoeveelheden aal die in de jaren voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog zijn geleverd aan een zekere heer T. Bakeman. * **Hoeveelheden:** In 1939 werd er 9.393 pond aal geleverd, en in 1940 steeg dit naar 11.394 pond. * **Administratieve sporen:** De stempels en codes bovenin ("M. 1942 29/5") wijzen op een registratie door een overheidsinstantie of controle-orgaan. De rode aantekening "3 X aal" kan duiden op een categorisering van de goederen. * **Toevoeging:** Het bovenste tekstblokje lijkt een latere toevoeging van een ambtenaar of controleur, waarin verwezen wordt naar een andere leverancier ("J. Schouten Zoontjes") en een vertegenwoordiger ("v Dil"). ---

Officieel rapport / proces-verbaal van de Centrale Markt Amsterdam.

* **Inhoud:** Het document beschrijft de aanhouding van de dertienjarige Johannes Drenth voor het stelen van een handkar met leeg fust (kisten). De jongen bekent dat hij aanvankelijk kwam om aardbeien te stelen, maar werd verleid door een onbekende jongen om gestolen fust in te wisselen voor geld. * **Motivatie:** De verdachte geeft als reden op dat hij het geld wilde gebruiken om in de zomer "eenige dagen uit te gaan". * **Juridische afhandeling:** Er wordt een proces-verbaal (P.v.B.) opgemaakt voor de Kinderpolitie. Er is een bedrag van 29,50 gulden in beslag genomen. Uit de handgeschreven notities blijkt dat er later (16 juli 1943) een officiële 'strafkaart' is aangemaakt in het register van de markt. * **Taalgebruik:** Formeel administratief Nederlands met typische politietermen uit die tijd ("ter hoogte van", "desgevraagd gaf de jongen op"). Er staan enkele typefouten in (zoals de dubbele "met" in de eerste alinea en de herhaalde "50" bij het bedrag). ---

Document

* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.

Controlerapport betreffende de vishandel.

* **Inhoud:** Het rapport legt de resultaten vast van een viscontrole op de Noordermarkt. Terwijl de meeste handelaren hun administratie op orde hebben ("accoord"), wordt bij H. Starreveld een overtreding geconstateerd. Hij heeft ongeveer 60 pond brasem illegaal ("clandestien") verkocht onder een viaduct, buiten de officiële marktkanalen om. * **Toon en argumentatie:** Het document is opmerkelijk vanwege de gedetailleerde weergave van de persoonlijke omstandigheden van de overtreder. Starreveld voert zijn slechte gezondheid (gevolgen van pleuris en longontsteking, een verlamde arm), zijn armoede en zijn eenzame sociale status aan als verzachtende omstandigheden. Hij stelt dat de illegale verkoop noodzakelijk was om "versterkende middelen" te kunnen bekostigen. * **Vrijpleiting:** De inspecteur stelt expliciet vast dat Schouten, wiens kar door Starreveld werd gebruikt, geen schuld treft in deze zaak. * **Taalgebruik:** Het rapport bevat enkele typerende spelfouten of verouderde spellingen, zoals "acoord" (naast "accoord"), "erkend" (waar "erkent" bedoeld wordt) en het aan elkaar geschreven "Hijhad".

Ambbtelijk rapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen en ondertekening).

Dit document is een officieel inspectierapport uit de Tweede Wereldoorlog betreffende de handhaving van handelsregels op de vismarkt. De ambtenaar De Grebber rapporteert over twee zaken: 1. **Van Bambergen:** Er is vastgesteld dat deze handelaar legale toestemming heeft van de *Nederlandsche Visscherijcentrale* om vis vanuit zijn eigen winkel in de Lindendwarsstraat te verkopen in plaats van op de markt. 2. **Marktcontrole Noorder Markt:** De ambtenaar heeft op zaterdag 23 januari 1944 gecontroleerd of handelaren hun toegewezen hoeveelheid vis (toewijzing) daadwerkelijk op de markt hebben verkocht. De vier genoemde handelaren hadden slechts kleine resthoeveelheden "voor eigen gebruik" bij zich, wat voor de ambtenaar het bewijs is dat zij hun volledige handelsvoorraad conform de regels op de markt hebben verkocht. Opvallend is de bureaucratische correctie in de kantlijn (in rode inkt), waarin een superieur de ambtenaar erop wijst dat dergelijke algemene controlerapporten in het vervolg "afzonderlijk" (per handelaar of per geval) ingediend moeten worden, in plaats van verzameld in één rapport.

Handgeschreven administratieve notitie of kladbriefje.

* **Kwanteit en Namen:** Er worden twee personen genoemd, J. Schouten en P. Schouten, met daarachter respectievelijk "80 p." en "40 p." De "p." staat waarschijnlijk voor ponden (gewichtseenheid) of punten (distributie-eenheid). * **Turfjes:** De turfjes bovenaan vormen een totaal van 43 (25 + 18). Het is niet direct duidelijk of dit getal correspondeert met de 120 (80+40) punten/ponden hierboven, of dat het een aparte telling betreft. * **Distributie-termen:** De termen "verkoop 1 Kg" en "voorrangskaarten" (met 13 streepjes eronder) wijzen op een strikt gereguleerd systeem van voedselvoorziening. Voorrangskaarten werden in de oorlogstijd uitgegeven aan specifieke groepen (zoals zieken of mensen met zwaar werk) voor extra rantsoenen. * **Dorscontrole:** De vermelding "dors controle" onderaan geeft de belangrijkste context. Dit was het toezicht op het dorsen van graan bij boeren om te garanderen dat de oogst werd aangegeven en niet in het zwarte circuit verdween.

Dagrapport van het Marktwezen Amsterdam.

Dit dagrapport is een administratieve vastlegging van gewichtscontroles op vismarkten in Amsterdam. De inspecteur (Reyinga) controleert of de hoeveelheid vis die aan individuele handelaren is toegewezen (*toew.*) overeenkomt met de werkelijke voorraad op de kraam (*gewogen* of *geschat*). * **Producten:** Er wordt specifiek melding gemaakt van schar, schol, bot en aal (paling). * **Nauwkeurigheid:** De controles zijn zeer precies, waarbij afwijkingen van een halve kilo (bijv. bij D. v. Schaik en P.J. Overloop) expliciet worden genoteerd. * **Samenwerking/Verdeling:** Er is sprake van het delen van porties tussen handelaren, zoals de "½ portie" die wordt overgedragen tussen J. Molenaar en W. Meconi. * **Kwaliteit:** De opmerking "Het grootste deel der aanvoer was puf" is cruciaal. 'Puf' verwijst naar kleine, onmaatse vis of vis van lage kwaliteit die vaak als veevoer of voor de vismeelindustrie werd gebruikt, maar in oorlogstijd ook voor menselijke consumptie werd verhandeld.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin:] J. Brouwer

# TRANSCRIPTIE (Bovenaan links) J. v. Druijne S. Engelsman J. Goudketting G. Hanou W.F. Hoekstra

# TRANSCRIPTIE afz. J. E. Schrandt Corn. Anthoniszstr 49 II Amsterdam. Z.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Architectonische bouwtekening (ontwerp/bestekplan) voor een landhuis. * **Titel:** Plan voor het bouwen van een landhuis voor Mevr. de Wed. Schouten aan den Amstelveenscheweg. * **Locatie:** Aalsmeer, Kadastraal bekend Sectie D No. 2608. * **Architect:** Jac. Lebos, Architect M.B.V.A. (Amsterdam). * **Datering:** October 1941. * **Schaal:** 1:100 (...

van Woustraat 116 P.v.Schuren. | Zeedijk. P.van Schuren. | Koningstraat 54$^{III.}$ Schurink. | Heerensingel.130$^h$ v.Schuyt. | Selecta. | v.d. Hoopstraat T.Servaas. | Na.Seur. | Willemstraat 20$^I$ J.Sies. | Sies Westhof. | 1e Jan v.d.Heijdestraat 70$^{II}$ Simonsbergen | Sjaak. ? | ***