Controlerapport betreffende de vishandel. 13 november 1943. SV.

Controle rapport visch Noordermarkt, 13 November 1943.

Geturfd:
P.Schouten. 40 pond brasem acoord.
J.Schouten 70 pond snoek en 24 pond-baars accoord.
P.de Ruyter, 100 pond schol accoord.
E.Smit(Vijg) 40 pond snoekbaars accoord.
Van Soelen, 40 pond zoetwatervisch accoord.
H.Starreveld, 77 pond brasem en 29 pond voorn niet accoord.

H.Starreveld, geboren 25 Juli 1892, wonende Haarlemmerstraat 97 I had visch geladen op kar van Schouten, omdat hij zelf invalide is; is zeer ernstig ziek geweest. (pleuris en longontsteking; heeft verlamde arm van de injecties).
Bij verkoop bleek aanwezig te zijn: 29 pond voorn en ± 10 pond brasem.
Starreveld erkend, dat hij ± 60 pond brasem clandestien had verkocht onder het viaduct. Hijhad dit gedaan, omdat hij versterkende middelen moet gebruiken. Zou hij dit niet doen, dan valt hij weer ineen. Hij bepleitte uiterste clementie in verband met zijn zeer moeilijke omstandigheden. Zijn vrouw heeft hem verlaten en hij leeft nu alleen op een kamertje.
Schouten heeft met een en ander niets uit te staan.

De Inspecteur,

De Bureauchef,

No. 20/68/15 M. 1943 7/2 * Inhoud: Het rapport legt de resultaten vast van een viscontrole op de Noordermarkt. Terwijl de meeste handelaren hun administratie op orde hebben ("accoord"), wordt bij H. Starreveld een overtreding geconstateerd. Hij heeft ongeveer 60 pond brasem illegaal ("clandestien") verkocht onder een viaduct, buiten de officiële marktkanalen om.
* Toon en argumentatie: Het document is opmerkelijk vanwege de gedetailleerde weergave van de persoonlijke omstandigheden van de overtreder. Starreveld voert zijn slechte gezondheid (gevolgen van pleuris en longontsteking, een verlamde arm), zijn armoede en zijn eenzame sociale status aan als verzachtende omstandigheden. Hij stelt dat de illegale verkoop noodzakelijk was om "versterkende middelen" te kunnen bekostigen.
* Vrijpleiting: De inspecteur stelt expliciet vast dat Schouten, wiens kar door Starreveld werd gebruikt, geen schuld treft in deze zaak.
* Taalgebruik: Het rapport bevat enkele typerende spelfouten of verouderde spellingen, zoals "acoord" (naast "accoord"), "erkend" (waar "erkent" bedoeld wordt) en het aan elkaar geschreven "Hijhad". * Oorlogstijd: Het document dateert uit november 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van strikte distributie, schaarste en prijsbeheersing.
* Zwarte handel: De term "clandestien" verwijst naar de zwarte handel die destijds wijdverbreid was. Voor veel burgers was dit een noodzakelijke manier om aan extra inkomen of voedsel te komen, ondanks de strenge controles van instanties zoals de Prijsbeheersing of de Crisis Controle Dienst (CCD).
* Sociaal-economisch beeld: De casus van Starreveld biedt een schrijnend inkijkje in de overlevingsstrategieën van de Amsterdamse onderklasse tijdens de hongerwinter-aanloop. Het toont de fysieke en sociale achteruitgang die veel burgers trof door de combinatie van ziekte, eenzaamheid en de economische druk van de bezetting. E. Smit H. Starreveld J. Schouten P. Schouten P. de Ruyter