Officieel rapport / proces-verbaal van de Centrale Markt Amsterdam. R A P P O R T.

Op Woensdag 23 Juni 1943, omstreeks 9 uur is een jongen op het kaarten kantoor gebracht, die volgens mededeeling van de kooper J. Schouten, oud 34 jaar en wonende 2e Nassaustraat 24 II voor alhier, zijn handkar, die op pier D had gestaan en beladen was met met ledig fust had gestolen en zich er mede bevond voor het pakhuis van grossier Beugel Hal 9 11 om daar het ledig fust in te leveren.
Desgevraagd gaf de jongen op genaamd te zijn:
JOHANNES DRENTH
geboren te Landsmeer 18 Augustus 1929, scholier, wonende van Bossestraat 16 I te Amsterdam en verklaarde hij als volgt:
"Ik ben hedenmorgen 8.20 uur op een auto onder een dekzeil op het terrein der Centrale Markt gekomen, met de bedoeling aardbeien te stelen. Ik liep ter hoogte van de hal toen ik werd aangesproken door een jongen die ik van aanzien ken, doch ik weet niet hoe hij heet. Deze jongen deelde mij mede, dat hij heden morgen ledig fust bij de Fust Centrale op naam van Ros had ingeleverd, wat hij even te voren van af een handkar had gestolen. Hij vroeg mij of ik ook een partij kisten en ~~zakken~~ wilde hebben. Ik ging op zijn aanbod in en toen wees hij mij een handkar aan waarop nog eenige ledige kisten stonden. Deze handkar stond op pier D. Met de handkar met kisten ben ik naar de Hal gegaan met de bedoeling, daar de ledige kisten in te leveren. Ik zou de kisten op naam van Ros, welke naam ik van voornoemde jongen had gehoord bij Beugel inleveren. Het geld wat ik voor de ledige kisten dacht te ontvangen, mocht ik voor mijzelf behouden en het was mijn bedoeling om van ~~xxxx~~ dit geld van de Zomer eenige dagen uit te gaan. Het is de eerste maal dat ik mij aan diefstal schuldig heb gemaakt, doch volgens verklaring van de jongen waarvan ik de handkar met kisten heb gekregen, zou deze al meerdere malen kisten op het terrein der Centrale Markt hebben gestolen."
Door mij rapporteur is een nader onderzoek ingesteld, doch tot nu toe heb ik de tweede jongen niet kunnen vinden. Van deze zaak wordt P.v.B opgemaakt en zal doorgegeven worden aan Kinderpolitie. Tevens kan ik nog vermelden dat ik een boekje met geld, f 29.50 50 ingeslag genomen heb welk geld van diefstal afkomstig was.

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

Amsterdam 28 Juni 1943

Controleur
(getekend)
J.P.N. Boon.

[Handgeschreven aantekeningen onderaan:]
JvB
Voorlopige aanteekening kaartregister (in rood)
Strafkaart aangelegd op 16/7-43.

--- * Inhoud: Het document beschrijft de aanhouding van de dertienjarige Johannes Drenth voor het stelen van een handkar met leeg fust (kisten). De jongen bekent dat hij aanvankelijk kwam om aardbeien te stelen, maar werd verleid door een onbekende jongen om gestolen fust in te wisselen voor geld.
* Motivatie: De verdachte geeft als reden op dat hij het geld wilde gebruiken om in de zomer "eenige dagen uit te gaan".
* Juridische afhandeling: Er wordt een proces-verbaal (P.v.B.) opgemaakt voor de Kinderpolitie. Er is een bedrag van 29,50 gulden in beslag genomen. Uit de handgeschreven notities blijkt dat er later (16 juli 1943) een officiële 'strafkaart' is aangemaakt in het register van de markt.
* Taalgebruik: Formeel administratief Nederlands met typische politietermen uit die tijd ("ter hoogte van", "desgevraagd gaf de jongen op"). Er staan enkele typefouten in (zoals de dubbele "met" in de eerste alinea en de herhaalde "50" bij het bedrag).

--- * Oorlogstijd: Het incident vindt plaats in juni 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markt was in die tijd een streng gecontroleerde plek vanwege de voedselschaarste.
* Voedselschaarste en Criminaliteit: De diefstal van aardbeien en leeg fust (waar statiegeld of vergoedingen op zaten) was een direct gevolg van de armoede en schaarste tijdens de oorlogsjaren. Kleine criminaliteit onder jongeren nam in deze periode aanzienlijk toe.
* Sociale Controle: De rol van de Kinderpolitie en de strikte registratie op de markt laten zien hoe nauwgezet de autoriteiten probeerden de orde te handhaven op logistieke knooppunten zoals de Centrale Markt. Het bedrag van 29,50 gulden was voor een dertienjarige in 1943 een zeer aanzienlijke som geld (vergelijkbaar met ruim 200 euro nu). D. Met J. Schouten J.P.N. Boon