P. Verschuren

Administratief register (kopie of kladverslag) van standplaatshouders op de openbare weg.

* **Inhoud:** Het document legt de precieze locaties en vergunde tijden vast voor marktkooplui op de Nieuwmarkt buiten de reguliere markttijden (vaak avond- of zondagshandel). * **Terminologie:** * **t/o perc.:** tegenover perceel (huisnummer). * **v.m. / n.m.:** voormiddag (ochtend) / namiddag. * **W.H. / W. Sluiting:** Waarschijnlijk "Winkelsluiting(stijd)". * **Gem. Vischhal:** Gemeentelijke Vischhal. * **Mutaties:** De doorhalingen laten een verschuiving in vergunningen zien. L. Hamel is vervangen door M. Hamel (mogelijk familieoverdracht), waarbij een specifieke seizoensgebonden beperking (april-oktober) is toegevoegd. G.F. Nadoit is doorgehaald en de plek bij de Vismarkt lijkt overgenomen door A. Schrijver. * **Ruimtelijke ordening:** Er wordt zeer specifiek gemeten (bijv. "op 3 M. afstand v/d rijweg"), wat duidt op een strikte gemeentelijke regulering van de beperkte ruimte op het plein.

Getypt afschrift van een brief.

* **Verzoek:** De brief is een formeel verzoek van een visboer, P. Verschuren, aan de autoriteiten (waarschijnlijk het Marktwezen van de gemeente Amsterdam) voor een vergunning. * **Doel:** Hij wil toestemming om op de Nieuwmarkt in Amsterdam een pot te plaatsen om mosselen te koken. Als brandstof voor het koken noemt hij "cokes" (gezuiverde steenkool). * **Status document:** Het betreft een "AFSCHRIFT" (kopie). De afkorting "w.g." bij de ondertekening staat voor "was getekend", wat aangeeft dat het origineel door de aanvrager was ondertekend. * **Toon:** De brief is geschreven in de formele, eerbiedige stijl die destijds gebruikelijk was voor correspondentie met overheidsinstanties ("WelEdele Heeren", "Beleefd afwachtend").

Getypte lijst met financiële gegevens (omzet of commissies) per handelaar

Dit document is een overzicht van handelaren verbonden aan de Amsterdamse Visafslag. Het rangschikt personen en bedrijven op basis van hun financiële totaal over de jaren 1939 en 1940. De bedragen zijn hoogstwaarschijnlijk in Nederlandse guldens. Opvallend is de kolom met percentages. Bij de individuele top-handelaren (zoals L. Biet en P. Vrees) lijkt het percentage af te nemen naarmate het totaalbedrag lager wordt. Echter, verderop in de lijst worden handelaren gegroepeerd met accolades, waarbij een gezamenlijk (hoger) percentage wordt genoteerd (bijv. 5 ½% of 4 ½%). Dit zou kunnen wijzen op een verdeelsleutel voor afslagkosten, belastingen, of lidmaatschapsgelden van een vereniging.

Handgeschreven verzoekschrift / brief.

Het document is een formeel verzoek van een vishandelaar of burger (P. Verschuren) om een "dubbele toewijzing" van vis. De schrijver motiveert dit door aan te geven dat hij zijn waar altijd via "de hal" (de vismijn of centrale afslag) betrekt en deze middelen niet kan missen voor zijn bedrijfsvoering of levensonderhoud. De administratieve verwerking is duidelijk zichtbaar: * De term **"afwijzen"** is prominent aanwezig, wat betekent dat het verzoek niet is gehonoreerd. * De aantekening **"modelbriefje aan verzoek kan niet worden voldaan"** geeft de instructie aan de klerk om een standaard afwijzingsbrief naar de aanvrager te sturen. * De verschillende data (18, 19 en 22 december 1941) tonen de snelheid van de bureaucratische afhandeling aan het eind van het jaar.

Zakelijke brief/kennisgeving (mogelijk een doorslag).

De brief is een formele afwijzing van een niet nader gespecificeerd verzoek. De heer Verschuren had op 19 december 1941 een brief gestuurd, die binnen drie dagen is afgehandeld door een speciale commissie van de Visscherijcentrale. De toon is kort en bureaucratisch ("geen aanleiding bestaat aan Uw verzoek te voldoen"), zonder verdere onderbouwing of motivering van het besluit. Het adres op de Zeedijk 126 II bevindt zich in het hart van het oude centrum van Amsterdam.

Administratief registratieformulier / verzoekschrift.

* **Inhoud:** Het document betreft een formeel, doch "beleefd" verzoek om een verhoging van de toegekende hoeveelheid riviervis. Tijdens de oorlogsjaren waren veel voedingsmiddelen schaars en werden deze via een distributiesysteem toegewezen. * **Afzender:** De aanvraag is afkomstig van J. J. Wijnickert, wonende aan de Westerstraat 250 (tweede verdieping) in de Amsterdamse Jordaan. Gezien de aard van het verzoek is Wijnickert mogelijk een vishandelaar of iemand met een bedrijf in de levensmiddelen. * **Administratieve verwerking:** * De opties "Inschrijven" en "afwijzen" bovenaan dienden voor de interne afhandeling door een ambtenaar. De dubbele onderstreping van "afwijzen" suggereert dat het verzoek mogelijk niet is ingewilligd. * De stempel (19/12/1941) en de handgeschreven datum (22/12/41) tonen de verwerkingssnelheid van het dossier. * De initialen "HS" en de verwijzing naar "P. Verschuren" wijzen op een dossierkoppeling of een vergelijking met een gelijkaardig verzoek. * **Codering:** De rode en blauwe nummers (46^A / 109 en 189) zijn archief- of dossiernummers van de betreffende distributiedienst.

Getypte namenlijst (administratief register).

* **Geografische spreiding:** De lijst bevat voornamelijk inwoners van Amsterdam, maar er zijn duidelijke clusters uit omliggende plaatsen zoals Monnickendam, Volendam, Marken, Hilversum en Diemerbrug. * **Administratieve indeling:** De personen zijn onderverdeeld in "Series" (22 t/m 26). Bijna elke persoon heeft een markering in de kolom '41/42'. Slechts vier personen hebben een markering in de kolom '42/43'. * **Socio-economische indicatie:** Veel adressen in Amsterdam wijzen op volksbuurten (Jordaan, Kinkerbuurt, Oostelijke Eilanden). De namen uit Marken en Volendam (Klasbloem, Teerhuis, Visser, Mooyer) zijn typisch voor die vissersgemeenschappen.

Brief / Verzoekschrift

* **Inhoud:** De afzender, P. Verschuren, vraagt officieel toestemming om zijn toegewezen hoeveelheid aal (paling) te laten roken bij een specifieke rokerij, namelijk de firma H. Damme in de Zwartlakensteeg. Hij motiveert dit door aan te geven dat zijn vis daar "altijd" gerookt werd. Het doel is om de gerookte aal vervolgens te verkopen in zijn winkel aan de Molensteeg 4. * **Taal en toon:** De brief is opgesteld in een beleefde, formele stijl die gebruikelijk was voor correspondentie met officiële instanties ("Wel:Edle. Heer", "Beleefd verzoek ik U"). * **Topografie:** Alle genoemde locaties (Zwartlakensteeg, Molensteeg, Zeedijk) bevinden zich in het oudste deel van het Amsterdamse centrum (postcodegebied C), een buurt die van oudsher sterk verbonden was met de vishandel en ambachtelijke rokerijen.

Brief (doorslag op dun papier).

* **Kernboodschap:** De brief dient als een officiële afwijzing van een verzoek dat de heer Verschuren op 6 januari 1942 heeft ingediend. Een speciale commissie van de Visscherijcentrale heeft het verzoek beoordeeld en negatief beslist. * **Stijl en toon:** De tekst is uiterst kort, formeel en ambtelijk. Er wordt geen specifieke reden voor de afwijzing gegeven, enkel dat er "geen aanleiding bestaat" om aan het verzoek te voldoen. * **Fysieke staat:** Het document is een doorslag (carbonkopie), herkenbaar aan de typische vage letter en het dunne, grijzige papier. De handgeschreven datum van verzending (14/1) boven de briefdatum (13/1) suggereert een administratieve verwerkingstijd van één dag.

Typoscript op papier, vermoedelijk een fragment van een alfabetische index of ledenlijst.

Het document betreft een alfabetische opsomming van personen (beginnend bij de letters T t/m Z). De structuur bestaat uit initialen gevolgd door een achternaam. In de meeste gevallen is daarachter een datum genoteerd (formaat dag-maand-jaar), die waarschijnlijk de geboortedatum representeert (variërend van 1879 tot 1916). Opvallende afwijkingen in de lijst zijn: * **K. Visser:** Hier is een adres ("Koninginneweg") genoteerd in plaats van een datum. * **J. de Vries Stadelaar:** Hier ontbreekt een datum en wordt een samengestelde naam gebruikt. * **P. Vrees:** Er is onderscheid gemaakt tussen "Jr." en "Sr.".

Getypte lijst op papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Bij de meeste personen staat een geboortedatum (DD-MM-JJ), bij anderen een adres of enkel een straatnaam. * **Geografie:** De genoemde adressen (Aalsmeerweg, Jan Evertsenstraat, Nieuwe Spiegelstraat, Spaarndammerstraat, Koninginneweg) duiden op Amsterdam. * **Personen:** De lijst bevat diverse familieleden, aangeduid met "Sr." en "Jr." (bijv. Schindeler, Schoos, Sterkenburg en Vrees). De geboortedata variëren van 1879 tot 1923. * **Opmerkelijke details:** Bij "J. de Vries Stadelaar" en "Schoos" ontbreken verdere gegevens. De spelling "Spaarndammerstraat" bevat in het origineel een typfout of spatie ("Spaarndan erstraat").

Administratieve lijst of namenregister.

Het document betreft een register van personen, waarschijnlijk voor administratieve doeleinden zoals huisvesting, lidmaatschap of personeelsbeheer. * **Structuur:** De linkerzijde bevat de primaire naam met een begindatum. De rechterzijde bevat vaak een tweede naam met een latere datum, wat kan duiden op een opvolger, overdracht of mutatie. * **Annotaties:** De rode vinkjes ([v]) wijzen op een controle of verificatie. Afkortingen zoals "Jr." en "Sr." onderscheiden familieleden. Adresverwijzingen zoals "Spaarn.str" (Spaarnwouderstraat) en "Koninginnweg" suggereren een geografische context in een Nederlandse stad (mogelijk Haarlem of Amsterdam gezien de straatnamen). * **Datering:** De datums lopen uiteen van 1879 tot 1916, wat wijst op een langlopend register dat gedurende meerdere decennia is bijgehouden.

Zakelijke brief (doorslag).

* **Kernboodschap:** De brief betreft een besluit over welke Amsterdamse vishandelaren toestemming krijgen om mosselen gekookt of gezuurd te verkopen, in plaats van uitsluitend vers. * **Beleid:** De directie hanteert een restrictief beleid. Het uitgangspunt is dat mosselen vers aan de consument verkocht moeten worden. Uitzonderingen worden alleen gemaakt voor handelaren die kunnen aantonen dat zij al jarenlang traditioneel gekookte mosselen verkopen (het 'stand-still' principe). * **Specifieke besluitvorming:** * **Afgewezen:** J. Jansen, P.A. Huysman, W.J. Vermeulen en A.C. Postma (zij verkochten voorheen vers, dus krijgen geen vergunning voor verwerking). * **Toegewezen:** H.P.M. Licht v.d. Poel en P. Verschuren (zij hebben een bewezen historie van verkoop in gekookte staat). * **Informatiebron:** De directeur baseert zijn besluit op informatie van de "Mosselencombinatie", die blijkbaar bijhoudt welke handelaar welke verkoopmethode hanteert.

Getypte administratieve lijst met persoonsgegevens.

Het document is een zorgvuldig opgestelde lijst van personen met hun respectievelijke serie- en volgnummers, namen, geboortedata en adressen. * **Geografische spreiding:** Het merendeel van de adressen bevindt zich in Amsterdam (herkenbaar aan straatnamen zoals J.v.Lennepkade en Elandsstraat). Daarnaast worden omliggende plaatsen genoemd zoals Monnickendam (afgekort tot Mon'dam), Volendam, Marken, Hilversum en Diemerbrug. * **Demografie:** De geboortedata variëren van 1874 tot 1915, wat betekent dat de personen op de lijst ten tijde van de registratie (ca. 1941-1943) volwassenen waren tussen de 26 en 69 jaar oud. * **Betekenis van kolommen:** De kolommen '41/42' en '42/43' bevatten kruisjes ('x'). Dit duidt op een periodieke registratie of controle gedurende die jaren. Bijna alle personen zijn geregistreerd voor de periode 41/42, terwijl slechts enkelen (bijv. D.v. Schaik en A.C.J. Stieltjes) ook een markering hebben voor 42/43. * **Afkortingen:** Gebruikelijke Amsterdamse afkortingen worden gebruikt voor woningtypes: 'hs' staat voor 'huis' (begane grond), Romeinse cijfers (I, II, III) duiden de verdieping aan. 'inw.' staat voor 'inwonend'.

Handgeschreven administratieve lijst (grootboek- of journaalpagina).

* **Administratieve structuur:** Het document is verdeeld in twee delen. Het bovenste deel bevat namen van personen (waarschijnlijk afnemers of leden) met relatief kleine bedragen, mogelijk contributies, inleggelden of kleine aankopen. Het onderste deel betreft een grootschalige voorraadadministratie in "stuks" (st.). * **Kwantiteit:** Er wordt gesproken over een totaal van 1.550.000 eenheden. Dit suggereert een massaproduct, zoals sigaretten, lucifers, of zegels. * **Distributie:** De berekening laat zien hoe de voorraad slinkt: eerst door afgifte aan "diensten", daarna door aftrek van voorraad bij de "kleinhandel". * **Systeem van rantsoenering:** De vermelding "op bon" en de berekening per "12.500 menschen" wijst op een distributiesysteem. In 1951 was de naoorlogse rantsoenering in Nederland grotendeels voorbij, maar voor bepaalde goederen of binnen specifieke organisaties (zoals bedrijfsverenigingen of coöperaties) werden nog systemen met bonnen gehanteerd. * **Betekenis "trekkingen":** De laatste regel "trekkingen op de bon gekocht" zou kunnen duiden op een loterij of een systeem waarbij men met bonnen recht had op een bepaalde toewijzing.

Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Doel:** Dit document lijkt een administratieve lijst voor de toewijzing of registratie van vis (aal/paling), vermoedelijk bij een visafslag of binnen een handelsvereniging. * **Terminologie:** De kolom "Aantal Aal" duidt op stuks, terwijl "kg. Zw." waarschijnlijk duidt op kilogram 'Zware' aal, een specifieke sortering. * **Correcties:** De vele doorhalingen en handmatige wijzigingen wijzen op een dynamisch document dat over een langere periode werd bijgewerkt. Opvallend is dat veel '15' waarden naar '20' zijn verhoogd. * **Sociaal-Economisch:** De namenlijst is representatief voor de Noord-Hollandse vishandel in de vroege 20e eeuw. De aanwezigheid van veel joodse namen (Polak, Wurms, Wijnschenk, Zak) is historisch consistent met de Amsterdamse vishandel van die tijd. * **Datering:** De data tussen haakjes bij J. Vos (1883) en Sal. Wijnschenk Sr. (1881) zijn waarschijnlijk geboortedata, wat suggereert dat de lijst dateert van ergens tussen 1910 en 1940.

Handgeschreven ambtelijke of administratieve notities op gelinieerd papier.

Het document bevat een reeks korte, zakelijke beslissingen over de toewijzing van vis aan handelaren. De notities weerspiegelen een streng beleid van toewijzing: - **P. Verschuren** en **J.H.J. Wijnschenk** worden afgewezen omdat zij al over voldoende vis beschikken. - **Biesenbeek Jr.** wordt uitgesloten omdat hij geen historisch recht heeft (hij heeft nooit eerder in vis gehandeld). - Bij de familie/firma **Boeske** wordt de toewijzing verlaagd naar 40 kg. Uit de toelichting blijkt dat dit de absolute bovengrens is die voor een visdetailhandelaar wordt gehanteerd. De term "idem" bij Boot en Vermeulen suggereert dat voor hen dezelfde afwijzingsgronden of omstandigheden gelden als voor de direct daarboven genoemde personen.

Handgeschreven lijst op bruin/grijsachtig papier (mogelijk een kladblokvel of achterzijde van een formulier).

* **Inhoud:** Het document betreft een namenlijst met daarachter getallen en afvinktekens ("x"). Het getal "1600" komt het meest voor, wat duidt op een vast bedrag (bijv. ƒ 16,00 contributie) of een vaste eenheid. * **Namen:** De namen zijn typisch Nederlands. De achternamen "Schilder" en "Molenaar" komen veelvuldig voor in Noord-Hollandse vissersdorpen zoals Volendam. * **Bijnamen/Notaties:** * Onder de drie personen met de achternaam "Schilder" staat telkens de notatie **"Fik"**. In gemeenschappen met veel dezelfde achternamen werden bijnamen gebruikt om families te onderscheiden. "Fik" is een bekende bijnaam/tak binnen de familie Schilder. * **"Prop"** achter Jan Molenaar kan een afkorting zijn voor een beroep (proponent) of eveneens een bijnaam. * **"v.h. sturm"** kan betekenen "voorheen Sturm", wijzend op een overname van een positie of adres. * **"96"** achter Jan Schilder is waarschijnlijk een huisnummer. * **Cijfers:** De onderste twee bedragen (1000 en 1300) wijken af, wat kan betekenen dat deze personen een andere status hadden of een ander product afnamen.

Handgeschreven notitie op de achterzijde van een officieel formulier (doorslag/spiegelbeeld zichtbaar).

* **Handschrift:** Een vlot, lopend handschrift in blauwzwarte inkt. Karakteristiek voor de administratieve stijl van het begin van de 20e eeuw. * **Inhoud:** De notitie betreft de vernietiging van een partij bokkingen (gerookte haring). De schrijver meldt dat de vis niet is opgehaald bij de "V. M." (mogelijk de Vismarkt of een specifieke opslaglocatie), maar dat deze op bevel van de keurmeester direct als afval is afgevoerd. * **Terminologie:** * **Bokkingen:** Warmgerookte haring, een destijds zeer algemeen volksvoedsel. * **V. M.:** Waarschijnlijke afkorting voor een markt- of keuringslocatie in Amsterdam (bijv. Vismarkt of Vleesmarkt). * **Keurmeester:** Een beëdigd ambtenaar van de Keuringsdienst van Waren die toeziet op de kwaliteit en veiligheid van voedingsmiddelen. * **Vuilniskar gestort:** Een eufemisme voor het ongeschikt verklaren voor menselijke consumptie en de daaropvolgende vernietiging.

Kasboekpagina of grootboekblad betreffende afgekeurde goederen.

* **Structuur:** Het document is onderverdeeld in twee hoofdsecties: "Afgekeurd op Vischmarkt" en "afgekeurd bij kleinhandel en geremplaceerd". * **Rekenkundig:** * De bedragen lijken vermenigvuldigingen van een aantal stuks met een eenheidsprijs (mogelijk in centen, gezien de grote getallen). * Er zijn verschillende correcties zichtbaar in de berekening. Bij de post "F.V." is het aantal aangepast van 120 naar 20. * Het eindtotaal (65.323) is de som van de vismarkt (53.172) en de kleinhandel (12.151). * **Handelswaar:** De vermelding van de "Vischmarkt" en namen van afnemers wijst op een administratie in de vissector. De afkortingen N, B en ST duiden mogelijk op verschillende vissoorten of kwaliteitsklassen (bijv. Nacht, Best, Standaard). * **Namen:** Er worden diverse Nederlandse namen genoemd die optreden als afnemer in de kleinhandel, zoals Van Vliet, Verschuren, Jansen, Ter Voort, Koning, Schaik, Schilder en Keus.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven correcties en aanvullingen.

* **Inhoud:** Het document is een kwantitatief overzicht van partijen bokking (gerookte haring) die na keuring op de vismarkt zijn afgekeurd. Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen vis die is geretourneerd zonder vervanging ("niet geremplaceerd") en vis die is vervangen door een nieuwe partij ("geremplaceerd"). * **Administratieve wijzigingen:** Er zijn diverse correcties uitgevoerd. De post "Luchtbescherming" (1400 stuks) is verplaatst van de categorie 'niet geremplaceerd' naar 'geremplaceerd'. Verder zijn er handmatig namen toegevoegd (Jongenwaard, Koning Karnemelk), wat leidde tot herberekeningen van de subtotalen. * **Betrokken partijen:** De lijst toont een mix van overheidsdiensten (Politie, Brandweer, Stadsreiniging, Abattoir) en private handelaren of instellingen. Dit suggereert een gecentraliseerd systeem van voedseltoewijzing.

# TRANSCRIPTIE *(Top rechts, handtekening:)* P. Verschuren *(Hoofdtekst:)* bokkingen zijn niet op V. M. teruggehaald doch op last keur- meester in vuilnis- kar gestort. *(Opmerking bij spiegelbeeld-tekst bovenaan:)* KEURINGSDIENST VAN WAREN AMSTERDAM

# TRANSCRIPTIE w.g.J.Vermeulen Voorzitter, w.g. P.C.Besanger Secretaris.

# TRANSCRIPTIE P. Smit } A W Rijnders } prijs ? J Nobbe }

Grb.1015. H/e. 28 April 1942. den Heer Wethouder P.W.

# TRANSCRIPTIE *extra* [handgeschreven] VP/HG. 28/67/2 M. 8 Juni 1939. den Heer J. Schouten, Oostzaan B 263, <u>Amsterdam-N.</u> Naar aanleiding van Uw brief d.d. 25 Mei jl. ver- leen ik U hierbij tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt Lindengracht te laten bijstaan - niet vervangen - door M. Vaverne. De Directeur,