Archief 745
Inventaris 745-312
Pagina 112
Dossier 24
Jaar 1940
Stadsarchief

Administratieve bijlage bij een ambtelijke brief.

2 augustus 1940. Van: Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). Aan: Wethouder voor de Levensmiddelen (Amsterdam).

Origineel

Administratieve bijlage bij een ambtelijke brief. 2 augustus 1940. Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). Wethouder voor de Levensmiddelen (Amsterdam). Bylage II, behoorende by brief No.17/1/3 M d.d. 2 Augustus 1940 van den Directeur van het Marktwezen aan den heer Wethouder voor de Levensmiddelen, alhier.-


LYST VAN KOOPLIEDEN, WAARVAN REEDS EERDER IS VOORGESTELD, ARTIKEL 11c VAN HET REGLEMENT OP DE MARKTEN TOE TE PASSEN.

Naam Markt Datum ingang steun Byzonderheden
G. Lemke Lindengracht Westerstraat 14-11-1938 Reeds voorgesteld d.d. 7-11-1939 no. 17/2/8 M.; rapport Directeur M.S. d.d. 15-12-1939 no. 152 L.M. 1939; advies: plaats nog niet intrekken; gaat weer handelen; is echter niet verschenen.
B.F. Reinen Albert Cuypstraat 4 - 3 - 1939 Idem. Advies: 4 maanden gevangenis; komt daarna weer op de markt; is echter niet verschenen.
W.L.v.d. Steen Jan Evertsenstraat 13-11-1937 Idem. Advies: Plaats aanhouden; V.d. Steen zal in het voorjaar zeker weder op de markt komen; is echter niet verschenen.
I. Stibbe Albert Cuypstraat 9- 6-1938 Idem. Advies: als V.d. Steen.
A. Vogel Waterlooplein Dapperstraat Uilenburg 21- 1-1939 Reeds voorgesteld d.d. 4-9-1939 no. 17/2/5 M. Rapport Dir. M.S. d.d. 2 October 1939 advies: plaats aanhouden; Vogel gaat bij eenige opleving weder staan; is echter nimmer verschenen.
M. Yzerman Uilenburg 29- 9-1938 Als geval V.d. Steen.

De kolommen tonen aan dat deze mensen vaak al sinds 1937 of 1938 "steun" (werkloosheidsuitkering of sociale bijstand) ontvingen. De afdeling Marktwezen controleert hier of de vergunningen (volgens Artikel 11c van het reglement) ingetrokken moeten worden omdat de kooplieden, ondanks eerdere rapporten en adviezen, niet zijn teruggekeerd naar hun nering. De redenen voor afwezigheid variëren in de tekst van detentie (Reinen) tot hoop op economische "opleving" (Vogel). De datum van het document, 2 augustus 1940, is van groot historisch belang. Nederland was op dat moment ruim twee maanden bezet door nazi-Duitsland. Hoewel het document eruitziet als een reguliere administratieve exercitie, moet het gezien worden in het licht van de beginnende Jodenvervolging en de economische ontwrichting door de bezetting.

Namen zoals Stibbe, Vogel en Yzerman, gecombineerd met marktlocaties als het Waterlooplein en Uilenburg (het hart van de toenmalige Joodse buurt in Amsterdam), wijzen erop dat ten minste een deel van deze kooplieden van Joodse afkomst was. In de vroege fase van de bezetting werden Joodse burgers al geconfronteerd met beperkingen, onzekerheid en angst, wat hun afwezigheid op de markten kan verklaren.

Dit document illustreert hoe de gemeentelijke bureaucratie van Amsterdam in de eerste maanden van de bezetting onverstoorbaar doorwerkte. Terwijl de wereld van deze kooplieden instortte, hield de "Directeur van het Marktwezen" zich strikt bezig met de reglementen voor standplaatsen en het effectief benutten van de marktruimte. Het is een voorbeeld van de "banaliteit van de administratie" tijdens de oorlog.

Samenvatting

Dit document is een overzicht van zes marktkooplieden in Amsterdam die al langere tijd niet meer op hun toegewezen marktplaatsen zijn verschenen, ondanks eerdere toezeggingen of gunstige adviezen om hun standplaats aan te houden. In de kantlijn zijn bij vijf van de zes namen handgeschreven kruisjes ("x") geplaatst, wat duidt op een verdere administratieve selectie of markering.

De kolommen tonen aan dat deze mensen vaak al sinds 1937 of 1938 "steun" (werkloosheidsuitkering of sociale bijstand) ontvingen. De afdeling Marktwezen controleert hier of de vergunningen (volgens Artikel 11c van het reglement) ingetrokken moeten worden omdat de kooplieden, ondanks eerdere rapporten en adviezen, niet zijn teruggekeerd naar hun nering. De redenen voor afwezigheid variëren in de tekst van detentie (Reinen) tot hoop op economische "opleving" (Vogel).

Historische Context

De datum van het document, 2 augustus 1940, is van groot historisch belang. Nederland was op dat moment ruim twee maanden bezet door nazi-Duitsland. Hoewel het document eruitziet als een reguliere administratieve exercitie, moet het gezien worden in het licht van de beginnende Jodenvervolging en de economische ontwrichting door de bezetting.

Namen zoals Stibbe, Vogel en Yzerman, gecombineerd met marktlocaties als het Waterlooplein en Uilenburg (het hart van de toenmalige Joodse buurt in Amsterdam), wijzen erop dat ten minste een deel van deze kooplieden van Joodse afkomst was. In de vroege fase van de bezetting werden Joodse burgers al geconfronteerd met beperkingen, onzekerheid en angst, wat hun afwezigheid op de markten kan verklaren.

Dit document illustreert hoe de gemeentelijke bureaucratie van Amsterdam in de eerste maanden van de bezetting onverstoorbaar doorwerkte. Terwijl de wereld van deze kooplieden instortte, hield de "Directeur van het Marktwezen" zich strikt bezig met de reglementen voor standplaatsen en het effectief benutten van de marktruimte. Het is een voorbeeld van de "banaliteit van de administratie" tijdens de oorlog.

Kooplieden in dit dossier 100

A. Meyer Waterlooplein
A. Barmhartigheid Waterlooplein
A. Barmhartigheid Waterlooplein Is nog steeds in werkverschaf-fing. Kan op markt zijn brood niet verdienen.
A. Barmhartigheid Waterlooplein Is nog steeds in werkverschaffing. Kan op markt zijn brood niet verdienen.
A Boumeester Waterlooplein
A. Bouwmeester Uilenburg bezet thans reeds sedert 9 maanden zijn plaatsen niet en verzocht wederom uitstel
A. Bouwmeester meerdere Bezet thans reeds sedert 9 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel.
A. Eysden Uilenburg Aan oproeping geen gevolg gegeven.
A. Eysden Uilenburg Aan oproeping geen gevolg gegeven.
A. Hagenaar Waterlooplein
Aron Vogel meerdere Reeds voorgesteld d.d. 4-9-1939 no. 17/2/5 M. Rapport Dir. M.S. d.d. 2 October 1939 advies: plaats aanhouden; Vogel gaat bij eenige opleving weder staan; is echter nimmer verschenen.
Aron Vogel Waterlooplein 21/1 39
Abraham Prins Waterlooplein 27/2 39
B.F. Reinen Waterlooplein Idem. Advies: 4 maanden gevangenis; komt daarna weer op de markt; is echter niet verschenen.
J. Scherpenzeel Waterlooplein Is in werkverschaffing.
J. Scherpenzeel Waterlooplein Is in werkverschaffing.
B.J. van Straten meerdere Bezet thans reeds sedert 10 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel is 66 jaar en ziek.
B.J. van Straten meerdere bezet thans reeds sedert 10 maanden zijn plaatsen niet en verzocht wederom uitstel; is 66 jaar en ziek.
B. Kloos Uilenburg heeft geen kans thans op de markten zijn brood te verdienen.
B. Kloos Zwanenburgwal Ziet geen kans thans op de markten zyn brood te verdienen.
B. Kloos Zwanenburgwal Ziet geen kans thans op de markten zyn brood te verdienen.
Benjamin Schelvis Waterlooplein 15/1 40
C Bleekrode-Kinsbergen Waterlooplein
C. Prins Waterlooplein 18/1 40
M.C.A. Renes meerdere Is 68 jaar; wil in steun blyven.
C. Renes meerdere is 69 jaar; wil in steun blijven.
C.E. Molenaars Waterlooplein 21/12 39 sg
C. van Bambergen Waterlooplein
D.A. Overmars Waterlooplein 23/12 39
D.M. de Groot Waterlooplein
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 2