Getypte ambtelijke brief (doorslag/kopie). 25 november 1940. Directeur van het Marktwezen. Bladz. no. 2.

Van Brief no. 17/4/1 M.d.d. 25 November 1940 aan den Heer
Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het
Marktwezen.

Sedert 1 Januari 1940 worden aan den afslag ook van de aan-
voerders-handelaren besommingsstaten bijgehouden. Daaruit
blijkt, dat eenige handelaren in het jaar 1940 een besomming
zullen bereiken, welke ver boven ƒ 5.000,- zal uitgaan. Voor
verleening van de in artikel 23 voorgeschreven restitutie
aan deze handelaren, zal een bedrag van ± ƒ 750,- noodig zijn.
Deze besommingen zijn voornamelijk bereikt vanaf de maand
Juni 1940, omdat eerst sedert ongeveer Juni wederom van
eenige aanvoermarkt sprake was. Over een vol kalenderjaar
zou het totale bedrag, dat aan handelaren zal moeten worden
gerestitueerd, ongeveer ƒ 1.500,- kunnen uitmaken.

Onderstaand staatje geeft een overzicht van de in
den afslag gemaakte besommingen sedert 1936:

Uit dit staatje blijkt, dat in 1939 de aanvoer der
Urkers belangrijk verminderde, terwijl die der handelaren
toenam. Dit heeft zich in 1940 voortgezet. Tot en met October
van dit jaar hebben de besommingen bedragen:

Aan afslaggeld werd ontvangen: [handgeschreven: im] 1936 ƒ 11.336,87;
in 1937 ƒ 10.805,58; in 1938 ƒ 8.960,88; in 1939 ƒ 9.779,58.
Voor 1940 wordt de opbrengst aan afslaggelden ge-
raamd op ƒ 9.000,-.

Terwijl dus de opbrengst aan afslaggelden de
laatste jaren vermindert, zal, ten gevolge van het toenemen
van groote zendingen door handelaren, de uit te betalen re-
ductie veel hooger worden, dan voorheen, toen de aanvoer
voornamelijk van een groot aantal Urker visschers afkomstig
was, moest worden betaald. Dit is een mijns inziens onge-
wenschte toestand, welke nimmer werd beoogd; de handelaren,
die visch aan den afslag zenden, rekenen in het geheel niet
op teruggave van door hen betaalde gelden. Ten bewijze van * Centrale problematiek: De Directeur van het Marktwezen rapporteert een onvoorziene financiële verschuiving. Er bestaat een regeling (artikel 23) voor "restitutie" of "reductie" (teruggave van een deel van de veilingkosten) bij hoge omzetten. Deze was bedoeld voor de vele individuele Urker vissers, maar door de veranderde markt profiteren nu vooral grote handelaren hiervan.
* Trendbreuk: Tussen 1936 en 1940 is een drastische daling te zien in de aanvoer door Urkers (van ƒ 132.234 naar slechts ƒ 10.847 in de eerste 10 maanden van 1940). Tegelijkertijd steeg het aandeel van handelaren fors.
* Financiële paradox: De inkomsten uit afslaggelden dalen, terwijl de verplichte uitgaven aan restituties aan handelaren stijgen. De directeur noemt dit een "ongewenschte toestand" omdat handelaren deze korting niet nodig hebben of verwachten.
* Observatie data 1940: In de maanden juni, juli, september en oktober van 1940 is de aanvoer door Urker vissers op deze specifieke afslag nagenoeg nihil. * Tijdsgewricht: Het document is geschreven in november 1940, enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De oorlogssituatie en mogelijke restricties op de visserij verklaren de grillige cijfers in de maandtabel van 1940.
* Urk: In deze periode onderging Urk een enorme transitie; in 1939 was de dijk tussen Urk en Lemmer voltooid, waardoor Urk geen eiland meer was. Dit beïnvloedde de logistiek van de visaanvoer.
* Terminologie: "Besomming" is een vissersterm voor de bruto opbrengst van de verkochte vis. "Afslaggeld" zijn de administratieve kosten of commissie die de veiling inhoudt.
* Locatie: Hoewel de exacte locatie van de afslag niet in dit fragment staat, wijst de correspondentie met een "Wethouder voor de Levensmiddelen" en de focus op Urker aanvoer op een grote visafslag (mogelijk Amsterdam of een Zuiderzeehaven).