Archief 745
Inventaris 745-312
Pagina 271
Dossier 90
Jaar 1940
Stadsarchief

Getypte officiële brief (doorslag).

7 december 1940. Van: De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten of een gerelateerde gemeentelijke afdeling in Amsterdam). Aan: Den Heer G. Hoepelman, Roetersstraat 2 b, Amsterdam-Centrum.

Origineel

Getypte officiële brief (doorslag). 7 december 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten of een gerelateerde gemeentelijke afdeling in Amsterdam). Den Heer G. Hoepelman, Roetersstraat 2 b, Amsterdam-Centrum. VD/HG.

den Heer G.Hoepelman,
Roetersstraat 2 b,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 10.

18/81/2 M.
7 December 1940.

Naar aanleiding van een mededeeling van den Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen moet ik U berichten, dat U ingevolge opdracht van den Secretaris-Generaal, waarnemend Hoofd van het Departement van Binnenlandsche Zaken van Uw functie als plaatsvervangend lid van de Commissie van Advies voor de Markten is ontheven.

De Directeur, Deze brief is een formeel ontslagbericht, opgesteld in de kenmerkende droge, ambtelijke stijl van die tijd. De kern van de boodschap is dat de ontvanger, de heer G. Hoepelman, met onmiddellijke ingang zijn nevenfunctie bij de gemeente Amsterdam verliest.

Opvallend is de hiërarchische rechtvaardiging: de beslissing komt van de Wethouder, maar geschiedt "ingevolge opdracht van den Secretaris-Generaal" van Binnenlandse Zaken. Hoewel de brief geen expliciete reden voor het ontslag vermeldt, spreken de datum (december 1940) en de context van de vroege bezettingsjaren boekdelen. Dit is geen individueel ontslag op basis van functioneren, maar de uitvoering van een generieke uitsluitingsmaatregel. Dit document is een direct gevolg van de anti-Joodse maatregelen die de Duitse bezetter kort na de inval in mei 1940 invoerde. In oktober 1940 moesten alle ambtenaren de zogenaamde 'Ariërverklaring' tekenen. In november 1940 volgde de verordening waarbij alle Joodse ambtenaren en personen in openbare functies (zoals commissieleden) uit hun ambt werden ontheven.

De ontvanger, Gerrit Hoepelman (1876-1943), was een Joodse Amsterdammer en koopman. Deze brief markeert het moment waarop hij, op last van de bezetter en uitgevoerd door het Nederlandse overheidsapparaat, uit het openbare leven werd gestoten. Het is een stap in het proces van isolatie en rechteloosheid dat voor Gerrit Hoepelman uiteindelijk zou eindigen in deportatie naar het vernietigingskamp Sobibor, waar hij in juli 1943 werd vermoord. De brief illustreert de 'banaliteit van het kwaad': een ingrijpende daad van discriminatie en vervolging verpakt in een alledaags, zakelijk schrijven.

Samenvatting

Deze brief is een formeel ontslagbericht, opgesteld in de kenmerkende droge, ambtelijke stijl van die tijd. De kern van de boodschap is dat de ontvanger, de heer G. Hoepelman, met onmiddellijke ingang zijn nevenfunctie bij de gemeente Amsterdam verliest.

Opvallend is de hiërarchische rechtvaardiging: de beslissing komt van de Wethouder, maar geschiedt "ingevolge opdracht van den Secretaris-Generaal" van Binnenlandse Zaken. Hoewel de brief geen expliciete reden voor het ontslag vermeldt, spreken de datum (december 1940) en de context van de vroege bezettingsjaren boekdelen. Dit is geen individueel ontslag op basis van functioneren, maar de uitvoering van een generieke uitsluitingsmaatregel.

Historische Context

Dit document is een direct gevolg van de anti-Joodse maatregelen die de Duitse bezetter kort na de inval in mei 1940 invoerde. In oktober 1940 moesten alle ambtenaren de zogenaamde 'Ariërverklaring' tekenen. In november 1940 volgde de verordening waarbij alle Joodse ambtenaren en personen in openbare functies (zoals commissieleden) uit hun ambt werden ontheven.

De ontvanger, Gerrit Hoepelman (1876-1943), was een Joodse Amsterdammer en koopman. Deze brief markeert het moment waarop hij, op last van de bezetter en uitgevoerd door het Nederlandse overheidsapparaat, uit het openbare leven werd gestoten. Het is een stap in het proces van isolatie en rechteloosheid dat voor Gerrit Hoepelman uiteindelijk zou eindigen in deportatie naar het vernietigingskamp Sobibor, waar hij in juli 1943 werd vermoord. De brief illustreert de 'banaliteit van het kwaad': een ingrijpende daad van discriminatie en vervolging verpakt in een alledaags, zakelijk schrijven.

Kooplieden in dit dossier 100

A. Meyer Waterlooplein
A. Barmhartigheid Waterlooplein
A. Barmhartigheid Waterlooplein Is nog steeds in werkverschaf-fing. Kan op markt zijn brood niet verdienen.
A. Barmhartigheid Waterlooplein Is nog steeds in werkverschaffing. Kan op markt zijn brood niet verdienen.
A Boumeester Waterlooplein
A. Bouwmeester Uilenburg bezet thans reeds sedert 9 maanden zijn plaatsen niet en verzocht wederom uitstel
A. Bouwmeester meerdere Bezet thans reeds sedert 9 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel.
A. Eysden Uilenburg Aan oproeping geen gevolg gegeven.
A. Eysden Uilenburg Aan oproeping geen gevolg gegeven.
A. Hagenaar Waterlooplein
Aron Vogel meerdere Reeds voorgesteld d.d. 4-9-1939 no. 17/2/5 M. Rapport Dir. M.S. d.d. 2 October 1939 advies: plaats aanhouden; Vogel gaat bij eenige opleving weder staan; is echter nimmer verschenen.
Aron Vogel Waterlooplein 21/1 39
Abraham Prins Waterlooplein 27/2 39
B.F. Reinen Waterlooplein Idem. Advies: 4 maanden gevangenis; komt daarna weer op de markt; is echter niet verschenen.
J. Scherpenzeel Waterlooplein Is in werkverschaffing.
J. Scherpenzeel Waterlooplein Is in werkverschaffing.
B.J. van Straten meerdere Bezet thans reeds sedert 10 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel is 66 jaar en ziek.
B.J. van Straten meerdere bezet thans reeds sedert 10 maanden zijn plaatsen niet en verzocht wederom uitstel; is 66 jaar en ziek.
B. Kloos Uilenburg heeft geen kans thans op de markten zijn brood te verdienen.
B. Kloos Zwanenburgwal Ziet geen kans thans op de markten zyn brood te verdienen.
B. Kloos Zwanenburgwal Ziet geen kans thans op de markten zyn brood te verdienen.
Benjamin Schelvis Waterlooplein 15/1 40
C Bleekrode-Kinsbergen Waterlooplein
C. Prins Waterlooplein 18/1 40
M.C.A. Renes meerdere Is 68 jaar; wil in steun blyven.
C. Renes meerdere is 69 jaar; wil in steun blijven.
C.E. Molenaars Waterlooplein 21/12 39 sg
C. van Bambergen Waterlooplein
D.A. Overmars Waterlooplein 23/12 39
D.M. de Groot Waterlooplein
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 2